PDA

مشاهده نسخه کامل : مقاله شب ادراری کودکان



Z O H R E H
2010-May-10, 15:34
شب ادراری یا کابوس شبانه کودکان

http://www.aftab.ir/articles/health_therapy/mental_health/images/0273c5d657c200350d8fc65989c55d9b.jpg


شاید یکی از کابوس های کودکان در سنین پایین، عدم کنترل دفع ادرار در خواب شبانه باشد، کابوسی که باعث خجالت کودک هنگام خارج شدن از رختخوابش می شود.

شب ادراری مشکلی است که برخی از والدین، کودکان را به خاطر آن تنبیه می کنند، غافل از این که، این امر کاملا بدون اختیار کودک رخ می دهد.

اما واقعا این مساله به چه علت رخ می دهد و چگونه می توان آن را کنترل کرد؟

شب ادراری یا ناتوانی در کنترل ادرار، دفع غیر ارادی ادرار در هنگام خواب است که در میان کودکان کم سن شایع است. بیش از ۱۵ تا ۲۰ درصد از کودکان ۵ تا ۶ ساله و حدود یک درصد از نوجوانان، شب ادراری را تجربه می کنند.

شایع ترین سن بروز شب ادراری، حدود ۳ سالگی است. این مشکل معمولا بین سنین ۶ تا ۸ سالگی و همزمان با بزرگ شدن مثانه و بهبود قدرت کنترلی مثانه از بین می رود.

معمولا شب ادراری پدیده ای ارثی بوده و در پسران بیش از دختران رواج دارد که به طور معمول پس از بلوغ متوقف می شود.

معمولا دو نوع شب ادراری وجود دارد:

۱) شب ادراری اولیه : معمولا به دلیل عدم رشد کامل سیستم عصبی رخ می دهد. حدود ۲۰ درصد از کودکان ۵ ساله حداقل یک بار در ماه دچار این مساله می شوند که در پسران، ۵ درصد و در دختران ۱ درصد است.

۲) شب ادراری ثانویه : معمولا ۶ ماه پس از فراگیری دفع ادرار بروز می کند. تنها ۲ تا ۳ درصد از کودکانی که دچار چنین شب ادراری می شوند، دلیل پزشکی برای این مساله دارند.

کودکانی هم که در روز دچار بی اختیاری ادرار می شوند، به احتمال زیاد به نوعی اختلال عضوی مبتلا هستند. بی اختیاری ادرار در روز، در دختران شایع تر از پسران است.


● علت شب ادراری چیست؟

شب ادراری یک مشکل رفتاری نیست و به احتمال زیاد به چگونگی خوابیدن کودک هم بستگی ندارد. بسیاری از والدین بر این باورند که کودکشان خواب عمیقی دارد و همین مساله باعث شب ادراری در او می شود. این در حالی است که تحقیقات، هیچ تفاوتی در الگوی خواب کودکانی که دچار شب ادراری می شوند و کودکان طبیعی پیدا نکرده است.

طبق شواهدی که به دست آمده، شب ادراری به علت تاخیر رشد در فرآیند طبیعی دریافت پیام های کنترل ادرار شبانه ایجاد می شود. این فرآیند طبیعی شامل ترشح هورمونی است که کلیه را وادار می کند در طول شب، ادرار کمتری تولید کند.

اضطراب کودک نیز می تواند باعث شب ادراری شود. این اضطراب ممکن است ناشی از عصبانیت والدین، نقل مکان به خانه ای جدید، جدایی والدین، از دست دادن یکی از اعضای خانواده، موقعیت های اجتماعی نا آشنا، بروز اتفاقات دشوار خانوادگی برای کودک مانند تولد نوزاد جدید است. البته به یاد داشته باشید که خود شب ادراری هم پدیده ای اضطراب آور است و انقباضات مثانه و دفع ادرار در طول روز ممکن است باعث شرمساری کودک و ایجاد اضطرابی گردد که منجر به شب ادراری می شود.

یکی از دلایل شب ادراری، عوامل ژنتیکی است. محققان سوئدی در سال ۱۹۹۵ اعلام کردند که منطقه ای را در کروموزوم ۱۳ انسان پیدا کرده اند که تا حدی مسوول بروز شب ادراری است، به طوری که اگر هر دوی والدین دچار شب ادراری باشند، احتمال این که کودک شان به این مشکل مبتلا شود، زیاد و حدود ۸۰ درصد است.

موارد بسیار اندکی از بی اختیاری در دفع ادرار ممکن است به دلیل وجود مشکلات جسمی و ساختاری در سیستم ادراری کودکان باشد، مثلا در صورتی که مثانه یا مجاری ادراری مسدود شده باشد، ممکن است باعث پر شدن بیش از حد مثانه و خروج ادرار شود.

از دلایل بروز شب ادراری ثانویه می توان به عفونت های مجاری ادراری، اختلالات متابولیکی مانند انواع مختلف دیابت، فشارهای خارجی وارد بر مثانه مانند یبوست ناشی از حجم بالای مدفوع و نیز اختلالات عصبی نخاع اشاره کرد.


● راه های درمان شب ادراری کودکان

در حال حاضر درمان های متفاوتی برای رفع مشکل کودکانی که دچار شب ادراری هستند، وجود دارد. یکی از معروف ترین این درمان ها زنگ اخبار است. روش کار این زنگ اخبارها بسیار جالب است. این زنگ ها در همان مراحل ابتدایی، خیس شدن جای کودک را احساس می کنند و با زنگی که به صدا درمی آورند، کودک را در همان ابتدای خیس کردن بیدار می کنند. به این ترتیب، کودک از خواب بیدار شده و جلوی ادامه کار را می گیرد. زمانی که این کار برای چند روز تا چند هفته تکرار شود، به تدریج کودک با زمان پرشدن مثانه اش آشنا می شود و یاد می گیرد که بلافاصله پس از احساس پرشدگی مثانه، از خواب بیدار شود و به طور ارادی اقدام به دفع ادرار کند. این روش معمولا بسیار موفق عمل می کند و اگر دو تا سه ماه به طور مداوم استفاده شود، در حدود ۷۰ درصد از کودکان، به نتیجه می رسند. متاسفانه هزینه این زنگ اخبارها اندکی گران است و گاهی به حدود ۵۰ هزار تومان یا حتی بیشتر هم می رسد. انواع مختلفی از این زنگ اخبارها وجود دارد.

در صورتی که تمام روش ها بی نتیجه بمانند، پزشکان در مرحله بعد، دست به دامان داروها خواهند شد. شاید برای شما جالب باشد اما داروهایی که برای درمان این کودکان به کار گرفته می شوند، چندان داروهای غریبه ای نیستند.

ایمی پرامین یکی از معروف ترین و پراستفاده ترین داروهای درمان شب ادراری کودکان است که بسیاری از بزرگسالان از آن به عنوان یک داروی ضد افسردگی معروف استفاده می کنند. البته داروهای دیگری نیز وجود دارند که یکی از آنها داروی DDAVP است. این دارو در اصل یکی از هورمون های طبیعی بدن به نام وازوپرسین یا هورمون ضد ادراری (آنتی دیورتیک) است که به طور طبیعی از غده هیپوفیز در قاعده مغز ترشح می شود.

به طور طبیعی این هورمون، در بدن روی کلیه ها اثر می گذارد و از ترشح ادرار جلوگیری می کند. اگر این هورمون نباشد، حجم ادرار روزانه از ۰/۵ تا ۱/۵ لیتر در روز به چند لیتر در روز افزایش پیدا کرده و بدن را به شدت با کم آبی رو به رو می کند.

پزشکان از این اثر هورمون مزبور استفاده می کنند تا شب ها از حجم ادرار کودک بکاهند تا دچار شب ادراری نشود.

این دارو به شکل اسپری هایی به کودک تجویز می شود که باید شب ها آنها را داخل بینی اسپری کند. اگرچه این داروها هر دو داروهای موثر و موفقی بوده اند اما این مشکل را دارند که اثر آنها تنها تا زمان ادامه مصرف دارو تداوم پیدا می کند. درواقع قطع مصرف این داروها با میزان بالای عود شب ادراری و بازگشت مشکلات ناشی از آن همراه است. درضمن، چنین داروهایی ممکن است عوارض جانبی خاص را نیز به دنبال داشته باشند که پدران و مادران باید درباره آنها آگاهی های لازم را کسب کنند.

در ضمن گاهی ممکن است از چنین داروهایی تنها برای شرایط خاص و به طور موقتی استفاده کرد. به طور مثال، اگر قرار باشد که کودک شما شبی را در منزل یکی از اقوام یا دوستانش بخوابد یا به یک سفر تفریحی یا اردو برود، می تواند برای چند روز به طور محدود از این داروها استفاده کند تا دچار مشکل نشود.


● نکات کلیدی

▪ به کودک خود اطمینان خاطر دهید که این مشکل برای سن او طبیعی است و گناه و تقصیری بر گردن او نیست. به کودک بفهمانید که او این کار را از عمد انجام نمی دهد و بنابراین نباید نگران و ناراحت باشد.

▪ از تنبیه یا سرزنش کردن این کودکان به شدت خودداری کنید. سعی کنید، بچه های دیگر خانواده از اینکه کودک شما شب ها جایش را خیس می کند با اطلاع نشوند. مراقب باشید که دیگر اعضای خانواده کودک را به علت این مشکل مسخره نکنند.

▪ اجازه ندهید طی یکی دو ساعت مانده به زمان خواب کودک مقدار زیادی مایعات بنوشد.

▪ کودکتان را کمک کنید که بلافاصله قبل از خواب به دست شویی برود و ادرار کند (هر چند ممکن است مقدار آن کم باشد.)

▪ روی تختخواب کودک (و در اصل روی تشک او) را با یک پوشش پلاستیکی بسیار نرم و ظریف بپوشانید و برای اینکه کودک ناراحت نشود، روی آن یک ملافه بکشید. با این حساب در هنگام وقوع شب ادراری، شما فقط مجبور می شوید که یک ملافه و یک پوشش پلاستیکی نازک را عوض کنید نه کل تشک کودک را.

▪ اجازه بدهید در زمان تعویض کردن ملافه و رختخواب های خیس شده، کودک هم به شما کمک کند.

▪ با کودک تمرین کنید که طی خواب، هر دو تا سه ساعت یک بار بیدار شود، به دست شویی برود و مثانه خود را تخلیه کند.

▪ با راهنمایی یک پزشک متخصص اطفال، تمرین های تقویت کننده عضلات مثانه را به کودک خود یاد بدهید.


نویسنده : فاطمه معترف
روزنامه مردم سالاری ( www.mardomsalari.com )

VAfa
2010-Nov-09, 11:05
دبير انجمن روانپزشكي كودكان و نوجوانان گفت: شب‌ادراري در پسران نسبت به دختران بيشتر است به طوري كه در پسران 15-6 درصد و در دختران 12-3 درصد است.

عدم كنترل ادرار يا شب ادراري يك علامت روان‌تني شايع است كه هم به تنهايي و هم همراه با ساير اختلالات كودكان و نوجوانان تظاهر مي‌كند و زماني اين اختلال مطرح است كه كودكي كه حداقل سن او 5 سال شده، هنوز كنترل ادرار خود را به طور كامل به دست نياورده و در رختخواب يا لباس خودش ادرار مي‌كند.

http://www.brown.edu/Courses/PY0055/bedwetting/4.jpg


وي با بيان اينكه اين عدم كنترل ممكن است فقط در شب، فقط در روز يا در هر دو زمان باشد تصريح كرد: ممكن است اين رفتار كودك عمدي يا غيرعمد باشد. از بين اين كودكان كساني هستند كه در مرحله‌اي از سن خود حداقل به مدت 6 ماه تا يكسال كنترل ادرار خود را به دست آورده‌اند و پس از آن مجدد دچار مشكل شده‌اند. ولي كودكاني نيز هستند كه هيچگاه كنترل ادرار خود را به دست نمي‌آ‌ورند كه شب‌ادراري اوليه ناميده مي شود و شايع‌تر از نوع ثانويه است.
شيوع اين بيماري در پسران 15-6 درصد و در دختران 12-3 درصد است كه با افزايش سن شيوع آن كاهش مي‌يابد و در سن 14 سالگي شيوع آن بين نيم تا 1،5 درصد مي‌شود.

با بيان اينكه شب ادراري در پسران شيوع بيشتري نسبت به دختران دارد ا. در بزرگسالان شيوع شب ادراري به يك درصد مي‌رسد. البته درصد بالايي از كودكاني كه مبتلا به شب ادراري هستند در بستگان درجه يك خود افرادي را دارند كه مبتلا به شب ادراري بوده‌اند و همچنين چنانچه يكي از والدين تارخچه مثبت شب ادراري داشته باشند، احتمال ابتلا فرزند آنها بيشتر از جمعيت عادي است و چنانچه هر دو والد سابقه مثبت داشته باشند احتمال ابتلاء كودك واضحاً افزايش مي‌يابد.

حقيقتاً نمي‌توان علت واحدي را براي اين اختلال مطرح كرد. در نوع اوليه شب ادراري ممكن است تأخير تكاملي و رشدي مطرح باشد و بعد ژنتيك نيز به عنوان عامل قوي ديگر در نظر گرفته شود و در نوع ثانويه كه معمولاً در سن 5 تا 7 سالگي شروع مي‌شود مي‌تواند تظاهري از وجود استرس كودك مانند تولد نوازد جديد، مهاجرت و نقل مكان، دعواهاي خانوادگي، اختلاف، جدايي و طلاق والدين، تعويض مدرسه و ورود به مدرسه جديد باشد.

وي افزود:‌ همچنين مواردي از همراهي شب ادراري با ساير اختلالات روانپزشكي مانند تاخير تكاملي، اختلال بيش فعالي، كم‌توجهي و اختلالات رفتاري ديده مي‌شود.

گاهي ديده مي‌شود كه شب ادراري متعاقب مصرف برخي از داروهاي روانپزشكي رخ مي‌دهد در نتيجه بهتر است در اين مورد نيز دقت كرد. كودكاني نيز هستند كه بنا به برخي دلايل روانشناختي، آب و مايعات زيادي مصرف مي‌كنند كه متعاقب آن دچار شب ادراري مي‌شوند.

شب ادراري به طور كلي يك بيماري خوش خيم و خود به خود محدود شونده است و بهبودي به خصوص در سن 5 تا 7 سالگي و پس از 12 سالگي رخ مي‌دهد. در صورتي كه درماني انجام نشود ميزان بهبودي 20-10درصد در سال است.

وي افزود: معمولاً در مواردي كه وقايع و حوادث استرس‌زايي چون اختلاف، جدايي و طلاق والدين، تولد فرزند جديد، مرگ، از دست دادن عضوي از خانواده و ... مطرح است، توجه و مداخله مناسب براي حل آنها لازم است.

: همچنين نبايد تاثير منفي بيماري را بر اعتماد به نفس كودك از نظر دور داشت و چنانچه اعتماد به نفس كودك آسيب ديده باشد يا كودك دچار افسردگي و اضطراب شده باشد بايد به اين جنبه‌ها كه تاثير ويژه‌اي در درمان شب ادراري دارند به عنوان راه‌هاي اوليه درمان توجه كرد.
بايد از تشويق و تنبيه مناسب در مورد كودك استفاده شود و به شب‌هايي كه كودك خودش را خيس نكرده و خشك گذرانده است پاداشي مناسب داد كه واقعاً كودك را خوشحال كند. همچنين مي‌توان جدولي براي كودك تشكيل داد كه به ازاي هر شب خشك، در صبح روز بعد يك ستاره يا صورتك خندان به جدول او چسبانده شود.
استفاده از زنگ و تشكچه يك انتخاب قابل قبول به عنوان خط اول درمان با توجه به شرايط سني كودك است. ميزان موفقيت اين روش 75 درصد است كه با ريزش اولين قطرات ادرار، صداي زنگ باعث مي‌شود كودك از خواب برخيزد و ادرار خود را نگهدارد. در صورت وجود مشكلات روانپزشكي همراه با استرس و مشكلات خانوادگي ميزان موفقيت اين روش كاهش مي‌يابد.

علاوه بر موارد فوق مي‌توان از ساعت زنگ‌دار براي بيدار كردن كودك در طي شب و محدود كردن مصرف مايعات هنگام شب براي كودك استفاده كرد.
استفاده از دارو در رده‌هاي بعدي درماني قرار مي‌گيرد. دارو بايد با تجويز پزشك مصرف شود و قطع آن نيز بايد تدريجي باشد تا چنانچه علايم كودك پس از قطع دارو برگردد بنا به نظر پزشك دارو مجدد به دوز قبلي برگردانده شود و دوره جديدي از درمان شروع شود.

Stellar
2012-Jun-11, 10:41
شب ادراری یا ناتوانی در کنترل ادرار (Enuresis)، یکی از اختلالات رایج دوران کودکی است. این واژه زمانی به کار می‌رود که حداقل 2 بار در هفته و به مدت 3 ماه متوالی در کودکان 5 سال به بالا اتفاق افتد. شب ادراری به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود.

کودکانی که از دوران شیرخوارگی هیچگاه برای مدتی کنترل ادرار خود را به دست نیاورده‌اند به عنوان شب ادراری اولیه تلقی می‌شوند و کودکانی که حداقل برای مدت شش ماه شب ادراری نداشته و بعدها دچار شب ادراری گشته‌اند به عنوان شب ادراری ثانویه تلقی می‌شوند.



علل شب ادراری



- فاکتورهای ژنتیکی
- سابقه فامیلی
- تأخیر در بلوغ
- استرس و اضطراب
- تأخیر در بیدار شدن از خواب
- کم بودن ظرفیت مثانه
- یبوست مزمن
- ایست تنفسی شبانه
- عفونتهای مجاری ادرار
- تأخیر در رشد اندام‌ها و سیستم اعصاب مرکزی آنها
- اختلالات عضوی
- مثانه بیش فعال
- نگهداری ادرار


شب ادراری را چگونه پیشگیری و درمان کنیم؟



رشد و نمو- بسیاری از کودکان به تدریج که بزرگ‌تر می‌شوند و سیستم اعصاب مرکزی تکامل پیدا می‌کند، مشکلات شب ادراری آنها نیز بهبود می‌یابد، این موضوع به چند دلیل اتفاق می‌افتد:
- افزایش ظرفیت مثانه
- زنگ خطر طبیعی بدن فعال می‌شود
- تولید هورمون افزاینده ادرار طبیعی می‌شود
- شرایط و حوادث استرس‌زا پایان می‌یابد

داروها
داروها در مواقعی که با مثانه بیش فعال مواجه هستیم کمک کننده می‌باشند.


آموزش و توصیه



- آرامش دادن به کودک
- قبل از خواب به بچه‌ها نوشیدنی ندهید
- جلوگیری از مصرف نوشیدنی‌های کافئین دار مانند کولا یا چای
- قبل از خواب مطمئن شوید کودکتان از دستشویی استفاده نماید
زنگهای هشدار دهنده
http://www.unrc.ir/Files/RTEImages/diseases/alarm.jpg
شکل3- نمونه ای از بالشتک های هشداردهنده


این دستگاه هشدار دهنده حاوی یک بالشتک و زنگ است. کارکرد این دستگاه بدین شکل است که پیش از واقع شدن شب ادراری، کودک را از خواب بلند کرده و او را راهی دستشویی می‌کند. در ابتدا شاید نیاز به بودن یک همراه در اتاق کودک باشد تا به هنگام زنگ هشدار کودک را بیدار و به دستشویی هدایت کند و رختخواب خیس کودک را تعویض نماید.

والدین گرامی نکات زیر را همیشه به یاد داشته باشید
- شب ادراری در کودکان شایع است
- شب ادراری بیشتر در پسر بچه‌ها اتفاق می‌افتد
- بی‌اختیاری در روز در دختر بچه‌ها بیشتر اتفاق می‌افتد
- بعد از سن 5 سالگی سالانه حدود 15 درصد از موارد شب ادراری، بطور طبیعی بهبود می‌یابند
- درمان شامل: آرامش و صبر- تغییر رژیم غذایی- زنگهای هشدار دهنده- داروها و پیروی از توصیه‌های ذکر شده می‌باشد.