محک 468
سایت علمی دانشجویان ایران
\
دانـلـود مقـالات آی اس آی 
از تـمامـی پـایـگـاه های آنـلایــن، بـه سـادگـی!
فرصت فردا

کاربران و مدیران نمونه ماه: (برای تبریک کلیک نمایید) (چگونه می توانم کاربر نمونه شوم؟)

ghmomeni

مدیر تالار معارف اسلامی

تا حضور لحظه ها رو درک نکنیم
به لحظه حضور نمیرسیم

  4,490   505   1751

m.k.khosravani

کاربر انجـــــمن

ریاضیات-متلب-EWB و...


  280   68   241
در حال نمایش 1 تا 9 از مجموع 9
نمودار محبوبترین‌‌ها1پسندیده شده
  • 1 ارسال‌کننده A30_processor

تاپیک: آشنایی با استانداردهای صنایع غذایی

  1. Top | #1

    • كارشناس تالار صنايع غذايي
    • تاریخ عضویت
      09-Jul-2008
    • محل سکونت
      هر کجا باشم آسمان مال من است
    • پست‌ها
      171
    • سپاس
      26
    • 727 تشکر در 200 پست
    • قدرت امتیاز دهی
      7
    • امتیاز
      12

    پیش فرض آشنایی با استانداردهای صنایع غذایی



    ایزو (ISO) مخفف عبارت International Organization for Standardization به مفهوم سازمان بین‌المللی برای استانداردسازی است.
    در حال حاضر، این سازمان بین‌الملی متشکل از یک شبکه از مؤسسات استاندارد ملی در ۱۵۷کشور دنیا است، که بر پایه یک مرکز در هر کشور و یک مرکز اصلی در شهر ژنو - سوئیس- فعالیت می‌کند که وظیفه هماهنگی مراکز مختلف را برعهده دارد.
    امروزه رعایت استانداردهای ایزو در تولید و عرضه محصولات و خدمات از چنان اهمیتی برخوردار است که در عرصه تجارت جهانی، استاندارد‌های ایزو شرط اولیه در داد و ستدهای بین‌المللی قرار گرفته است.
    ● انواع استانداردهای ایزو

    ۱) استاندار ISO ۹۰۰۰
    در سال ۱۹۸۷ کمیته‌ فنی ۱۷۶ سازمان بین المللی استاندارد (ISO/TC۱۷۶) سری استانداردهای ایزو ۹۰۰۰ را به جهانیان ارائه نمود. هدف از تدوین این سری استاندارد به وجود آوردن الگوئی بین‌المللی برای پیاده‌سازی و استقرار سیستم‌های مدیریت و تضمین کیفیت بوده که مورد استقبال فراوان در سطح دنیا قرار گرفت.
    سری استانداردهای ایزو ۹۰۰۰ در سال ۱۹۹۴ و ۲۰۰۰ با نگرش فرآیندگرا و نهادینه نمودن بهبود مستمر در سیستم مدیریت کیفیت سازمان از طریق اصلاح فرآیندها، مورد ویرایش قرارگرفت.
    در واقع استاندارد ایزو ۹۰۰۰ به یک محصول خاص داده نمی‌شود، بلکه فرآیند تولید کالا یا خدمات را در یک واحد تجاری مورد ارزیابی قرار می‌دهد.
    ▪ مزایای بکارگیری استاندارد ایزو ۹۰۰۰
    ـ بررسی مجدد فعالیت های سازمان بر اساس اهداف سازمان و رفع کاستی‌ها
    ـ شفافیت فرآیندها و شاخص ها در سازمان
    ـ جلوگیری از دوباره کاری ها به واسطه تعریف فعالیتهای برنامه ریزی شده و سیستماتیک
    ـ کاهش هزینه ها
    ـ ایجاد اطمینان و اعتماد در درون سازمان
    ـ ایجاد اطمینان و اعتماد درون سازمان (مشتری)
    ـ افزایش توان رقابت در عرصه بین الملل
    ـ دامنه کاربرد: این استاندارد در کلیه سازمانهای تولیدی، خدماتی و پژوهشی و آموزشی و غیر کاربرد دارد.

    ۲) استاندار ISO ۱۴۰۰۰
    استانداردهای خانواده ISO ۱۴۰۰۰ شامل استانداردهای بین الملی در رابطه با سیستم‌های زیست محیطی است. این استانداردها در سال ۱۹۹۶ میلادی توسط کمیته فنی ۲۰۷ سازمان ایزو بوجود آمدند.
    یک سیستم مدیریت زیست محیطی می‌تواند به عنوان بخشی از سیستم‌های جامع مدیریت به حساب آید.
    این سیستم شامل ساختار سازمانی، فعالیت‌های طرح‌ریزی، تعریف مسوولیت‌ها، تعیین روش‌ها و فرایند‌ها و همچنین در اختیارگیری منابع لازم برای تهیه، اجرا، بازنگری و حفظ خط مشی زیست‌محیطی سازمان است.
    این استاندارد مساله اصلی فرآیند تولید و به عبارتی پشت پرده عرضه یک کالا است، نه خود کالا.
    در واقع این گواهینامه به واحدی اعطا می‌شود که در درازمدت برنامه‌های عملی برای کمک به پاکیزه ماندن محیط‌زیست داشته باشد و آنها را به درستی اجرا کند.
    ▪ مزایای بکارگیری استاندارد ایزو ۱۴۰۰۰
    ـ ایجاد سیستمهای مدیریت زیست محیطی که منجر به حفاظت بیشتر از محیط زیست می شود.
    ـ به حداقل رسانیدن موانع غیر تعرفه ای تجاری و تسهیل تجارت بین الملل با توجه به بها دادن بیشتر به محیط زیست در سازمان‌ها
    ـ جلب مشتریان بیشتر و افزایش سهم بازار در سطح بین المللی
    ـ افزایش رعایت مقررات و قوانین مربوط به محیط زیست
    ـ استفاده بهینه از منابع طبیعی
    ـ تسهیل تجارت بین الملل
    ـ ایجاد ارزش افزوده بیشتر برای سازمان
    ـ دامنه کاربرد: این استاندارد برای کلیه صنایع و سازمان‌های مختلف تولیدی و خدماتی کاربرد دارد.

    ۳) استاندار OHSAS ۱۸۰۰۱
    سری ارزیابی ایمنی بهداشت شغلی (Occupational Health & Safety Assessment Series) استانداردی قابل امتیازبندی و اخذ گواهینامه است.
    در سال ۱۹۹۸ کمیته‌ای متشکل از موسسه استاندارد بریتانیا، شرکتهای اصلی گواهی دهنده انگلستان و سایر سازمانهای بین‌المللی استاندارد تشکیل شد که هدف آن تهیه و تدوین استانداردی واحد بود.
    OHSAS ۱۸۰۰۱ در پاسخ به نیاز سازمانها به یک استاندارد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، که بوسیله آن بتوانند سیستم مدیریت خود را در زمینه‌های بهداشتی و ایمنی ارزیابی کنند تدوین شده است.
    ساختار استاندارد OHSAS ۱۸۰۰۱ سازگار با استانداردهای ایزو ۹۰۰۰ و ایزو ۱۴۰۰۰ است تا سازمان‌ها بتوانند به راحتی سیستم‌های مدیریت کیفیت، محیط زیست و بهداشت شغلی و ایمنی را با یکدیگر ادغام و سیستم مدیریتی یکپارچه‌ای را ایجاد نمایند.
    یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، سازمان را در شناسایی، حذف و یا به حداقل رساندن خطرات مرتبط با بهداشت و ایمنی کارکنان خویش و سایر طرف‌های ذینفع که در معرض آن قرار دارند، یاری می‌کند.
    ▪ مزایای بکار گیری استاندارد OHSAS ۱۸۰۰۱
    ـ تفکری طرح ریزی شده و مستند در ارتباط با بهداشت و ایمنی شغلی
    ـ ساختاری مناسب برای مدیریت بهداشت و ایمنی شغلی
    ـ ایجاد محیط کاری ایمن‌تر و سالم‌تر
    ـ افزایش آگاهی و دانش در خصوص مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی
    ـ کاهش ریسک حوادث، رویدادها و ....
    ـ دامنه کاربرد: این استاندارد در کلیه سازمان‌های تولیدی و خدماتی کاربرد دارد.

    ۴) استاندار ISO ۲۲۰۰۰
    ایمنی غذا وابسته به بروز مخاطرات بیماری‌زایی غذایی در هنگام مصرف می‌باشد. کنترل کافی و مناسب در طول زنجیره غذایی امری ضروری بنظر می‌رسد چرا که در هرمرحله از زنجیره غذایی ممکن است مخاطرات ایمنی غذا رخ دهد. لذا رسیدن به ایمنی غذا بایستی با تلاش همه گیر طرفهای زنجیره غذا صورت پذیرد.
    بکارگیری این استاندارد به سازمانهایی که در رده‌های مختلف زنجیره غذایی قرار دارند کمک می‌کند که بتوانند مخاطرات موجود در سیستم خود را شناسایی و کنترل نمایند.
    این استاندارد مجموعه ترکیبی موثری را جهت حصول اطمینان از ایمنی غذا در طول زنجیره غذایی ایجاد می‌نماید که عناصر کلیدی آنها شامل ارتباط متقابل، سیستم مدیریت، برنامه‌های پیشنهادی و اصول HACCP می‌باشد.
    ـ دامنه کاربرد: کلیه سازمانها در محدوده زنجیره غذایی شامل تولیدکنندگان مواد اولیه در کارخانه‌های تولید مواد غذایی و خوراک دام، عوامل درگیر با حمل و نقل و انبارش، فروشگاه‌های خرده فروشی و تامین کنندگان خدمات مرتبط با غذا نظیرخدمات بسته‌بندی و ... می‌توانند از این استاندارد بهره جویند.

    ۵) استاندار ISO /IEC ۱۷۰۲۰
    یکی از استانداردهای تخصصی است که برای معیارهای عمومی برای فعالیت انواع مختلف سازمانهای بازرسی کننده می‌باشد. هدف از این استاندارد مشخص کردن معیارهای عمومی سازمان‌های بازرسی کننده بیطرف, قطع نظر از بخش مورد بازرسی, می‌باشد.
    این استاندارد همچنین معیارهای استقلال را نیز مشخص می نماید. این استاندارد برای استفاده سازمانهای بازرسی کننده و مراجع تایید صلاحیت و نیز سایر سازمان‌های مرتبط با شناسایی صلاحیت سازمان های بازرسی کننده در نظر گرفته شده است.
    ـ دامنه کاربرد: این استاندارد برای کلیه شرکت ها و موسسات بازرسی کاربرد دارد.

    ۶) استاندار ISO /IEC ۱۷۰۲۵
    روند تخصصی شدن فعالیت‌های سازمان‌ها موسسات و سازمان‌های تدوین کننده استاندارد را بر آن می‌دارد تا نیازمندی‌های خاصی را جهت حصول اطمینان از کیفیت خدمات این نوع سازمان‌ها تدوین نمایند.
    علاوه بر استاندارد ایزو ۹۰۰۰ که الزامات عمومی سیستم مدیریت کیفیت را برای کلیه سازمانها بیان می‌نماید در صنایع مختلف استانداردهایی منتشر می‌شود که الزامات خاصی را برای آن تعریف می‌نماید که این الزامات به صورت مکمل - جایگزین الزامات عمومی سیستم مدیریت کیفیت سازمان را شکل می‌دهد.
    این استاندارد تخصصی برای تشریح سیستم مدیریت کیفیت آزمایشگاهها تدوین شده است.
    به بیان دیگر این استاندارد برای کلیه آزمایشگاه‌های ارایه دهنده خدمات اندازه‌گیری، تست، آزمون و کالیبراسیون (آزمایشگاه‌های صنعتی) بدون توجه به تعداد پرسنل یا گستردگی محدوده فعالیتهای آن قابل کاربرد می‌باشد.

    ۷) استاندار ISO/TS ۱۶۹۴۹
    با وجود آنکه استانداردهای سری ایزو ۹۰۰۰ به دلیل ماهیت مستقل خود، برای بسیاری از نهادها به عنوان پایه و اساس ساخت سیستم مدیریت کیفیت قرار گرفته، اما برخی از حوزه‌های اقتصادی به خصوص، مانند صنایع خودرو، که علاقه بیشتری به برآورده شدن خواسته‌های کیفی خود دارند اقدام به تدوین الزامات ویژه خود نموده‌اند و اجرای این خواسته‌ها را برای تامین کنندگان خود الزام نموده اند.
    از آنجا که تعداد این الزامات سبب بروز مشکلاتی در خصوص ارزیابی مکرر خواسته‌های متفاوت برای قطعه سازان طرف قرارداد , خودروسازان مختلف شده است. بررسی‌ها برای حل این مشکل منجر به تشکیل گروه کاری بین‌المللی صنعت خودرو گردید که این گروه کاری با همکاری کمیته فنی ۱۷۶ سازمان بین‌المللی استاندارد اقدام به یکپارچه سازی الزامات خودروسازان جهان نمود.
    ▪ ماحصل این تلاش انتشار مشخصه فنی ایزو گردید. در تدوین این مشخصه فنی مراجع ذیل به کار گرفته شده است:
    ـ سری استانداردهای بین‌المللی مدیریت کیفیت
    ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان آمریکایی
    ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان ایتالیایی
    ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان فرانسوی
    ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان آلمانی

    ۸) استاندار HACCP
    مجموعه الزامات مربوط به سیستم مدیریت بهداشت مواد غذایی است که به معنی تجزیه و تحلیل خطر و نقاط کنترل بحرانی می‌باشد که برای اولین بار در سال ۱۹۷۱ در کنفرانس ملی حفاظت مواد غذایی مطرح شد. سپس در سال ۱۹۷۳ سازمان فضا نوردی آمریکا (ناسا) با همکاری شرکت پیلسبوری این سیستم را برای اطمینان از سلامت مواد غذایی فضا نوردی اجرا کردند.
    این سیستم در سال ۱۹۸۵ به اطلاع عموم رسید و در سال ۱۹۹۳ توسط کمیسیون کدکس پذیرفته شد.
    در سال ۱۳۷۷ موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران آیین کار استفاده از آنرا تحت عنوان استاندارد ملی ۴۵۵۷ منتشر کرد. حروف کلمات این سیستم با هدف ایمن‌سازی فرآیندهای تولید مواد غذایی و پیشگیری از بروز حوادث ناشی از مشکلات بهداشتی مواد غذایی در سازمانها مستقر می‌شود.
    ▪ مزایای بکارگیری استاندارد:
    استقرار این سیستم در سازمان با توجه اجرای مراحل کنترل مناسب و موثر در طول فرآیندهای پذیرش مواد اولیه، تولید محصول، انبارش و نگهداری و ارسال محصول به سازمان اطمینان می‌دهد که با حداقل هزینه مطمئن‌ترین کنترلها را انجام می‌دهد و می‌توان به مزایای زیر اشاره کرد:
    ـ ایجاد اطمینان در مصرف کنندگان محصولات
    ـ حرکت به سمت تولید بدون نقص
    ـ پیشگیری از مخاطرات شیمیایی، میکروبی و فیزیکی که ممکن است در فرآورده‌های غذایی موجب خسارت رساندن به مشتری و کاهش اعتبار سازمان شود.
    ـ سازگاری با سایر سیستمهای مدیریت کیفیت
    ـ کلیه سازمانهای تولیدی و خدماتی که در زنجیره تامین مواد غذایی جامعه نقش ایفا می‌کنند مانند مجتمع های کشت و صنعت، تولید کنندگان مواد غذایی، توزیع‌کنندگان مواد غذایی، سردخانه ها و.... می توانند با استفاده از این اصول نسبت به تضمین سلامت محصولات غذایی خود اطمینان لازم را کسب نمایند.

    ۹) استاندار IMS و HSE
    یک سیستم مدیریت سازمان یافته چارچوبی ایجاد می‌کند که در قالب آن افراد می‌توانند به طور منظم برای سازمان کار کنند و در مقابل درآمد مطلوب با روش کارآمد و موثر بدست بیاورند.
    به عبارت دیگر سیستم مدیریت روشی است که ما می‌خواهیم کارها انجام شوند. سیستم مدیریت می‌تواند در زمینه‌های گوناگونی همچون کیفیت، بهداشت و ایمنی و محیط زیست مدنظر قرار گیرد. بطور طبیعی مرکز توجه و تأکید هر یک از اجزاء سیستم با دیگری تفاوت دارد.
    به عنوان مثال، سیستم مدیریت کیفیت بر نیازهای مشتری تأکید دارد، در حالی که سیستم مدیریت محیط زیست نیازهای طیف گسترده‌ای از طرف‌های ذینفع و تقاضای رو به رشد جامعه نسبت به حفاظت محیط زیست را بیان می‌کند و سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی کانون توجه خود را بر حفظ ایمنی سرمایه‌ها و بهداشت شغلی نیروی انسانی در سازمان قرار می‌دهد.

    azitaarad پسندیده است!

    ترنسیس
  2. 9 کاربر از A30_processor برای پست مفید تشکر نموده اند:


  3. Top | #2

    • کاربر انجـــــمن
    • تاریخ عضویت
      17-Jul-2008
    • محل سکونت
      اصفهان
    • پست‌ها
      116
    • سپاس
      20
    • 328 تشکر در 124 پست
    • قدرت امتیاز دهی
      7
    • امتیاز
      16

    اطلاع رسانی آنچه از کدکس غذایی باید بدانیم ؟

    کدکس عبارت است از جمع آوری وتطبیق بین المللی استاندارد های مواد غذایی و ارایه آن به شکل واحد.
    ●تعریف کدکس
    کدکس در لغت بمعنای آیین نامه،مقررات،نشانه و آلیمانتاریوس به معنای مواد غذایی می باشد.
    کدکس عبارت است از جمع آوری وتطبیق بین المللی استاندارد های مواد غذایی و ارایه آن به شکل واحد.
    ●تاریخچه تشکیل کمیسون کدکس غذایی
    در یازدهمین کنفرانس FAOدر ۱۹۶۱ و شانزدهمین اجلاس جهانی WHOدر ۱۹۶۳تشکیلات جدیدی تحت عنوان کمیسیمو آیین نامه مواد غذایی“Codex Alimentarius Commission”
    به منظور اجرای استانداردهای مشترک FAO/WHOدر زمینه مواد غذایی به وجود آمد در حال حاضر ۱۷۲ کشور عضو کدکس می باشند.
    ●اهداف کمیسیون کدکس غذایی
    . حفظ منافع و بهداشت مصرف کنندگان
    ▪تسهیل روابط تجاری و هماهنگ شدن اقدامات انجام شده در زمینه مواد غذایی
    ▪هماهنگ نمودن کلیه فعالیتهای استاندارد مواد غذایی در بخشهای دولتی و غیر دولتی
    ▪ تعیین اولویت و ارائه راهنماییهای لارم در زمینه پیش نویسهای استاندارد با کمحک سازمانهای ذینفع
    ▪نهایی نمودن استانداردها و انتشار آنها به صورت مقررات و یا codexدر قالب استانداردهای منطقه ای یا بین المللی و تکمیل و اصلاح استانداردها پس از بررسی های مناسب و لازم

    ●روش تدوین استانداردهای کدکس
    ۱ـ روش معمولی:دارای ۸ مرحله (step)است که کشور های عضو در مراحل ۳،۶ و ۸ نظرات خود را اعلام می نمایند.
    ۲ـ روش سریع: دارای ۵ مرحله است که کشورهای عضو نظرات خود را در مراحل ۳ و ۵ اعلام می نمایند.
    ●چهارچوب استانداردهای کدکس مواد غذایی

    ۱ـ نام استاندارد ۲ـ دامنه کاربرد ۳ـ تعریف ۴ـ ترکیبات اصلی تشکیل دهنده و عوامل کیفیتی ۵ـ افزودنی ها ۶ـ ‎آلاینده ها ۷ـ ویژگیهای بهداشتی ۸ـ وزن و اندازه ۹ـ برچسب گذاری ۱۰ـ روش آزمون و نمونه گیری


    ●ساختار تشکیلات کدکس بین المللی
    کمیسیون کدکس مواد غذاییC.A.Cشامل(دبیر خانه و کمیته اجرایی)و کمیته اجرایی شامل(کمیته های منطقه ای،کمیته های اجرایی بین دولتی،کمیته محصولات مواد غذایی،کمیته موضوعات عمومی
    ●کمیته موضوعات عمومی(۹ کمیته فنی( :
    ۱ـ باقیمانده آفت کشها ۲ـ سیستم بازرسی و صدور گواهینامه برای مواد غذایی وارداتی و صادراتی ۳ـ باقیمانده داروهای دامی ۴ـ تغذیه و رژیمهای ویژه غذایی ۵ـ برچسب گذاری مواد غذایی ۶ـ روشهای آزمون و نمونه برداری ۷ـ اصول کلی ۸ـ افزودنیها و آلاینده های مواد غذایی ۹ـ بهداشت مواد غذایی


    ●کمیته محصولات مواد غذایی
    11 کمیته فنی:
    ۱ـ میوه ها و سبزیهای فراوری شده ۲ـ میوه ها و سبزیجات تازه ۳ـ چربیها و روغنها ۴ـ فراورده های کاکائو و شکلات ۵ـ شکر ۶ـ شیر و فراورده های آن ۷ـ آبهای معدنی طبیعی ۸ـ ماهی و فراورده های شیلاتی ۹ـ بهداشت گوشت ۱۰ـ غلات ،حبوبات وبقولات ۱1ـ پروتینهای گیاهی
    ●کمیته های اجرایی بین دولتی (۳ کمیته فنی(:
    ۱ـ غذاهای حاصل از بیوتکنولوژی(ژاپن) ۲ـ خوراک دام(دانمارک) ۳ـ آبمیوه ها و سبزیها(برزیل)
    ●کمیته های منطقه ای(۶ کمیته فنی)
    ۱ـ آسیا(کره)۲ـ آفریقا(مراکش) ۳ـ اروپا(جمهوری اسلواکی) ۴ـ خاور نزدیک(اردن) ۵ـ آمریکای لاتین(آرژانتین) ۶ـ آمریکای شمالی و اقیانوسیه(ساموآ)
    ●تعدادي استانداردها و آئین کارهای تدوین شده توسط کمیسیون کدکس:
    ▪استانداردهای محصولات غذایی
    ▪استانداردهای عمومی و راهنماهای بر چسب گذاری
    ▪راهنماها و آیین کارهای محصولات غذایی
    ▪حدمجاز آفت کشها
    ▪آیین کارها و راهنمای کلی بهداشت مواد غذایی
    ▪تعیین حد افزودنیهای مواد غذایی
    ▪تعیین حد افزودنیهای مواد غذایی
    ▪راه های ارزیابی خطر
    ▪راهنماهاو توصیه های نحوه اجرای بازرسی وصدور گواهینامه
    ▪استانداردها و راهنماهاو آیین کارهای آلاینده ها

    ●قوانین و مقررات کدکس
    ▪ قوانین کدکس هر ساله در کتاب روش اجرائی (procedure manual) تدوین و منتشر میگردد.
    قانون کدکس دارای ۱۰ اصل (article) می باشد که درآن نحوه فعالیتها ، چگونگی پذیرش اعضا،عملکرد آنها و تدوین استانداردها ، تشریح گردیده است.
    ●تاریخچه کدکس غذایی در ایران

    ▪نخستین طرح شورای کدکس در سال ۱۳۶۳ از سوی مدیریت غذایی و کشاورزی تهیه و منتشر گردید.
    ▪در سال ۱۳۶۶ اولین اساسنامه آن تدوین شد
    . ▪در سال ۱۳۶۸ از سوی مدیریت وقت موسسه مکاتباتی با وزارت امور خارجه و وزارت کشاورزی جهت استقرار دبیرخانه و مکانی برای تشکیل جلسات و سایر موارد انجام شد
    ▪در طول سالهای فوق ۲۷ نشست در ۱۶ گروه مختلف برگزار گردید که از سوی مدیر اجرایی کدکس بعنوان اولین کمیته ملی کدکس در آسیا مورد تشویق قرار گرفت.
    ▪سرانجام با توجه به بحث WHOو مسایل ایجاد شده ار سوی اتحادیه اروپا برای کشور ،مجدداَ در سال ۱۳۷۷ اساسنامه جدیدی تدوین شد.
    ▪در یکصدو یکمین اجلاس شورای عالی استاندارد ،اساسنامه ای تحت عنوان ”دستور العمل شورای هماهنگی کدکس غذایی ایران“ به تصویب رسید.
    ●ساختار کدکس صنایع غذایی ایران
    شورای هماهنگی کدکس صنایع غذایی ایران شامل کمیسیون ملی غذای ایران N.C.C شامل دبیرخانه کمیسیون ملی کدکس ، کمیته های فنی ، امور مالی

    ●اعضا شورا :
    ▪وزیر محترم جهاد کشاورزی ▪ وزیر محترم بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی ▪وزیر محترم بازرگانی▪وزیر محترم صنایع و معادن , وزیر محترم علوم ، تحقیقات و فناوری ▪رئیس موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران
    ●سازمانهای مسئول تشکیل کمیته های فنی :
    ▪وزارت جهاد کشاورزی ۱۰کمیته▪وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی ۲ کمیته ▪ وزارت بازرگانی ۱ کمیته ▪انستیتو علوم تغذیه و صنایع مواد غذایی ۱کمیته ▪موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ۸کمیته ▪ وزارت صنایع و معادن ۱کمیته
    ●کمیته های فنی وزارت جهاد کشاورزی:
    ▪باقیمانده داروهای دامی ▪غلات، حبوبات و بقولات ▪شیر و فراورده های آن ▪ماهی و فراورده های شیلاتی ▪بقیمانده آفت کش ها▪بهداشت گوشت و فراورده های گوشتی ▪میوه ها و سبزیهای تازه و خشک ▪ مواد غذایی حاصل از فراوری زیستی ▪ خوراک دام و طیور
    ●کمیته های فنی موسسه استاندارد :
    ▪ آبمیوه و سایر نوشیدنیها ▪ روغنها و چربیها ▪آلاینده های مواد غذایی▪ برچسب گذاری مواد غذایی ▪ بازرسی و صدور گواهینامه ▪ نمونه برداری و روش آزمون ▪ اصول کلی▪کمیته اجرایی
    ●سایر کمیته های فنی :
    ▪ شکر،شکلات و فراورده های کاکائو وزارت بازرگانی ▪افزودنیی های مواد غذایی وزارت بهداشت ▪بهداشت مواد غذایی وزارت بهداشت ▪ تغذیه و رژیم های ویژه غذایی انستیتو علوم تغذیه▪ میوه ها و سبزیهای فرآیند شده وزارت صنایع
    ●چگونگی ارتباط کمیسیون کدکس غذایی در کشورها

    ▪از طریق contact point
    ▪موسسهٔ استاندارد عامل ارتباطی کمیسیون کدکس غذایی در ایران است. ▪ دبیرخانه شورای هماهنگی کدکس در موسسه و در مدیریت غذایی و کشاورزی مستقر می باشد. ▪رییس موسسه، نائب رییس شورا و رییس کمیسیون ملی کدکس غذایی ایران میباشد.
    ●اهم اقدامات انجام شده کدکس غذایی ایران
    ▪تشکیل چهار جلسه برای شورای هماهنگی کدکس و پنج جلسه جهت کمیسیون ملی کدکس ▪ایجاد هماهنگی در اعزام هیئت های نمایندگی به اجلاس های کدکس▪ تهیه و تصویب شش آیین نامه و روش اجرایی کدکس ▪ تشکیل ۲۱ کمیته فنی▪ تشکیل کمیته منطقه ای خاور نزدیک و کمیته اجرایی در سطح ملی▪ارسال نظرات و پیشنهادات کارشناسی کمیته های فنی به کمیسیون کدکس▪واگذاری پیشنویس تعیین حد مجاز آفلاتوکسین در مغزهای درختی (پسته) به ایران▪تدوین پیش نویس استاندارد بین المللی ، مشارکت در تدوین پیش نویس رسمی صدور گواهینامه بازرسی فراورده های غذایی – پیشنهاد تکمیل پیش نویس راهنمای تجزیه و تحلیل ارزیابی خطر▪پیشنهاد طرح تخصیص بودجه کدکس جهت انجام بهینه امور در سطح کشور و پیگیری آن از سازمان مدیریت و برنامه ریزی ▪ صدوراحکام برای رئسا و دبیران و اعضای کمیته فنی ▪ایجاد هماهنگی استفاده از امکانات مالی و فنی صندوق مشترکFAO/WHO –trust fund بمنظور شرکت در اجلاسهای کدکس. ▪ تهیه ۵ فصلنامه داخلی کدکس غذایی ایران▪ایجاد وب سایتهای کدکس غذایی ایران جهت تعاملات و اطلاعات کمیته های فنی با آدرس اینترنتی
    www.isiri-codex.ir
    ▪پیشنهاد تدوین استراتژی ملی کدکس با توجه به درخواست کمیته ها و اعلام نظر از سازمانها در این رابطه . ▪تهیه فراخوان کدکس مبنی بر جذب متخصصان و کارشناسان برای عضویت در کمیته های فنی که بالغ بر ۱۶۵ نفر اعلام آمادگی نموده اند.

  4. 4 کاربر از farda_2nya4me برای پست مفید تشکر نموده اند:


  5. Top | #3

    • مدیر سابق تالار صنایع غذایی
    • تاریخ عضویت
      07-Apr-2007
    • رشته تحصیلی
      مهندسی کشاورزی علوم و صنایع غذایی
    • محل سکونت
      نصف جهان
    • پست‌ها
      1,033
    • سپاس
      824
    • 3,974 تشکر در 1,201 پست
    • قدرت امتیاز دهی
      15
    • امتیاز
      504

    پیش فرض سسيستم هاي (haccp )در صنايع غذايي

    سسيستم هاي (HACCP )در صنايع غذايي

    HACCP مخفف hazard analysis and critica lcontrol point است, انديشه برقراري اين سيستم براي کاهش ريسک سلا مت مصرف کنند گان مواد غذايي از اقدامات شرکت pilsbury مشاور وهمکار سازمان ملي سفينه هاي فضا يي و فضا نوردي امريکا (نا سا) (NASA ) ريشه گرفته است . اصول ابتدا يي اين کار توسط ( Hoaward E .Bauman ) از شرکت پيلسبو ري با همکاري ناسا و ازمايشگا ههاي ارتش و نيروي هوايي امريکا از يافته هاي يک پروژه پژوهشي مشترک حاصل گرديده  به اين ترتيب که در سال
    1959 از شرکت پيلسبو ري خواسته شد تا فرمولا سيون وتوليد ازمايشي يک غذاي بهداشتي  سالم وقابل استفاده در شرايط بي وزني در فضا انجام دهد  شرکت پيلسبو ري براي حل اين مشکل اغاز به کار کرد و در اولين مرحله با اين سوال مواجه شد که ايا مواد غذايي و به وﯾژه مواد غذايي که داراي ذرات ريز وپودري شکل هستند در شرايط بي وزني چه حالتي پيدا ميکنند ‘ جواب سوال کم وبيش روشن بود و به همين جهت محققين شرکت پيشنهاد کردند که غذاهاي وﯾژه سفر هاي فضا يي در اندازه هاي لقمه اي تهيه شده وبا يک لايه پوشش هاي خوارکي قابل انعطاف پوشانده شود تا از پخش شدن ذرات انها در فضا جاو گيري شود و سفينه فضا يي با ذرات معلق مواد غذا يي الوده نشود و ضمنا سلامت مصرف ان صد در صد
    تضمين شود ‘ مشکل ترين مسله در اين مورد تضمين صد در صدي عدم الودگي اين غذا با باکتري ها ‘ ويرو سها وساير عوامل بيماريزا ي بيو لو ژيکي و شيميا يي و فيزيکي بود .
    حين اجراي پروژبزودي روشن شد که روشهاي کنترل کيفي موجود ان زمان قادر به چنين تضميني نبود ‘ ضمن اين که ازمون هاي لازم براي تضمين سلامت نسبي محصول هم بسيار زياد و پر هزينه بود و اين مسله موجب شد که مجريان پروژه به فکر استفاده از تکنيک هاي جديد براي تضمين سلا مت فضا نوردان باشند .
    با مراجه به تکنيک هاي ناسا براي کاهش ريسک در اجزا ء و قطعا ت سفينه هاي فضايي معلوم شد براي ازمون دستگا ها وقطعا ت سفينه فضا يي از روشهاي اشعه ايکس و اولترا سونيک استفاده مي شود ‘ که اين روشها در مورد مواد غذايي قابل استفاده نبودند ‘ بنابراين
    لازم بود از تدابير ديگري استفاده شود . در جستجوي راههاي جديد براي حل اين مشکل محققين پروژه به اين نتيجه رسيدند که تنها راه استفاده از روش هاي پيشگيرانه از الودگي والودگي مجد داست . ولازمه اين کار کنترل دقيق مواد اوليه ‘فرايند ها ‘ محيط ‘شرايط اقليمي‘ نيروي انساني ‘ انبارها و چگونگي توزيع ومصرف است و چنا نچه اين کار به نحو مطلوب انجام گيرد نياز به کنترل فراورده نها يي نيست و به اين ترتيب سيستم HACCP
    پايه گذاري شد ‘ که در اصل نوعي سيستم داوطلبانه براي پيش گيري از الودگي مواد غذايي طي مراحل مختلف توليد است . اين سيستم در هر واحد توليدي مواد غذايي يا نقاطي از ان قابل پياده کردن است و موجب مي شود که عوامل مختلف الودگي مانند عوامل بيولوژيکي ‘
    شيمياي‘ و فيزيکي نتواند سلامت مصرف کننده را به خطر بياندازد .
    HACCP در واقع نوعي روش سيستماتيک بررسي مواد اوليه, فرآيند , فرآورده نهايي , شرايط جابه جايي ونگهداري , بسته بندي وتوزيع مواد غذايي است و اين امکان را مي دهد که نقاط حساس و خطر آفرين خط توليد شناسايي شد هو با دقت بيشتري تحت نظارت قرار گيرند. نقاطي از زنجيره توليد که در آنها امکان مخاطره سلامت مصرف کننده وجود دارد را نقاط بحراني يا به عبارت بهتر نقاط کنترل بحران (CCP)Crilical Control Point نامند, اين نقاط را از آن جهت يا به عبارت بختر نقاط کنترل بحران گويند که الزاما در آنجا بايد بحران ها کنترل شوند, تا اينکه شناسايي و فقط معرفي شوند, نقاط بحراني نقاطي از زنجيره توليد هستند که عدم کنترل انها مي تواند منجر به عدم ايمني مصرف ماده غذايي شود. اين نقاط از زنجيره توليد هستند که عدم کنترل آنها مي تواند منجر به عدم ايمني مصرف ماده غذايي شود. اين نقاط اعم از اين که در مرحله تامين مواد اوليه, آماده سازي آنها, فرمولاسيون , فرآوري , بسته بندي , نگهداري و مصرف باشند, ميزان خطر آفرين آنها بايد از روي نموداري (پيوست شماره ٦ ) که به نام درخت تصميم گيري معروف است معين شود.
    بديهي است تعيين نقاط HACCP در خط توليد کار مشکلي نيست, مشکل اصلي چگونگي پيش گيري از مخاطره سلامت مصرف کننده در اين نقاط است. در اجراي HACCP لازم است بطور کلي هريک از عوامل توليد مانند, مواد اوليه, نيروي انساني, ماشين آلات, ساختمان, روشهاي انجام کار توليد, روشهاي نظارت , کنترل و بازرسي و روشهاي مديريت به اجزاء مربوط به آنها تقسيم شود, و هر يک جداگانه مورد تجزيه و تحليل قرار گيرند. و موارد موثر در ايمني آنها جداگانه بررسي شودو پس از اين مرحله اين اجزا, کنار هم قرار گيرند, که در ادامه بحث بطور خلاصه درباره آنها بحث خواهد شد.
    به هر حال نتيجه بررسي هاي شرکت پيلسبوري در سال۱۹٧۱در کنگره ملي نگهداري مواد غذايي آمريکا ارايه شد, بدنبال اين اقدام Food and Drug Administration FDA آمريکا, يک برنامه آموزشي ضمن خدمت براي پرسنل خود ترتيب داد که در آن محققين پروژه HACCP , شرکت کنندگان را براي کنترل مواد غذايي آموزش دادند.
    اولين گزارش هاي علمي درباره HACCP در سال ۱۹۷۳توسط شرکت پيلسبوري انتشار يافت و از سال ۱۹۸۰ سيستم HACCP توسط سازمان بهداشت جهاني ICMSF,WHO پذيرفته شد. از سال ۱۹۸۵اکادمي ملي علوم آمريکا(1) اين سيستم را پذيرفت و کاربرد آنها را به صنايع غذايي توصيه نمود. در سال ۱۹۸۸کتاب HACCP توسط چاپ و منتشر شد.
    وبالا خره در سال ۱۹۹۱, HACCP وارد استاندارد هاي کد کس CAC گرديد

    عوامل موثر در مخاطره سلامت مصرف کننده
    در بررسي موارد ريسک سلامت مصرف کننده به عوامل زير برمي خوريم :
    _عوامل بيولوژيکي
    _ عوامل شيميايي
    _ عوامل فيزيکي

    ضرورت به کار گيري سيستم HACCP

    براي به صفر نزديک کردن خطرا ت ناشي از عوا مل عوامل بيولوژيکي ٫عوامل شيميايي ٫عوامل فيزيکي گفته شده است ٫ سيستم HACCP پيشنهاد شده است ٫ اجزا تشکيل دهنده اين سيستم شامل وﻴژگي ها و شرايط گزينش مواد اوليه و ساير امکانات لازم براي توليد ،جا به جا يي ، نگهداري، فرايند، بسته بندي ، توزيع و مصرف است . که براي هر صنعت و حتي هر کارخانه جداگانه بايد تدوين شود .
    درغير اين صورت در شرايط فعلي که ارتباطات بين المللي رو به گسترش است و از طرف ديگر در درون کشورها بخش اعظم مواد غذا يي مورد نياز مردم از طريق کارگاه و کارخانه ها تامين مي شود . نگاهي به پاره اي از واقعيت ها گويا ي اين حقيقت است که خطرات عمده اي در کمين مصرف کنندگان است براي نمونه :

    در کشورهاي صنعتي بيش از 90% غذاي مردم از طريق صنايع مربو طه در اختيار شا ن قرار مي گيرد . که الودگي انها فاجعه افرين است .
    _20_15 درصد از افراد جامعه در معرض بيماري هاي نا شي از مصرف غذاي الوده هستند .
    _50_20 درصد از جهانگردان طي سفرهاي خود دچار عوارض غذا يي مي شوند .

    _در کشورهاي مانند سوئد 90_80% موارد سالمو نلا به جهانگردان نسبت داده شده .
    ،
    در بيشتر کشورها به وﯾژه کشور هاي جهان سوم و کم درامد غذا هاي خيا باني روز به روز گسترش بيشتر ي پيدا مي کنند . و عدم رعايت بهداشت در اين گونه غذا ها خطري براي سلامت مصرف کنند گان انها است .

    _ صادرا ت و واردا ت مواد غذا يي ٫ به وﯿژه واردا ت مواد غذا يي از کشورها ي جهان سوم به دليل عدم رعايت موارد ايمني و امکان الودگي محدود و محدود تر مي شود .

    سيستم HACCP موثرترين راه براي ايمني مصرف مواد غذا يي است ، که اجراي ان در بسياري از واحد هاي صنايع غذايي کشور هاي پيشرفته صنعتي با مو فقيت روبرو بوده است ٫ برقراري اين سيستم به مصرف کنندگان فراورده اطمينا ن مي دهد که مديران واحد داراي توان علمي و فني لازم هستند ، و در قبال سلا مت انها احسا س مسوليت مي کند . برقراي اين سيستم همچنين به کار کنان انگيزه هاي رفتاري براي رعايت مسايل بهداشتي را مي دهد ، و اين امر خود به خود موجب ارتقا ء سطح فرهنگ بهداشتي واحد شود . در برابر بايد توجه داشت که در واحد هايي که نيروي انساني نا اگاه و بدون انگيزه باشند ، و از اهميت اين سيستم بي خبر باشند ، اصول بهداشتي را رعايت نکنند وجود سيستم HACCP نه تنها مفيد نيست ،بلکه ممکن است مضر هم باشد زيرا در شرايطي که مصر ف کننده و مسولين اجرايي با اتکاء به وجود سيستم به فراورد هاي حاصل اعتماد مي ورزند ، عدم کا رايي سيستم موجب به خطر انداختن سلا مت انان مي شود ، به همين جهت امروز در تمام سيستم هاي HACCP
    يک سيستم نظارت و کنترل دروني هم پيش بيني مي شود .

    اصول کلي سيستم HACCP

    سيستم HACCP بر 7 اصل استوتر است که توسط سازمان هاي بين المللي پذيرفته شده است و از سال 1993 توسط کميته مشترک سازمان بهداشت جهاني و سازمان خوار بار و کشاورزي جهان WHO/ FAO يا (CAC ) Codx Alimentarious Comission
    پذيرفته شده است . همچنين توسط سازمان National Adivisory ommitteon Microbiological of food پذيرفته شده است . ودر کارخانه هاي کشورهاي ﮋا پن , امريکا و اروپا در حد وسيعي به کار گرفته شده است .اصول هفتگانه HACCP که در قالب جملات امري تدوين شده است عبارتند از :

    اصل اول :موارد خطر را تجزيه وتحليل کنيد
    براي اين منظور فهرستي از مراحل فرايند که در انها امکان بروز خطر عمده وجود دارد را تهيه و روش هاي مهار انها را تعين نمائيد ،اصل اول درواقع اغاز کار تيم اجرايي HACCP
    است و به نظر سازمان کودکس ، در اين مرحله نمدار خط توليد که در بر گيرنده تمام مراحل کار است بايد در اختيار باشد ،از مرحله دريافت مواد اوليه تا مرحله خروج فراورده نها يي با
    استفاده از اين نمو دار تيم اجرا يي بايد تمام خطرات احتمالي در تمام مراحل را شناسي و معرفي نمايد و معيارهاي کنترل و مهار انها ،اعم از روش هاي موجود يا روش هاي مورد نياز را تعين نمايد .

    اصل دوم : نقاط کنترل بحران خط توليد را شناسا يي نمايند.
    پس از شناسا يي موارد خطر افرين خط توليد و تعين معيارهاي و روش هاي مهار و کنترل خطر و بحران در اين نقاط ، تيم اجرا يي HACCP نقا طي کنترل بحران در انها براي تضمين سلامت محصول ضروري است را تعين مي کند ، که ممکن است در مواد اوليه ،فرمولاسيون ، فرايند ها، دانش فني، روش هاي کار، ازمون ها، دستگاه ها، محيط کار ، انبار ها و ... باشد .

    اصل سوم : محدوده هاي بحراني را براي هر يک از نقاط کنترل بحراني تعيين نما ييد .
    محدوده هاي بحراني اختلا ف بين شرايط لازم براي توليد فراورده ايمن و سالم را براي نقاط ccp تعيين مي نمايد ، محدوده بايد کميت هاي قابل اندازه گيري باشند ، گاه ممکن است حد بالا و يا حد پايين تعيين شود .

    مهم ترين پديد هاي که لازم است براي انها محدود ه تعيين شود عبارتند از دما ، فشار، زمان ،فعاليت ابي(aw )، رطوبت نسبي،pH، رطوبت فراورده، بريکس ، ويسکزيته ، اسيديته قابل تيتر، مقدار نمک ، باقيمانده سموم ومواد افزودني . مقدار اشعه جذب شده، حد الودگي ميکروبي، مقدار باقيمانده کلر ازاد در اب مصرفي براي مقاصد مختلف . که براي بسياري از انها در سيستم ها خودکار سنسور موثر وجود دارد .


    اصل چهارم : سيستم هاي اندازه گيري ونمايش محدوده هاي بحراني نقاط کنترل بحران تعيين نمايد .
    تعيين اين سيستم ها براي اندازه گيري محدوده هاي بحراني براي تعديل فذايند و تحت کنترل در اوردن ان ضروري است . مانند دماسنج فشار، سنج زمان سنج ، ويسکوزمتر، هيگروف گراف و مانند اين ها، روش اندازه گيري ممکن است دستگاهي و گاهي دستي باشد . اما انچه مهم است اين که اين روش ها بايد از پيش توسط مسوولين تعيين شده باشد، و کارکنان اجرايي نبايد به ميل خود انها را تغيير دهند . ضمنا فاصله زماني بازرسي و کنترل هم بايد از پيش تعيين شده باشد .
    اصل پنجم : عمليات اصلا حي را براي موارد ي که فرايند از محدوده ايمن خارج شده برقرار نمايند .
    عمليات اين مرحله بايد در برگيرنده عمليات لازم براي تحت کنترل در اوردن فرايند و تصميم گيري درباره فراورده هنگامي که خارج بودن فرايند از محدوده کنترل توليد شده باشد .

    اصل ششم : نوعي سيستم فعال و موثر براي ضبط داده ها و اطلا عات و مستند سازي سيستم HACCP برقرار نمايند .
    جمع اوري داده ها و اطلا عات براي اثبات اين که سيستم HACCP تحت کنترل بوده و عمليات اصلا حي مناسب در موارد لازم بطور موثر انجام شده ضروري است . و اين عمل بيانگر اين است که توليد در شرايط امن صورت گرفته است .

    اصل هفتم : نوعي سيستم تأييد و نظارت بر قرار نماييد .

    برقراري اين سيستم براي حصول اطمينان از اين که سيستم HACCP به طور موثر انجام ميگيرد ضروري است .

    مراحل اجرايي HACCP
    با توجه به اصول هفتگانه HACCP در پيش گفته شده ، موارد زير براي طراحي و اجراي سيستم بايد مورد توجه باشد :
    1_ برنامه ريزي براي تدوين اجراي HACCP بايد به طور جداگانه براي هر صنعت و حتي هر يک از کارخانه هاي صنعت خاص انجام گيرد .
    2_ گزينش اعضاي تيم اجرايي شامل تخصصهاي لازم مانند ميکروبيولوﮋيست _شيميست ،
    تکنولوﮋيست ، متخصص در امو بهداشت و مانند اينها، از بين کار کنان داخل کارخانه يا دانشگاه و مراکزﭙﮋوهشي و واحدهاي مشابه از خارج کارخانه .
    3_تعريف کاملي از وﻴﮋگي هاي توليد سيستم توزيع فراورده و تعيين سطح کيفيت قابل قبول براي فراورده مواد اوليه ، فرمولاسيون ، نحوه فراوري ، نوع بسته بندي ، سيستم توزيع و عوامل موثر بر ايمني .
    4_تعيين مصرف کننده فراورده هاي نهايي با توجه به اين که براي غذاي وﻴﮋه گروه هاي اسيب پذير جامعه مانند کودکان ، زنان باردار و شيرده ، بيماران و سالمندان معيارهاي دقيق تري لازم است تا غذاي مصرفي عامه مردم و موسسات خدمات غذايي.
    5_رسم نمدار کلي از خط توليد و تعيين نقلط کنترل ( cp ) control point و نقاط کنترل بحران ccp بر روي ان ، تعيين اين نقاط براي محدود کردن کار وانجام کار هاي با اولويت در نقاط ccp ضروري است .
    6 _ تأييد نمدار توسط متخصصين ذيربط .
    7_ تجزيه وتحليل خطر واينکه انجام نگرفتن کنترل چه عواقبي در بر خواهد داشت .
    در اين مرحله علاوه بر تعيين نقاط کنترل بحران، لازم است خطرات مربوط به هر مرحله با
    نقطه توليد و فراورده تعيين گردد ودستور العمل هاي اصلا حي براي مواردي که نوعي انحراف از محدود ه هاي بحراني اتفا ق فتاده نيز مشخص باشد و اين کار بايد از مرحله طراحي توليد هر فراورده ، فرمو لاسيون ، توليد صنعتي فراورده ، تغييرفرمول يا روش توليد ،تغيير خط توليد و مانند اينها انجام شود .
    8_برقراري سيتم هاي اگاهي دهنده مانند چراغ واﮋير براي مواردي که توليد از محدود ههاي بحراني تعيين شده خارج گشته است .
    9_انجام ﭙﮋوهش براي اعمال اصلا حات لازم در مواردي که نوعي انحراف از محدوده هاي بحراني اتفا ق افتاده .
    10_تشخيص و تأييد صلا حيت مصرف فراورده نها يي .
    11_اموزش پرسنل در رده هاي مختلف شغلي .
    در مورد اصل اول براي تعيين ريسک هاي مربوط به مراحل کاشت ، داشت برداشت ، جا به جايي ونگهداري ، فراورده وبسته بندي وتوزيع و مصرف ، براي شروع کار بايد نمودار خط توليد در دسترس بوده و محدوده هاي خطر از A تاF مشخص شود اين کا توسط سازمان NACMCF براي نمونه به شرح زير انجام گرفته است .

    A _ براي دسته از مواد غذايي غير استريل است که مصارف انساني دارند ، و وﻴﮋه افراد ي است که سيستم ايمني ضعيف دارند و به عبارت ديگر اسيب پذير هستند . افرادي مانند ، کودکان ، بيماران و کسانيکه دوره نقاهت را مي گذارند ، و بزرگسالان .
    B _ براي دسته ديگري از مواد غذا يي است که محتوي مواد فساد پذير هستند .
    C _ براي مواد غذا يي است که فرايند ها کنترل شد ه اي روي انها انجام نگرفته و به عبارت ديگر بطور مطئمن سالم سازي نشد ه اند و براي نمو نه اگر پاستوريزاسيون براي سالم سازي انها انجام نگرفته دما و زمان ان با دقت لازم اندازه گيري نشده .
    D_ براي فراورده ها يي است که امکان الودگي درباره انها وجود دارد. براي نمونه بست هاي کنسرو نفوذپذيريا بسته هاي اسپتيک که ماده غذا يي انها سالم است اما ممکن است بسته انها سالم سازي نشده يا امکان نفوذ باکتري ، و هوا به داخل انها وجود دارد .
    E _براي مواردي است که امکان عملکرد نادرست و مصرف غير صحيح توسط واسطه ها يا مصرف کننده وجود دارد ، مانند مواردي که محصول فله اي دوباره بسته بندي مي شود، اما با روش نادرست . يا توصيه هاي توليد کننده به مصرف کننده رعايت نمي شود .

    F_ براي مواردي است که هيچ فرايند دما يي پس از بسته بندي يا هنگام پخت در منزل روي محصول انجام نمي گيرد .


    فراورده هاي غذايي از نظر نوع و ميزان ريسک الودگي به يکي از طبقات زير تقسيم مي شوند :

    1_ فراورده ها يي که به هيچ وجه در معرض لاودگي و فساد نيستند .

    2_ فراورده ها يي که در معرض يکي از خطرات عمومي هستند .

    3_ فراورده ها يي که در معرض دو خطر عمومي هستند .

    4_ فراورده ها يي که در معرض هر يک از سه خطر عمومي هستند .

    5_ فراورده ها يي که در معرض هر يک از چهار خطر عمومي هستند .

    6_ فراورده ها يي که در معرض خطر هاي پنجگا نه از B تا F قرار ردارند .

    7_ فراورده ها يي که در معرض گروه خطر A هستند .

    در مورد اصل 2 باي تعيين نقطه کنترل بحران ، مهم ترين موارد عبارتند از :

    _ مراحلي که در ان بايد رابطه زمان ودما براي سالم سازي فراورده به دقت کنترل شود . مانند پاستوريزاسيون و استريليزاسيون .
    _مراحلي که در انجماد محصول بايد پيش از فرصت براي رشد ميکروارگانيسم ها انجام گيرد .
    _ مراحلي که در ان PH فراورده بايد براي فرمولاسيون ، گزينش نوع فرايند و تعديل PH براي جلوگيري از رشد باکتري ها .
    _مراحلي که بهداشت فردي و محيط داراي اهميت زيادي براي حفظ سلامت محصول است .
    نقاطي که ccp هستند داراي شرايط يکسان نيستند و براي تفکيک اين نقاط و بيان اختلاف انها ، به هريک کد عددي داده مي شود . براي نمونه در کارگاه هايي که با گوشت قرمز ، مرغ وماهي سرو کار دارند و کشتارگاه ها مي توان چنين عمل نمود .
    CCP1 براي مرحله پوست کني زيرا در اين مرحله به علت الودگي شديد پوست امکان انتقال الودگي به عضله زياد است و نمي توان ان را محدود نمود.
    CCP2 براي مرحله مقدما تي شستشو بعد از جدا کردن پوست که در ان بايد الودگي هاي مرحله اول برطرف شود .
    CCP3 شستشو موثر براي حذف باکتري ها با استفاده از عوامل شيميايي کشنده باکتري ها ماننداسيد استيک که براي کاهش بار ميکروبي حاصل از مرحله پوست گيري و خارج کردن محتو يات شکم ضروري است .
    CCP4 براي مرحله خارج کردن محتويات شکم با حداقل الودگي احتمالي .
    CCP5 شستشوي نهايي با اب محتوي مواد ضد عفوني کننده براي کاهش بار الودگي .
    CCP6 سرد کردن سريع براي جلوگيري از رشد باکتري ها .
    CCP7 نگهداري گوشت ومراحل کنترل روزانه امور بهسازي محيط
    آخرین ویرایش توسط food_technology در تاریخ 2008-Jul-27 انجام شده است


    سوره آل عمران از سوره هاي مدني - آيه شماره 8
    متن عربي :
    رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ
    ترجمه فارسي :
    بارالها ، دل هاي ما را به باطل ميل مده پس از آنكه به حق هدايت فرمودي ، و به ما از لطف خويش اجر كامل عطا فرما كه همانا تويي بخشنده بي عوض و منت .
    ترجمه انگليسي:
    lord, do not cause our hearts to swerve after you have guided us. grant us your mercy. you are the embracing giver
    .

  6. 4 کاربر از food_technology برای پست مفید تشکر نموده اند:


  7. Top | #4

    • کاربر انجـــــمن
    • تاریخ عضویت
      17-Jul-2008
    • محل سکونت
      اصفهان
    • پست‌ها
      116
    • سپاس
      20
    • 328 تشکر در 124 پست
    • قدرت امتیاز دهی
      7
    • امتیاز
      16

    پیش فرض پاسخ: سسيستم هاي (haccp )در صنايع غذايي

    HACCP

    آنالیز مخاطرات و كنترل نقاط بحرانی یا HACCP ابزاری برای مدیریت ریسك می باشد که منحصرا برای صنایع غذایی طراحی شده است تا ایمنی مواد غذایی را تضمین نماید. سیستم HACCP، شیوه ای نظام مند و طراحی شده برای ایمنی مواد غذایی به حساب می آید که تلاش در ارایه غذای سالم به مصرف كنندگان را بهینه سازد.


    سیستم HACCP، استانداردی پایه ای است كه به سازمانها و شركتها این امكان را می دهد كه ریسكهای مربوطه را شناخته و آنها را به طور اثر بخش از نظر ایمنی و صرفه اقتصادی مدیریت كنند.

    -

    دریافت گواهینامه بر اساس این استاندارد، رویكرد سازمان شما را از شیوه سنتی آزمون كیفیت به شیوه تفكر پیشگیرانه سوق می دهد. این استاندارد رویکردی سیستماتیک در اختیارتان قرار می دهد که کلیه جنبه های زنجیره غذا، از خرید مواد خام تا مصرف نهایی در رستوران، تهیه غذا(catering)، نگهداری و حمل و نقل را تحت پوشش قرار می دهد.

    -

    متدولوژی HACCPدر بسیاری از كشورها از جمله اتحادیه اروپایی و ایالات متحده آمریكا اجباری می باشد. دریافت گواهینامه مستقل نشان دهنده تعهد شما در تطابق با الزامات قانون ی و دستیابی به نتایج اثر بخش در قالب سیستم مدیریت موثر می باشد.

    -

    روش استاندارد HACCPچیست؟

    در چارچوب «آنالیز ریسك» - كه جدیدترین متدولوژی روز جهانی در مقابله و رویارویی با ریسكها در هر زمینه ای می باشد - مهمترین گام «مدیریت ریسك» می باشد. سیستم HACCP یكی از ابزارهای مدیریت ریسك می باشد كه منحصرا جهت بخش مواد غذایی طراحی شده است.

    -

    پیوند با سیستم مدیریت

    توصیه می شود كه سیستم ایمنی مواد غذایی خود را با یك سیستم مدیریت كیفیت همچون ISO 9001 همراه سازید. یك سیستم مدیریت كیفیت اثربخش تعیین می كند كه هر كسی، كجا، كی، برای چه و چگونه مسؤول است. زمانی كه عناصر ایمنی مواد غذایی را با عناصر سیستم مدیریت پیوند می زنید، در واقع به سیستم مدیریتی همه جانبه و کامل دست یافته اید.

    -

  8. 4 کاربر از farda_2nya4me برای پست مفید تشکر نموده اند:


  9. Top | #5

    • كارشناس تالار صنايع غذايي
    • تاریخ عضویت
      09-Jul-2008
    • محل سکونت
      هر کجا باشم آسمان مال من است
    • پست‌ها
      171
    • سپاس
      26
    • 727 تشکر در 200 پست
    • قدرت امتیاز دهی
      7
    • امتیاز
      12

    پیش فرض پاسخ: آشنایی با استانداردهای iso

    استاندارد چيست؟ استاندارد نظمي است مبتني بر نتايج استوار علوم ، فنون وتجارب بشري در رشته اي از فعاليتهاي عمومي كه به صورت قواعد، مقررات و نظامنامه و به منظور ايجاد هماهنگي و وحدت رويه، توسعه تفاهم، تسهيل ارتباطات، صرفه جويي در اقتصاد، حفظ سلامت و گسترش مبادلات بازرگاني داخلي و خارجي به كار مي رود. به طور كلي استاندارد به معناي قانون ، قاعده، اصل و ضابطه مي باشد. حركت در جهت ارتقاء امور فني، صنعتي و اقتصادي در جوامع بشري نيازمند استاندارد است. تدوين و تنظيم استانداردها در سراسر جهان توسط موسسات و مراكزي تحت عنوان “موسسات و مجامع استاندارد” و امور مربوط به استانداردكردن توسط گروهي از افراد ذينفع و علاقه مند و با در نظر گرفتن موارد عمومي و يا فني مورد نظر به صورت تدوين يك يا چند استاندارد صورت مي پذيرد. البته ممكن است تدوين استاندارد ها در سطح ملي توسط موسسات دولتي و يا با همكاري بخشهاي خصوصي صورت پذيرد.

    تعريف استاندارد: واژه استاندارد، هشت قرن پيش از زبان فرانسه با عنوان اتاندارد (Etandard) وارد زبان انگليسي شد و از نظر ريشه لغت، به فعل اكستند (Extend) لاتيني به معني گستره كردن و برافراشتن باز مي گردد. اما واژه استاندارد در زبان انگليسي، از نظر علمي و فني داراي دو معني كاملا متفاوت مي باشد.
    الف) مقياس اندازه گيري كه در فرانسه امروزي آن را اتالون Etalon)) مي نامند.
    ب) به معناي كتابچه حاوي مقررات و اصول براي تنظيم امور فني، علمي و تجاري كه در فرانسه به آن نرم (la norm) گفته و در آلمان به معناي (Norm) و در ريشه لاتين آن (Normn) يعني گونيا به كار مي رود.

    نكته 1: در ايران واژه استاندارد به معني تثبيت شده، توسط مرحوم غلامحسين مصاحب پيشنهاد شد كه اين كلمه هرگز رواج نيافت.

    تعاريف ديگر استاندارد: استاندارد بيان شرايطي است كه بايد براي دستيابي به يك هدف معين رعايت شود و قابل استفاده مكرر است. همچنين به معناي هر نوع نظم ثابتي كه در مجاري امور پديده ها جاري مي باشد و نيز استاندارد به معناي هر معيار و مقياسي است كه با آن بتوان كيفيت و كميت اموري را مورد سنجش قرار داد.

    انواع استانداردهاي عمومي و اساسي
    به طور كلي استانداردها به چهار دسته به شرح زير تقسيم مي شوند:
    - استاندارد كارخانه اي Factory Standard))
    - استاندارد ملي (National Standard)
    - استاندارد منطقه اي (Local Standard)
    - استاندارد بين المللي (International Standard)

    1- استاندارد كارخانه اي : استاندارد كارخانه اي حاصل و شامل اتفاق نظرات بخشهاي مختلف يك كارخانه توليدي در زمينه طراحي، توليد، كنترل و ساير عملكردها مي باشد. تدوين و اجراي استاندارد كارخانه اي توسسط موسسات و كارخانجات صنعتي به عنوان يك موضوع مهم و اصلي مورد توجه قرار گرفته است.
    علاوه بر مزاياي فراوان تدوين اين اسناد، اجراي سيستم به روز رساني و بازنگري استانداردهاي كارخانه اي همگام با توسعه و پيشرفتهاي فني عملأ زمينه همراه بودن هر سند را با آخرين فن آوريهاي موجود فراهم مي سازد. از جمله استانداردهاي كارخانه اي، مي توان استانداردهاي STD شركت ولوو، استاندارد SIA شركت ساكايي ژاپن، استاندارد مهندسي EDS شركت دوو، استانداردهاي كارخانه اي كمپاني بنز و دهها نمونه ديگر را نام برد كه بسياري از آنها مورد تاييد موسسات استاندارد كشورهاي متبوع قرار گرفته و به عنوان مبنا و بخشي از استانداردهاي ملي هر كشور مطرح شده اند. استانداردهاي كارخانه اي خود به دو دسته يعني استانداردهاي فني و تكنيكي و استانداردهاي اجرايي و مديريتي تقسيم مي شوند.

    2- استانداردهاي ملي: اين استاندارد پس از بررسي و مشورت، توسط متخصصان و كارشناسان فني صنايع و بازرگاني به منظور حفظ منافع ملي (منافع توليد كننده و مصرف كننده) در هر كشوري تدوين مي شود كه البته وظيفه اصلي تدوين استانداردهاي ملي در هر كشور به عهده سازمانها و موسسات استاندارد كشور مي باشد، بديهي است ممكن است اين گونه سازمانها دولتي،‌ نيمه دولتي و يا خصوصي باشند. از جمله استانداردهاي ملي مي توان به استاندارد ملي ايران با علامت اختصاري ISIRI، استاندارد ملي آلمان (DIN)، استاندارد ملي ژاپن ( JIS)، استاندارد ملي آمريكا ( ANSI)، استاندارد ملي انگلستان (BSI)، استاندارد ملي روسيه سابق (GOST)، استاندارد ملي فرانسه (AFNOR) و … اشاره نمود.

    نكته 2: در كشور ما موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران متولي تهيه و تدوين استانداردهاي ملي مي باشد كه عمدتأ از استانداردهاي ملي كشورهاي ژاپن، آلمان و انگليس و استاندارد بين المللي ISO كمك گرفته مي شود.

    3- استاندارد منطقه اي: اين استاندارد توسط گروهي از افراد ذينفع در دو يا چند كشور همجوار كه در صنايـع مشتركند و يا داراي داد
    و ستد بارزگاني هستند، تدوين مي گردد. اجراي اين استاندارد باعث تسهيل در ارتباطات فني و بازرگاني با يكديگر و حتي با ساير كشورها مي شود.
    از جمله اين استانداردها مي توان به استاندارد EN (Europaisches Komitee fur Norming) كه با همكاري 15 كشور اروپايي متحد تدوين شده است و يا استاندارد COPANT كه ويژه كشورهاي پان امريكن (سازمان كشورهاي آمريكايي) مي باشد، اشاره كرد.

    4- استاندارد بين المللي : اين استاندارد حاصل توافق نظرات كارشناسان ذيربط ممالك عضو سازمان بين المللي استاندارد است، كه البته در ابتدا ممكن است تصور شود كه اهداف استانداردهاي ملي و منطقه اي با استانداردهاي بين المللي مشترك باشد. براي تعيين اين موضوع بايد اشاره كرد كه هدف نهايي اين استانداردها چنين بيان مي شود “توانايي عملكرد در تمام سطوح “و هدف از استاندارد كردن در سه سطح قبلي نيز مشابه تعريف ارتقاء فعاليت در مورد انواع استانداردهاي جهاني و يا تعميم استانداردهاي بين المللي در زمينه هاي علمي، فن آوري و اقتصادي مي باشد. از جمله استانداردهاي بين المللي مي توان به استانداردهاي (ISO) و استاندارد (IEC) اشاره نمود.

    نكته 3: استاندارد كارخانه اي در محدوده سطح كارخانه، استاندارد ملي در محدوده سطح كشور، استاندارد منطقه اي در محدوده چند كشور و استاندارد بين المللي در كل كشورهاي جهان كاربرد دارد.

    مراحل تهيه و اجراي استاندارد : تهيه و اجراي هر استاندارد شامل سه مرحله به شرح زير مي باشد.
    1- تهيه، تنظيم و تدوين استاندارد
    2- چاپ و نشر استاندارد
    3- اجراي مفاد سند استاندارد

    اصول و فوايد استاندارد كردن :
    استاندارد كردن و به كارگيري استانداردها هم براي توليد كننده و هم براي مصرف كننده فوايدي به شرح زير دربردارد:

    فوايد براي توليد كننده:
    تعيين خواص و مشخصات مورد نظر، تعيين و تشريح روشهاي توليد، مونتاژ،‌ آزمون، نمونه برداري، نحوه بسته بندي و حمل ونقل،‌ روشهاي حفاظتي ، تعيين عبارات، اصطلاحات و علائم لازم جهت تفهيم طرفين، طبقه بندي مفاهيم و اصطلاحات،‌كاهش تنوع، افزايش سطح توليد، صرفه جويي در مواد اوليه وانرژي، كاهش ضايعات، بهبود كيفيت محصولات، تسهيل در انبارداري، بسط و گسترش بازرگاني داخلي و خارجي.

    فوايد براي مصرف كننده: تامين كالاي مرغوب ، اطمينان از ايمني كالا و محصول، سهولت در سفارش، پرداخت هزينه كمتر، دسترسي آسان به كالاي مورد نظر.

    مشخصات يك استاندارد: هر استاندارد تدوين شده بايد در برگيرنده موارد زير باشد:
    عنوان كامل، شماره، تاريخ تدوين وتجديد نظر، مرحله تجديد نظر، دامنه، منابع، مفاهيم و اصطلاحات، جنس و مواد، نحوه توليد، كيفيت سطحي، درجه و گريد، آزمونها، تعداد آزمونها، روشهاي آزمون، مشخصات ابعادي و تلرانسها، خواص فيزيكي، مكانيكي، عمليات تكميلي و نهايي، روشهاي حفاظتي،‌ روشهاي بسته بندي، روشهاي حمل و نقل و نگهداري، مسئوليتهاي توليد كننده و خريدار، چگونگي حل اختلافات و…

  10. 5 کاربر از A30_processor برای پست مفید تشکر نموده اند:


  11. Top | #6

    • كارشناس تالار صنايع غذايي
    • تاریخ عضویت
      09-Jul-2008
    • محل سکونت
      هر کجا باشم آسمان مال من است
    • پست‌ها
      171
    • سپاس
      26
    • 727 تشکر در 200 پست
    • قدرت امتیاز دهی
      7
    • امتیاز
      12

    پیش فرض پاسخ: آشنایی با استانداردهای iso

    سوالات رایج:

    استانداردسازی در ایران از چه وضعیتی برخوردار است؟

    مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در سال 1339 به صورت رسمی تشکیل و از همان سال نیز به عضویت سازمان بین المللی استاندارد(ISO) پذیرفته شده است. سازمان بین المللی استاندارد (ISO) دارای 16500 استاندارد مصوب بین المللی است. استانداردهای ملی ایران نیز بیش از 9500 مورد می باشد که بر اساس عنوان کمیته های ملی، بیشترین سهم در بخش صنایع غذائی و کشاورزی (20%) و در بخش صنایع شیمیائی(15%) ، صنایع مکانیک و مواد(14%) و کمترین آنها در بخش سیستم های مدیریت کیفیت (1%) می باشد. در بین کشورهای عضو گروهD8 ایران بعد از ترکیه دارای بیشترین تعداد استاندارد ملی می باشد با این توضیح که مؤسسه استاندارد ترکیه کلیه استانداردهای بین المللی موجود را پذیرفته است. در بین کشورهای عضوECO نیز بعد از ترکیه، ایران دارای بیشترین تعداد استاندارد ملی می باشد.

    استراتژی و برنامه مؤسسه برای ارتقاء این جایگاه چیست؟

    اهداف وراهبردهای مؤسسه جهت ارتقاء جایگاه فعلی را می توان در عبارات زیر بیان کرد.

    یکی از اهداف تسریع در تدوین و هماهنگ سازی استانداردهای ملی ایران با استانداردهای بین المللی که پیش بینی می شود تا پایان برنامه پنجم توسعه تمامی نزدیک به 25000 استاندارد بین المللی موجود شامل ISO،ITU, IEC, Codex به صورت ملی تدوین گردند.

    مشارکت فعال در تدوین استانداردهای بین المللی به عنوان یکی از اولویت های کاری مؤسسه به شمار می آید.

    تشکیل کمیته های فنی متناظر با سازمان های بین المللی در برنامه پیش بینی گردیده است. در حال حاضر حدود 50 کمیته فنی متناظر تشکیل گردیده است.

    همچنین پیگیری تشکیل اجلاسیه های کمیته های فنی Codex, IEC, ISO در ایران در زمینه محصولات با مزیت اقتصادی، بویژه در صنایع خودرو ، فولاد، نساجی، پتروشیمی و نفت، محصولات کشاورزی با پشتیبانی و همکاری انجمن های صنفی و صنعتی در پیش نویس برنامه دیده شده است.

    از جمله سایر برنامه ها، ارتقاء کیفیت در سطح ملی شامل تعیین نرخ کیفیت، درجه بندی نشان استاندارد، کمک علمی و فنی به واحدهای فاقد نشان استاندارد، توسعه زیر ساخت های کارآمد و اثر بخش به منظور استفاده از بخش خصوصی در اجرای استاندارد ارزیابی انطباق، توسعه و ترویج فرهنگ استاندارد و اطلاع رسانی کار آمد می باشد که در پیش نویس برنامه منظور شده است.



    تدوین سند ملی توسعه استاندارد سازی یکی از الزامات ارتقاء سطح استانداردسازی کشور محسوب می شود کار تدوین سند در چه مرحله ای است؟

    سند ملی توسعه استانداردسازی در دست تهیه است. گروه کارشناسی در دفتر برنامه ریزی تشکیل و مطالعات اولیه شامل تاریخچه، ضرورت استانداردسازی، وضعیت استاندارد سازی در کشور، اهداف و راهبردها، برنامه های کلی بلند مدت و ... تهیه گردیده است. پیش نویس مذکور در بین معاونین ومدیران مؤسسه جهت بررسی و اظهار نظر توزیع گردیده است و امیدواریم تا پایان سال جاری سند ملی توسعه استانداردسازی مصوب گردد.



    در بند (ج) سیاست های کلی اصل 44 صراحت به موضوع توسعه و ارتقای استانداردهای ملی و انطباق نظام های ؟؟ کیفیت با استانداردهای بین المللی اشاره شده است. وضعیت موجود را چطور ارزیابی می کنید و چه تحلیلی از وضعیت مطلوب دارید؟

    در حال حاضر سازمان های بین المللی استانداردسازی از جمله Codex, ITU, IEC,ISO حدود 25000 استاندارد بین المللی دارند که در مقایسه با 9500 استاندارد ملی موجود فاصله نسبتا زیادی وجود دارد. راهبردهای جدید مؤسسه چه از نظر کمی و چه از نظر کیفی بر محور استانداردهای بین المللی است. نزدیک به 90% از استانداردهای ملی بر مبنای مدارک سازمان های بین المللی تدوین گردیده است که پیش بینی می شود تا پایان برنامه پنجم تعداد استانداردهای ملی به همین تعداد برسد.

    در زمینه ارزیابی انطباق نیز استانداردهای بین المللی موجود در برنامه تدوین ملی قرار دارد و تعدادی از آنها به صورت ملی تدوین و زمینه اجرائی آن نیز در حال فراهم شدن می باشد. به عنوان مثال استانداردهای بین المللی ISO/ TEC 17025 به صورت ملی تدوین وتأیید صلاحیت آزمایشگاه ها نیز بر اساس این استاندارد انجام می شود.

    شعار»یک استاندارد، یک آزمون و یک روش اجرائی ارزیابی انطباق پذیرفته شده و در همه جا» مد نظر همکاران در مؤسسه می باشد. چشم انداز پیشنهادی در سند توسعه استانداردسازی عبارت است از «تولید یا مبادله هر نوع کالا یا خدمت در کشور مطابق با یک استاندارد»



    استاندارد و استاندارد سازی چه جایگاهی در برنامه چهارم توسعه دارد؟

    نقش وتأثیر استانداردسازی در سند چشم انداز بیست ساله کشور را می توان در دو بخش مهم ترسیم نمود.

    تولید هر نوع کالا و ارائه خدمات مطابق با استاندارد به منظور برخورداری جامعه ایرانی از سلامت، ایمنی، آسایش و بهره مندی از محصولات، خدمات و محیط زیست مطلوب

    بهبود رقابت پذیری کالاها و خدمات ایرانی در بازار جهانی با هدف توسعه پایدار اقتصادی و دستیابی ایران به جایگاه برتر در سطح منطقه

    در برنامه چهارم توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی کشور نیز توجه جدی به مباحث استانداردسازی شده است. از جمله بند (ب) ماده 139 به صراحت به موضوع انطباق نظام های ارزیابی کیفیت با استانداردهای بین المللی ، توسعه وارتقاء سطح استانداردهای ملی و مشارکت فعال در تدوین استانداردهای بین المللی اشاره دارد.

    همچنین برنامه چهارم توسعه در زمینه استانداردهای صنایع حمل و نقل، صنایع و سوخت و انرژی، صنایع غذائی و کشاورزی، مهندسی پزشکی، صنایع شیمیائی، استانداردهای مدیریت، زیست محیطی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، استانداردهای خدماتی، آموزشی و فرهنگی، حسابداری، بانکداری و بازرگانی، استانداردهای حفاظتی و امنیتی به صراحت تکالیفی را تعیین نموده است.

  12. 6 کاربر از A30_processor برای پست مفید تشکر نموده اند:


  13. Top | #7

    • كارشناس تالار صنايع غذايي
    • تاریخ عضویت
      09-Jul-2008
    • محل سکونت
      هر کجا باشم آسمان مال من است
    • پست‌ها
      171
    • سپاس
      26
    • 727 تشکر در 200 پست
    • قدرت امتیاز دهی
      7
    • امتیاز
      12

    پیش فرض پاسخ: آشنایی با استانداردهای iso

    دانستنیهای مربوط به ایزو 9000/ ایزو 14000

    معرفی و تاریخچه پیدایش استاندارد های سری ایزو 9000

    کسب موفقیت جهت حضور مداوم در بازارهای ملی ، منطقه ای و بین المللی تحت تاثیر رقابت های فشرده و افزایش عرضه بر تقاضا همواره به دو عامل اساسی کیفیت و قیمت بستگی دارد. گرچه عوامل مهم دیگری از جمله محیط زیست ، دوام ، ایمنی ، خدمات بعد از فروش ، به روز بودن و رضایت مشتریان را نیز نمی توان نادیده گرفت .

    استاندارد های سری ایزو 9000 نیز الزامات یک سازمان در زمینه کیفیت ارائه می نمایند . ولی نه فقط کیفیت محصول نهایی ، بلکه کیفیت عملکرد صحیح در کلیه بخش های یک سازمان که در مجموع در کیفیت محصول (تولیدی یا خدماتی ) عرضه شده توسط یک سازمان یا به عبارتی دیگر در کیفیت کل سازمان تجلی می یابد.

    تدوین استاندارد های سری ایزو 9000 در مورد مدیریت کیفیت و تضمین کیفیت در اواخر دهه هفتاد میلادی (1978) با بهره گیری از استاندارد ملی کشور انگلستان و سایر استاندارد های مربوط به سیستم های کیفیت طراحی شده در کمیته فنی شماره 176 سازمان بین المللی استاندارد (176iso/tc) تحت عنوان مدیریت کیفیت و تضمین کیفیت آغاز و در سال 1987 میلادی پس از بحث و بررسی های علمی و تخصصی گسترده و تایید پیش نویس های تهیه شده توسط کشورهای عضو این کمیته فنی به صورت مجموعه ای از سوی دبیرخانه سازمان بین المللی استاندارد (iso) منتشر گردید.

    این استاندارد ها پس از ویرایش مختصر در سال 1994 ، در سال 2000 تغییرات عمده ای نمودند . که اهم آن رویکرد بیشتر به رضایت مشتری و فرآیند گرایی سیستم مدیریت کیفیت براساس اصول مدیریت کیفیت می باشد .



    معرفی تاریخچه تدوین استاندارد های سری ایزو 14000

    وضعیت کنونی محیط زیست در جهان پدید آورنده نگرانی های زیادی برای انسان بوده و دانشمندان و پژوهشگران و سازمانهای اقتصادی و علمی را بر آن داشته که هر کدام به سهم خویش به ملاحظات زیست محیطی توجه بیشتری مبذول داشته و سیستم هایی را ابداع نمایند که بتوان با کاربرد آنها در بخش های مختلف صنعت و کشاورزی و اقتصادی جامعه وضعیت محیط زیست را بهبود بخشید .

    یکی از سیستم های موثر در نگرش ملاحظات محیط زیست استانداردهای سری ایزو 14000 تحت عنوان سیستم مدیریت زیست محیطی است .

    رویدادی که موجب شد بین کسب و کار و محیط زیست ارتباطی بوجود آید ، کنفرانس سازمان ملل در سال 1972 در سوئد تحت عنوان محیط زیست بود . این کنفرانس نشانه ای بود از شناخت جهان صنعتی که انرا وادار نمود با مسائل محیط زیستی که موجب توسعه صنعتی کنترل نشده بود ، مواجه شود .

    در سال های اخیر با اوج گیری مسئله حفاظت از محیط زیست ، تعداد زیادی از استاندارد های زیست محیطی به صورت ملی ، منطقه ای و بین المللی بوجود آمدند . هر یک از استاندارد ها در راه به تحقق رساندن اهداف خود ، یک سری موانع تجاری نیز ایجاد می کردند .

    افزایش حساسیت نسبت به نیازهای زیست محیطی منجر شد که در ژوئن 1992 در کنفرانس ملل متحد در مورد محیط زیست و توسعه در برزیل ، مفهوم توسعه پایدار مطرح و بیش از 100 کشور جهان در مورد نیاز به وجود استاندارد های بین المللی مدیریت زیست محیطی توافق نمایند .

  14. 5 کاربر از A30_processor برای پست مفید تشکر نموده اند:


  15. Top | #8

    • کاربر انجـــــمن
    • تاریخ عضویت
      17-Jul-2008
    • محل سکونت
      اصفهان
    • پست‌ها
      116
    • سپاس
      20
    • 328 تشکر در 124 پست
    • قدرت امتیاز دهی
      7
    • امتیاز
      16

    پیش فرض پاسخ: آشنایی با استانداردهای iso

    تضمین ایمنی مواد غذایی با استانداردها:
    مصرف كنندگان به طور روز افزون برای مسایلی همچون كیفیت، بهداشت و ایمنی مواد غذایی که می خورند یا می آشامند، اهمیت بیشتری قایل می شوند.


    تضمین كیفیت و سلامت به عنوان مساله ای كلیدی برای رقابت در صحنه صنایع غذایی و بقای شركتهایی همچون تولید كنندگان مواد غذایی و شركتهای تجاری حایز اهمیت می باشد. بنابراین مدیریت ریسك برای تمامی كسانی كه در زنجیره تولید مواد غذایی دخیل هستند، از كشاورزان، صیادان و باغداران گرفته تا تهیه كنندگان مواد غذایی، فروشندگان، توزیع كنندگان و شركتهای حمل و نقل و ذخیره ‌مواد غذایی به عنوان نیازی اساسی به حساب می آیند.

    مدیریت ریسك برای تمامی كسانی كه در قسمتهای مختلف چرخه صنایع غذایی جهت تضمین كیفیت و سلامت مواد غذایی تلاش می كنند و همچنین كسانی كه خواستار داشتن حضوری رقابتی در این بازار می باشند، مهم و كلیدی است. این زنجیره می تواند شامل تهیه كنندگان مواد غذایی، صنایع بسته بندی، تولید كنندگان تجهیزات و مواد شیمیایی و حتی ارایه دهندگان خدمات همچون شركتهای تداركاتی و حمل و نقل باشد.

    -

    صنعتی جهانی

    زنجیره تهیه و عرضه در سراسر دنیا گسترده شده و توزیع مواد غذایی و فروش آن در سطح بین المللی مطرح گردیده است. این مساله سبب گردیده كه مصرف كنندگان، مواد غذایی مورد نیاز خود را با دقت و توجه بیشتری انتخاب كنند.

    -

    زمانی كه حوادث در سطح ملی و یا بین المللی دهه گذشته را نیز به این موضوع اضافه كنیم، درك این مساله كه امروزه توجه مصرف كننده و نیز توجه رسانه ها به چه چیزی معطوف است، بیشتر مشخص می گردد.

    -

    حصول اطمینان

    سازمانها و مصرف كنندگان نیز زمانی كه خواهان جامه عمل پوشاندن و اخذ تضمین در تقاضاهای خود هستند، به سازمانهای مطمئن و مورد اطمینان رجوع می كنند. حال، سازمانها از طریق نشان دادن این مساله كه سازمانهایی پی گیر و هوشیار هستند و در تمامی مراحل این پروسه دارای سیستم مدیریتی اثر بخش می باشند می توانند این اطمینان را كسب كنند.

    -

    چنین سازمانهایی دارای رویكرد مدیریت ریسك گسترده و گواهی اثبات آن می باشند. گواهینامه استاندارهای شناخته شده ملی و بین المللی، اجرای بهترین تكنیكها را تضمین نموده و آن را در معرض توجه سازمانها و مصرف كنندگان قرار می دهد.

    -

  16. 7 کاربر از farda_2nya4me برای پست مفید تشکر نموده اند:


  17. Top | #9

    • مدیر سابق تالار صنایع غذایی
    • تاریخ عضویت
      07-Apr-2007
    • رشته تحصیلی
      مهندسی کشاورزی علوم و صنایع غذایی
    • محل سکونت
      نصف جهان
    • پست‌ها
      1,033
    • سپاس
      824
    • 3,974 تشکر در 1,201 پست
    • قدرت امتیاز دهی
      15
    • امتیاز
      504

    پیش فرض پاسخ: آشنایی با استانداردهای iso

    ايزو 22000 : سير تكامل استانداردهاي ايزو، بر پايه اصول HACCP

    چكيده :
    بدنبال جهاني شدن تجارت مواد غذايي و افزايش آگاهي مصرف كنندگان، توجه اين قشر علاوه بر جنبه هاي كيفيتي، بطور فزاينده اي معطوف به ايمني و سلامت مواد غذايي گرديده است. از اين رو انجمن‌هاي استاندارد و توليدكنندگان مواد غذايي در سرتاسر جهان، بدنبال پياده كردن سيستمهاي مديريت ايمني غذا، در جهت تامين سلامت و ايمني محصولات غذايي هستند. جديد ترين اين سيستمها، ISO 22000 نام دارد كه هدف آن، هماهنگ ساختن نيازهاي مديريت ايمني مواد غذايي، در زنجيره عرضه و تقاضاي مواد غذايي است.

    مقدمه
    امروزه نياز مشتريان به مواد غذايي ايمن و سالم افزايش يافته است و همين امر سبب شده توليد كنندگان مواد غذايي، گرايش بيشتري نسبت به ايجاد سيستمهاي مديريت ايمني، بر اساس سيستم تجزيه و تحليل خطر و نقاط كنترل بحراني (HACCP) پيدا كنند (1). در سال 2001 ميلادي سازمان بين المللي استاندارد (ISO) ، مسئوليت تهيه يك استاندارد قابل مميزي را به عهده گرفت كه اين استاندارد جديد، نقش HACCP در سيستم مديريت ايمني مواد غذايي (FSM ) را بيش از پيش مشخص مي‌كرد.
    اين استاندارد شامل رعايت حداقل نيازمنديهاي قانون ي نمي شود؛ بعبارت ديگر، اين استاندارد بيان كننده نيازمنديهاي شركتهايي است كه خواستار چيزي بيش از حداقل مقررات ايمني مواد غذايي هستند. يعني در واقع قوانين و استانداردهاي منطقه اي كشورها، به آن افزوده مي شود (1 و 4).
    اين استاندارد بين المللي كه اكنون بنام « ISO 22000 » شناخته مي شود، تمام سازماندهي و تشكيلات مربوط به مواد غذايي، از كشاورزي تا توليدكنندگان و توزيع كنندگان مواد غذايي را تحت پوشش خود قرار مي دهد و هدف آن هماهنگ ساختن نيازمنديهاي مديريت ايمني مواد غذايي در سرتاسر زنجيره عرضه و تقاضاي مواد غذايي، و در نهايت بهبود ايمني مواد غذايي است (1 و 4).
    پيش بيني مي شود اين استاندارد از سال 2006 ميلادي، مورد استفاده وسيعي پيدا كرده و گواهينامه هاي آن جايگزين گواهينامه هاي قبلي HACCP و ISO شود. بنابراين بزودي كليه كشورها، از جمله ايران، براي ادامه حضور خود در تجارت جهاني مواد غذايي، ملزم به رعايت اصول اين استاندارد بين المللي جديد خواهند بود.


    سير تكاملي استاندارد مديريت ايمني مواد غذايي :
    منشا پيدايش استاندارد مديريت ايمني مواد غذايي، به دهه 1950 ميلادي باز مي گردد. هنگامي كه سازمان ملي هوا و فضانوردي امريكا (NASA ) قرارداد ي با شركت Pillsbury جهت تأمين غذاي فضانوردان در فضا، منعقد كرد. دولت امريكا شرايط بسيار سختگيرانه اي براي مواد غذايي مورد مصرف فضانوردان وضع كرد. درنتيجه شركت Pillsbury روشي براي توليد مواد غذايي بكار برد كه از خطرات احتمالي قابل بروز در مواد غذايي پيشگيري كرده و سلامت و ايمني محصولات توليد شده خود را تضمين مي‌كند (1). اين روش بعدها سيستم تجزيه و تحليل خطر و نقاط كنترل بحراني ( HACCP) ناميده شد. HACCP يك روش اصولي است كه پايه و اساس تضمين ايمني مواد غذايي در دنياي پيشرفته امروزي را تشكيل مي دهد. سيستم HACCP بگونه اي طراحي شده است كه ايمني مواد غذايي را براي مصرف كننده ، از طريق كنترل تمام مراحل توليد، فراوري، نگهداري و توزيع مواد غذايي، تضمين مي‌كند. در ابتدا HACCP داراي سه اصل كلي بود(1) :
    تشخيص و تعيين خطرات ؛
    تعيين نقاط كنترل بحراني ؛
    استقرار و ايجاد سيستم پايش . اين HACCP ابتدايي در سال 1971 ميلادي توسط كنفرانس ملي ايمني مواد غذايي به چاپ رسيد و از اين تاريخ به بعد سير تكاملي HACCP ادامه يافت تا امروز كه داراي پنج مرحله ( گام ) و هفت اصل كلي است (1). HACCP تنها به آزمايش كردن محصول نهايي تكيه ندارد، بلكه سراسر مسير توليد محصول را نظارت و كنترل مي‌كند تا خطرات را شناسايي و حذف كرده و احتمال بروز خطر را در محصول نهايي، تا سطح قابل قبولي پايين آورد (2).
    استاندارد HACCP امروزي، عبارت از يك سيستم ايمني مواد غذايي است كه مراحل و اصول آن بر پايه پيش نيازهايي بنا شده است . ( جدول شماره 1 )
    پيدايش استاندارد مديريت ايمني مواد غذايي ISO 22000 :
    بدنبال جهاني شدن استاندارد ايمني مواد غذايي ( HACCP )، بسياري از انجمنهاي ملي استاندارد، قوانين خود را با HACCP تلفيق كرده و از آن بصورت سيستمهاي نظارت و مميزي در جهت تضمين ايمني مواد غذايي استفاده مي‌كنند. جديدترين اين اقدامات، ايجاد نوعي سيستم استاندارد ISO است كه ايمني مواد غذايي را در درجه اول اهميت قرار داده است. اين سيستم مديريت ايمني مواد غذايي كه تحت عنوان ISO 22000 شناخته مي شود، اهداف زير را دنبال مي‌كند (1) :
    - قبول اصول مربوط به HACCP و Codex بين المللي
    - هماهنگ سازي استانداردهاي بين المللي اختياري
    - ارائه يك استاندارد قابل مميزي و قابل استفاده براي مميزي هاي داخلي و اخذ گواهينامه هاي بين المللي
    - همخواني با اصول استاندارد هاي ISO 9001:2000 و ISO 14000:1996
    ISO 22000 اولين استاندارد بين المللي صنايع غذايي است كه با همكاري و مشاركت سازمان Codex تدوين شده و دامنه كاربرد آن ، كليه سازمانهاي دخيل در زنجيره عرضه و تقاضاي مواد غذايي شامل توليدكنندگان خوراك دام و طيور، بخش كشاورزي، توليدكنندگان تجهيزات، توزيع كنندگان و خرده فروشان مواد غذايي را در بر مي گيرد (4). اين استاندارد بگونه اي تدوين شده است كه هر سازماني بتواند با روش ويژه خود، فعاليتهاي سازمان را در جهت رعايت الزامات اين استاندارد طرح ريزي كند. در حقيقت اين استاندارد به دست صنعت غذا و مخصوص اين صنعت، با تكيه بر سيستم تضمين ايمني مواد غذايي ( HACCP)، طراحي، تدوين و اجرا شده است.
    با بررسي فهرست بندهاي اصلي اين استاندارد ( بخش ضميمه )، مي توان اصول HACCP را در لابلاي آن جستجو كرد ( جدول شماره 2 ).
    پيش بيني مي شود از سال 2006 ميلادي بيشتر شركتهاي دست اندركار مواد غذايي، اساس فعاليتهاي خود را بر مبناي ايزو 22000 پي ريزي و دنبال كنند. در اين ميان بديهي است كه صنعت غذاي كشور ما ايران نيز، براي ادامه حضور خود در بازار جهاني مواد غذايي، بايستي هرچه زودتر اقداماتي را در جهت هماهنگ سازي خود با اين استاندارد بين المللي جديد طرح ريزي و به انجام برساند.


    جدول شماره ( 1 ) : پيش نيازهاي طرح HACCP (1)

    1 - آموزش
    2 - انتقال عملي آموزشها به پرسنل
    3 - تجهيزات و تسهيلات مقدماتي
    پيش نياز هاي 4 - روشهاي بهتر توليد (GMP )
    HACCP 5 - شستشو ؛ ضدعفوني ؛ كنترل آفات
    6 - دريافت ؛ حمل و نقل ؛ نگهداري
    7 - رديابي و فراخواني
    8 - كنترل متصديان
    9 - بررسي مواد اوليه مولد خطر



    جدول شماره 2 : انعكاس پنج گام و هفت اصل HACCP در استاندارد ISO 22000 (1 و 4)

    گامها و اصول HACCP بند هاي مربوطه در ISO 22000
    گام اول : تشكيل و گرد آوري تيم HACCP ( بند 3-5 : تيم ايمني مواد غذايي)
    گام دوم : تعريف محصول و نحوه توزيع آن ( بند 3-1-7 : مواد اوليه و مواد در تماس با مواد غذايي )
    ( بند 7-1-4 : ويژگيهاي محصول نهايي )
    گام سوم : تعيين موارد مصرف محصول ( بند 7-1-5 : موارد مصرف )
    گام چهارم : ترسيم نمودار جريان كار ( بند 7-1-2 : نمودارهاي جريان )
    گام پنجم : تاييد نمودار جريان كار در محل ( بند 7-1-2 : تاييد در محل نمودار جريان )
    اصل اول : شناسايي و تجزيه و تحليل مخاطرات ( بند 7-2-2 : تعيين خطرات و حدود بحراني قابل قبول )
    ( بند 7-2-3 : ارزيابي و تشخيص مخاطرات )
    ( بند 7-2-4 : تعيين و شناسايي اقدامات كنترلي )
    اصل دوم : تعيين نقاط كنترل بحراني ( بند 7-2-4 : تعيين و شناسايي اقدامات كنترلي )
    اصل سوم : تعيين حدود بحراني ( بند 7-3-2 : تعيين حدود بحراني براي نقاط كنترل بحراني )
    اصل چهارم : تعيين روشهاي پايش ( بند 7-3-3- : طراحي سيستم پايش )
    اصل پنجم : تعيين اقدامات اصلاحي ( بند 7-3-4 : تعيين اقدامات لازم هنگام تجاوز از حدود بحراني)
    اصل ششم : تعيين روشهاي تاييد اقدامات اصلاحي ( بند 8-2 : تصديق سيستم مديريت ايمني مواد غذايي )
    اصل هفتم : تعيين روشهاي ثبت و نگهداري مستندات ( بند 4-2 : الزامات مستند سازي )










    ضميمه : بند هاي اصلي استاندارد ايزو 22000 (1)


    بند 1 – دامنه كاربرد
    بند 2 – استاندارد مرجع
    بند 3 – واژگان و تعاريف
    بند 4 – سيستم مديريت كيفيت
    -4-1- نيازمنديهاي عمومي
    -4-2- الزامات مستند سازي
    بند 5 – مسئوليت مديريت و تعهدات
    - 5-1- خط مشي ايمني مواد غذايي
    - 5-2- مسئوليت و اختيارات
    - 5-3- گروه ايمني مواد غذايي
    - 5-4- اختيارات
    - 5-5- پاسخ و عكس العمل در برابر حوادث
    - 5-6- بازنگري مديريت
    بند 6 – مديريت منابع
    - 6-1- تدارك منابع
    - 6-2- منابع انساني – صلاحيت، آگاهي و آموزش
    بند 7 – تحقق محصول ايمني و سالم
    - 7-1- داده هاي فرايند و محصول
    - 7-2- تجزيه و تحليل مخاطرات
    - 7-3- تهيه نقشه نقاط كنترل بحراني ( CCP ها )
    - 7-4- طراحي برنامه اقدامات ايمني پشتيبان ( SSM)
    - 7-5- اجراي سيستم مديريت ايمني مواد غذايي ( FSM )
    - 7-6- كنترل ابزارها و روشهاي پايش و سنجش
    بند 8 – اندازه گيري، تجزيه و تحليل و روزآمد كردن سيستم مديريت ايمني مواد غذايي (FSM )
    - 8-1- كليات
    - 8-2- تصديق سيستم مديريت ايمني مواد غذايي ( FSM )
    - 8-3- برنامه زماني اجراي سيستم مديريت ايمني مواد غذايي ( FSM )
    - 8-4- روزآمد كردن سيستم مديريت ايمني مواد غذايي ( FSM )
    پيوست الف (جهت آگاهي بيشتر) – ارتباط بين ISO 9001:2000 و ISO 22000
    پيوست ب (جهت آگاهي بيشتر) – نمونه چك ليست هاي كنترل
    فهرست منابع و مراجع

    مراجع : : References


    1 - Surak, John G. (2003) ; HACCP AND ISO DEVELOPMENT OF A FOOD SAFETY
    MANAGEMENT STANDARD , www.saferpak.com.

    2 – آبسالان، امير عباس . ( ارديبهشت 1380) . سيستم تجزيه و تحليل خطر و نقطه هاي كنترل بحراني در توليد
    مواد غذايي «HACCP» . موسسه فرا رهروان صنعت . تهران.

    3 - متن فارسي ISO 9001:2000 . www.moshksar.persianblog.com .

    4 - مباركي، علي . (10 آبان 1383 ) . همايش آشنايي با استانداردهاي جهاني صنعت غذا . تهران.

    مقاله ارسالي از : روابط عمومي شركت صنايع شير ايران( پگاه ) pr@irandairy.ir


    سوره آل عمران از سوره هاي مدني - آيه شماره 8
    متن عربي :
    رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ
    ترجمه فارسي :
    بارالها ، دل هاي ما را به باطل ميل مده پس از آنكه به حق هدايت فرمودي ، و به ما از لطف خويش اجر كامل عطا فرما كه همانا تويي بخشنده بي عوض و منت .
    ترجمه انگليسي:
    lord, do not cause our hearts to swerve after you have guided us. grant us your mercy. you are the embracing giver
    .

  18. 7 کاربر از food_technology برای پست مفید تشکر نموده اند:


اطلاعات تاپیک

کاربران حاضر در این تاپیک

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این تاپیک هستند. (0 عضو و 1 مهمان)

برچسب ‌ها

این مطلب را به اشتراک بگذارید

قوانین ارسال

  • شما نمی‌توانید تاپیک جدید ارسال کنید.
  • شما قادر به ارسال پاسخ نیستید .
  • شما نمی‌توانید فایل ارسال کنید.
  • شما نمی‌توانید پست ‌های خود را ویرایش کنید.
  •  
دانشجو در شبکه های اجتماعی
افتخارات دانشجو
لینک ها
   
سایت برگزیده مردمی در چهارمین و پنجمین جشنواره وب ایران
سایت برگزیده مردمی در چهارمین و پنجمین جشنواره وب ایران
به دانشجو امتیاز دهید:

آپلود مستقیم عکس در آپلودسنتر عکس دانشجو

توجه داشته باشید که عکس ها فقط در سایت دانشجو قابل نمایش می باشند.

Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.1