روشهای ایمونو اسی در آزمایشگاه

[هموطن]

روشهای ایمنو اسی
در بین روشهای تشخیصی آزمایشگاهی امروزه روشهای تشخیص ایمنی که در آن از آنتی بادی بعنوان یک فاکتور شناساگر استفاده می شود کاربردهای وسیعی یافته است..
در برخی موارد سنجش ایمنی - واکنش بین آنتی ژن و آنتی بادی بطور ماکروسکوپی و چشمی قابل مشاهده است (مانند روشهای آگلوتیناسیون و ایمونوپرسیپیتاسیون) .در اینگونه روشها بعلت فقدان سیستم تقویت سیگنال – حساسیت روش محدود است و به همین دلیل باید کمپلکسهای بزرگ آنتی ژن- آنتی بادی تشکیل شود تا سنجش قابل تشخیص باشد .
در مواردی که واکنشهای آنتی ژن – آنتی بادی قابل مشاهده نباشد - باید این واکنش به نحوی آشکار شود که این امر باعث پدید آمدن نسل جدیدی از روشها بنام Labeled Immunoassay شد. در این واکنشها آنتی بادی با آنتی ژن توسط موادی که دارای خاصیت رادیو اکتیو – فلورسانس - فعالیت آنزیمی – لومینسانس هستند نشاندار می شود که به ترتیب رادیو ایمونو اسی – فلورسانس ایمونو اسی - آنزیم ایمونو اسی و لومینسانس ایمونو اسی نامیده می شوند.
واکنشهای لومینسانس شامل دو نوع بیولومینسانس و کمی لومینسانس می باشند که در آزمایشگاه ها اغلب از روش کمی لومینسانس استفاده می شود.
با توجه به مشکلات و پیچیدگی و خطرات روش رادیو ایمونو اسی – اخیرا تحقیقات وسیعی بر روی امکان استفاده از پدیده لومینسانس صورت گرفته است. به نظر میرسد حساسیت بالا و پایداری کونژوگه ها در آزمایشات لومینسانس باعث شود تا در آینده این روش جایگزین روشهائی مانند رادیو ایمونو اسی گردد.

[هموطن]

رادیو ایمونو اسی

در روشهای سنجش ایمنی با استفاده از مواد رادیوایزوتوپ – آنتی بادی یا آنتی ژن توسط این مواد نشاندار می گردد . در این روش در صورتیکه آنتی ژن توسط مواد رادیو ایزوتوپ نشاندار شود روش ( Radio Immunoassay (RIA نامیده می شود و چنانچه آنتی بادی توسط رادیو ایزوتوپ نشاندار شود روش( Immuno Radiometric Assay (IRMA نامیده می شود.

[هموطن]

آنزیم ایمونو اسیEIA

در این روش برای نشاندار کردن به جای رادیو ایزوتوپ از یک آنزیم استفاده می شود. در اینگونه روشها چنانچه آنتی ژن نشاندار شود آنزیم ایمونو اسی( Enzyme Immunoassay (EIAو چنانچه آنتی بادی نشاندار شود روش ایمونو انزایمو متریک اسی Immuno Enzymeometric Assay نامیده می شود(IEMA).
الایزا نام عمومی برای اینگونه روشهاست که بصورت رایج استفاده می شود و به عبارتی ارزیابیهای ایمنی سنجی که در آنها آنتی بادی یا آنتی ژن بر روی یک فاز جامد Coat می شود بنام الایزا شناخته می شود.

[هموطن]

روشهای سنجش مولکول ها در علوم زیستی یکی از مهمترین شاخه های تحقیقاتی به شمار می آید. گاه در این میان نقطه عطفی پدید می آید و روش جدیدی مطرح می گردد و تا رسیدن به نقطه عطف دیگر و روشی تازه تحقیقات در جهت اصلاح و بهبود روش قبلی ادامه می یابد. بدیهی است که هر روش محاسن و معایب خاص خود را داشته و با توجه به این ویژگی ها گسترش یافته و یا محدود می شود. گاهی روشهای جدید الزاما جایگزین روش های قبلی نیستند بلکه به موازات آنها از محدودیت های موجود می کاهند.
اصول پایه و تعریف کمی لومینسانس
وقتی یک الکترون از سطح تهییج شده یا بالاتر به سطح پائینتر انرژی می رسد و انرژی خود را بصورت نور متصاعد می کند واکنش را به نام لومینسانس می شناسیم. انواع متعددی از پدیده لومینسانس شناخته شده اند که شامل فلورسانس – فسفرسانس و کمی لومینسانس می باشند . پدیده کمی لومینسانس از سایر پدیده های لومینسانس متفاوت است و در آن واکنش شیمیائی یا الکترو شیمیائی (و نه پدیده فوتولومینسانس ) باعث تهییج می شود ولی حاصل این تهییج مشابه فلورسانس بوده و در حین بازگشت الکترون به سطح پایه انرژی نور منتشر می شود.
روش الکترو کمی لومینسانس
همانطور که قبلا ذکر گردید تا رسیدن به نقطه عطفی دیگر و روشی تازه تحقیقات در جهت اصلاح و بهبود روش قبل ادامه خواهد داشت که طی چند سال گذشته در جهت بهبود کمی لومینسانس روش الکترو کمی لومینسانس ابداع شده است.
الکترو کمی لومینسانس نوعی از کمی لومینسانس است که در آن واکنشی که به تولید نور می انجامد با جریان الکتریکی آغاز و با قطع آن خاتمه می یابد و نور تولید شده در این روش تنها در محل الکترود ایجادگر جریان الکتریکی به وجود می آید. کنترل زمان تابش نور – مشکل تداخل بیش از حد نور تابش شده از نمونه های مجاور را رفع می کند و همچنین کنترل محل تابش نور (تنها در سطح الکترود) باعث می شود تا بتوان تمامی نور تولید شده از نمونه را در محلی بسیار نزدیک به دستگاه دتکتور متمرکز کرد. این موضوع با افزایش نسبت سیگنال به نویز (نور زمینه)دقت را بالا برده و همچنین با تمرکز نور بر سطح دتکتور – حساسیت را تا حد بسیار زیادی افزایش می دهد. در حال حاضر سایر روشهای ایمونو اسی فاقد چنین حساسیتی می باشند. همچنین با کنترل محل تابش نور می توان نور تابش یافته از بیش از یک واکنش ایمونولوژیک در یک نمونه را همزمان در محل های مختلف قابل اندازه گیری کرد و بدین ترتیب می توان غلظت چند ماده را در نمونه بصورت همزمان تعیین کرد. از مزایای دیگر این روش امکان انجام آزمایش در زمانی بسیار کوتاه است.

برگرفته از نشریه اخبار آزمایشگاهی – شماره 88