روستای میمند-شهربابک(معماری طبیعت)

[Green heart]

معماری طبیعت

روستای میمند در استان کرمان قرار داره
و جز هفت روستای عجیب کشورمونه روستاي میمند شهر بابك
بي شك يكي از باستاني ترين سكونتگاه هاي بشر
در جهان است كه از دوازده هزار سال پيش تاكنون همچنان
پا برجاست و به حيات خود ادامه مي دهد
عکس اول نمایی از دور این روستاست
کسی خونه ای می بینه؟

[Green heart]

ورودی خانه های روستای صخرای میمند

[Green heart]

خوبه اگه قبل از اینکه خیلی توریستی بشه مثل جاهای دیگه یه سفر رفت

خيلي باحاله شبيه غار مي مونه.چه زندگياي ساده اي دارن...

[iaggroup]

ارسالی توسط معمار

واقعا عالی بود
ممنونم شیما جان
كسی درمورد تاریخچه این روستا اطلاعاتی نداره؟

روستای تاریخی میمند بی شك از باستانی ترین سكونتگاههای بشر است كه از دوازده هزار سال پیش تا كنون پابرجاست به نظر محققین هسته ی اولیه این روستا متعلق به زمانی است كه ایرانیان مهر پرست بوده اند انها تاریكی غارها را محلی برای عبادت برگزیده و مردگان خود را در دخمه های كنده شده قرار می دادند و به همین لحاظ چندین عبادتگاه و مقبره بنا گردیده مهر پرستان به استقامت و پایداری كوهها اعتقاد داشتند كه در انها سكونت گزیدند. این روستا در سطح شیبدار است و در طبقات مختلف 2 تا 5 طبقه است و دارای شكاف های افقی است این شكافها كه به انها كیچه گفته می شود دارای طول 6 تا 9 متر است انتهای كیچه به فضایی ایوان مانند به نام دالان است ختم می شود و در اطراف هر دالان 1 تا 5 خانه ی صخره ای قرار دارد. حدود 400 كیچه در میمند وجود دارد.

[معمار]

درباره میمند
میمند

یکی از انگشت‌شمار زیست‌گاه‌های دستکند دایر در جهان.زندگی نیمه‌کوچ نشینی با سه مرحله کوچ، همچنان در منظومه میمند جاری است و سه گونه معماری کاملا متفاوت در اقامتگاه‌های دوره‌ای این مردم (دستکند، آغل‌ها و آبادی‌ها) ضمن حفظ اصالت‌های خود دارای شاخصه‌های منحصر به فرد و قابل توجهی هستند.
تداوم زندگی در میمند مهمترین امتیاز آن است.
مردمان میمند، همگام با داد و ستد با زندگی امروزی، ابعاد گوناگونی از میراث ملموس و ناملموس خود را که در تعامل کاملی با طبیعت قراردارد، همچنان حفظ کرده‌اند.
دراین میان جوانانی نیز دیده می‌شوند که به این چرخه، تداوم می‌بخشند.
جداسازی طبیعت و زندگی مردم، در میمند، ممکن نیست. طبیعت، بستر زندگی و زندگی، برگرفته و آمیخته با طبیعت است.
اینجا میمند است!

[معمار]

معرفی
موقعیت

میمند مرکز دهستان میمند، بخش مرکزی، شهرستان شهربابک، واقع در استان کرمان است.

در ۳۶ کیلومتری شمال شرقی شهر بابک قرار دارد و دشت خاتون‌آباد (دهشتران) در جنوب و کوه خورین در شمال باختری آبادی است. مختصات میمند ۲۳ ْ۵۵ طول جغرافیایی و ۱۴ ْ۳۰ عرض جغرافیایی است و ۲۲۴۰ متر از سطح دریا بالاتر است. می‌باشد.
دهستان میمند از شرق با دهستان پاقلعه، از شمال با دهستان راویز، از شمال غرب و غرب با دهستان‌های مدوارات و خورسند، از جنوب با دهستان خاتون آباد و از جنوب شرق با دهستان‌های پاریز و سرچشمه هم مرز است.

روستای میمند حدود ۴۰۰ واحد مسکونی (کیچه) و حدود ۲۵۰۰ اتاق دارد که در دل صخره‌های روبه‌روی هم کنده شده است.
موقعیت این روستا از لحاظ استراتژیک دارای اهمیت بوده. به قول میمندی‌ها: « اگر در ابتدای میمند (که آن را گلوگاه می‌نامند) دو تفنگ‌چی در دو طرف رودخانه مستقر شوند به راحتی می‌توانند از ده دفاع کنند.»

لایه آذرین ضخیمی که بر روی روستا وجود دارد، ‌مانند دژی طبیعی از نفوذ به روستا جلوگیری می‌کند. تنها مسیر دسترسی، شیارهای طبیعی به‌نام رخنه است که در مواقع لزوم بسته می‌شدند. دستکندها در چندین تراز مختلف، در شیب کوه و دوطرف دره، کنده شده‌اند و میانگین اتاق‌های موجود در هر کیچه به ۴ می‌رسد.

دکتر باستانی پاریزی در کتاب پیغمبر دزدان آورده: «میمند از دهات معروف و قدیمی شهربابک است، تمام اتاق‌های این ده در دامنه کوه کنده شده و خانه‌ها در دل سنگ است و هر کوچه که در دل کوه می‌رود سه یا چهار اتاق دارد و مجموعاً قریب سیصد کوچه در دل سنگ فرو برده‌اند و به همین سبب خانه‌ها دودکش و بخاری ندارند و بدون منفذ است و از جهت تاریخی واقعاً از آثار اولیه تمدن بشری محسوب می‌شود. در واقع یک آسمان خراش موربی است که هزاران سال است در دل سنگ کنده شده، اطاق‌ها بخاری ندارد، راه عبور محدود است و دواب و آدمیزاد تا حدودی زندگی مشترکی دارند، این آبادی البته غیراز میمند معروف فارس است… .» (ص:۲۶۸)
منظومه میمند

محدوده طبیعی نسبتا گسترده‌. سرزمینی که سه گونه معماری متفاوت اقامتگاهی اهالی میمند ـ که در این محدوده پراکنده‌‌اند و واحدهای آن تحت مالکیت اهالی میمند می‌باشد ـ را در بر گرفته و زندگی مردم میمند به صورت نیمه‌کوچ‌نشینی در آنها جریان دارد. محدوده‌ای به وسعت حداقل ۳۰ هزارهکتار. مردم میمند در سه دوره کوچ، در عرصه روستا، درون منطقه ای به وسعت ۱۲۰۰۰ هکتار، جابه‌جا می‌شوند.
برخلاف کوچ‌نشینی‌های مرسوم که در دو فصل گرم وسرد صورت می‏گیرد، در این شیوه زندگی که نوع خاصی از زندگی نیمه کوچ‌نشینی است، کوچ، در سه فصل انجام می‌شود.
در هرمقطع از زندگی و حرکت، عامل اصلی تعیین کننده و یا مسبب حرکت، طبیعت و ویژگی طبیعی و خاص مکان‌هاست؛ که همگون با تغییرات آب وهوایی و شرایط زیست محیطی و معیشتی است.در واقع این نوع کوچ، دو ویژگی دارد:

• در ۳ دوره انجام می‌شود.
• دارای اقامتگاه‌هایی ثابت وساخته شده توسط صاحبان آنها در سه فضای معماری گوناگون است.

اقامتگاه ها

• آغل و احشام
  این دو، مجتمع‌های اقامتی و دامداری بهاری‌اند.
  حدود ۱۲ آغل پراکنده، در دشت‌های پایین دست، هرکدام مجتمعی متعلق به یک طایفه است و بخش‌هایی از معماری بدوی آن، نیمی در زمین جای دارد و مصالح آن چوب و خاک است. احشام مکانی در کوهپایه است به همین منظور، گاه چادرهایی سپید از موی بز و پنبه به نام پلاس نیز در آن بکار می رود.

• آبادی
  میمندی‌ها، تابستان و اوایل پاییز در حدود ۳۵ پارچه آبادی واقع بر دره‌های سرسبز، پراکنده می‌شوند و به دامداری و باغداری و کشاورزی می‌پردازند. هر آبادی چند خانوار را در خود جای می‌دهد و فضاهای گوناگون معماری آن ساخته از سنگ و چوب به صورت خشکه‌چین است.

• میمند دستکند
  آن چه از میمند شهرت دارد، اقامتگاه زمستانی آن است که همچون قلب این مجتمع زیستی است. مجموعه دستکندی از ۴۰۰ خانه و حدود ۲۰۰۰ اتاق، فضاهای عمومی مانند مسجد، حسینیه، حمام، مدرسه و … . جای گرفته درون کمر شیری رنگی در دوسوی دره ای گشاده!

دیگر آثار طبیعی و تاریخی

آثار پراکنده و فراوان فرهنگی و تاریخی در منظومه میمند و اطراف آن نظیر سنگ نگاره ها، گورستانها، استودان‌ها(خرفت‌خانه‌ها)� � محوطه های فلزکاری کهن، دژ‌ها، آسیاب‌ها و قنات‌ها نیز همچنان وجود دارند.
پدیده‌های چشمگیر طبیعی نیز در این منطقه فراوان هستند. سازندهایی طبیعی که با معیشت و باورهای این مردم پیوند دارد. نظیر، اشکفت‌ها! بزرگترین آنها اشکفت لاشکورگوییه با دهانه حدود ۱۰۰ متر و عمق و ارتفاع حدود ۵۰ متر مکانی مقدس نیز هست.
و تیرخورین با صخره‌های آتشفشانی متخلخل، چشمه‌های آب شیرین و معدنی، خلنگزارهای بَنه و درختان مقدس بَنه نظری، و خلنگزارهای گونه های مختلف بادام کوهی که دانه، ریشه و ساقه و برگ آنها همگی استفاده میشوند.
کشاورزی و باغداری

شیب زیاد زمین منطقه، باعث شده مزارع کشاورزی کم ‌باشند. آنچه هست، کشت به‌ صورت پلکانی است و به‌دلیل کمی کشت و کار و محصولات کشاورزی، تغذیه تکمیلی مردم در این منطقه از محصولات باغی گیاهان خوراکی وحشی و دارویی و دام‌هاست.
کشاورزی در روستای میمند به صورت آبی و دیم در زمین‌های مجاور دره‌ها که به آب دسترسی داشتند و یا نقاطی که مراتع به دیم‌زارها تبدیل شده‌اند انجام می‌گردد. مدیریت و روش کشاورزی در منطقه، تقسیم زمین‌ها به دو قسمت و تناوب کشت یک‌ساله در یکی از این قسمت‌ها می‌باشد. به اراضی مجاور آب، زمین‌های کشمون و به اراضی دورتر، زمین‌های حومه گفته می‌شود.
از محصولات کشاورزی می‌توان به گندم، جو، یونجه، نخود، عدس و… اشاره کرد. محصولات باغی هم گردو، بادام، توت، انگور، سنجد، انار، گلابی و زردآلو.
در چند سال اخیر به‌ دلیل کاهش میانگین نزولات جوی در منطقه، حجم کشت و کار کاهش چشم‌گیری داشته و به جای آن باغداری و استفاده از محصول باغ‌ها رونق ویژه‌ای یافته است. باغ‌ها در آبادی‌های اطراف روستا و در حاشیه رودخانه‌های فصلی به صورت تراس‌بندی ایجاد شده‌اند.
محصول عمده‌ی باغ‌ها، محصولات کوهستانی و نیمه کوهستانی است. از جمله گردو، بادام، سنجد، آلبالو، زردآلو، آلو، گلابی و … . این محصولات پس از دامداری از منابع معیشتی میمندی‌ها هستند.
دام‌پروری

حضور و نقش دام در زندگی مردم میمند در طول تاریخ بسیار حیاتی بوده. به‌گونه‌ای‌که بخش بزرگی از معیشت مردم این منطقه بر پایه دامداری وحضور دام در زندگی آن‌ها استوار است.
وجود مراتع بکر و گسترده با گیاهان خوش خوراک و خوب به‌ویژه در نواحی غربی منطقه، باعث تقویت دام‌پروری شده و اهمیت دام‌پروری را نسبت به کشاورزی بیشتر می‌کند.

هم‌چنین تنوع گیاهان مرتعی و پوشش گیاهی منطقه، باعث حضور و تنوع تقریباً خوبی از جانوران وحشی درعرصه‌های طبیعی شده است. امروزه به‌دلیل کمبود بارندگی در منطقه و تشنگی مراتع، سرسبزی لازم در فصل‌های بهار و تابستان برای چرای دام وجود ندارد و دامپروران برای تأمین غذای دام خود از علوفه خشک و یا خوراک‌های جایگزین دیگر استفاده می‌کنند.
جمعیت

مطابق سرشماری انجام شده توسط پایگاه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری (محمودی، ح/ گزارش آمار جمعیتی سال ۸۴ روستای تاریخی میمند)، میمند و مکان‌های زیستی وابسته (آبادی‌ها و آغل‌ها) در مجموع دارای ۳۰۲ خانوار است.
از این تعداد، ۴۸ خانوار، مربوط به روستای میمند است (فصل زمستان). ۴۸ خانوار با ۱۰۱ نفر جمعیت که ۵۱ نفر آنها زن و ۵۰ نفر آن مرد هستند.
آبادی‌ها با ۱۵۶ خانوار و ۵۲۲ نفر و آغل‌ها با ۹۸ خانوار و ۲۷۲ نفر (فصل بهار و تابستان) پذیرای اهالی هستند. در این میان آبادی دربَنه با ۲۲خانوار و ۹۳ نفر پرجمعیت‌ترین و رزملک با یک خانوار و ۲ نفر کم‌جمعیت‌ترین آبادیها هستند.
نکته دیگر آنکه، تمام جمعیت آبادی‌ها و آغل‌ها در زمان کوچ به میمند باز نمی‌گردند و بیشتر آن‌ها در این جابه‌جایی به شهر بابک و یا روستاهای مجاور نقل مکان می‌کنند.

امکانات

امکانات زیربنایی روستا، برق، آب (‌‌‌لوله‌کشی آب قنات و چشمه در مسیر اصلی روستا) خانه بهداشت و مرکز مخابراتی (در دست اقدام) است. از بناها و مکان‌های عمومی نیز می‌توان به پایگاه میراث فرهنگی، دبستان، اردوگاه دانش آموزی، دهیاری، شورای اسلامی روستایی، شورای حل اختلاف، هیأت اُمنا، فروشگاه تعاونی روستایی، شعبه نفت، فروشگاه خواروبار، فروشگاه صنایع دستی، پارکینگ، موزه، مسجد، حسینیه، رستوران، مهمان‌سرا، حمام عمومی، سرویس بهداشتی اشاره کرد.
صنایع دستی

از صنایع دستی رایج در روستای میمند می‌توان این موارد را نام برد: رنگرزی، ریسندگی، کاربافی، پوشاک، نمدمالی، قالی‌بافی، گلیم‌بافی، پلاس(چادر بافته شده از موی بز)، بندتنبان، بندقنداق، قلاب‌بافی، گیوه‌چینی، سفتوبافی(سبدهای بافته شده از ساقه گیاه بادام کوهی)، پرده دشتی(تهیه شده از اسپند)، ابزار کشاورزی، ابزار دامداری، آهنگری، سنگ‌تراشی، صحافی و چشم زخم.

مالکیت

در حال حاضر مالکیت روستا به صورت جزئی، در اختیار خود اهالی بوده و هر یک اختیار املاک و دارائی خود را دارند؛ اما در حالت کلی، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، از طریق پایگاه مستقر در روستا، نظارت بر تمامی امور مجموعه را بر عهده دارد. به بیانی روشن‌تر،بناهای اقامتی، آسیاب‌ها، قنات‌ها و باغات دارای مالک خصوصی‌اند؛ اما دژها، اشکفت‌ها، سنگ‌نگاره‌ها و مراتع مالک خصوصی نداشته و در محدوده نظارت و حفاظت سازمان‌های دولتی‌اند. ارگان‌هایی که به صور گوناگون بر منظومه نظارت دارند عبارتند از: اداره منابع طبیعی و محیط زیست، نیروی انتظامی، استانداری و فرمانداری، راه و ترابری، آب و فاضلاب، برق، آموزش و پرورش، بهداشت و درمان، مخابرات و … .
حریم

حریم مجموعه، در سال ۱۳۸۱ خورشیدی تعیین گردیده است اما نیاز به بازبینی دارد. تعیین حریم این منظومه کار دشواری است زیرا تک تک اقامتگاه اعم از آغل، آبادی و دستکند‌ها، همچنین دیگر آثار طبیعی، تاریخی و باستانی به صورت پراکنده در محدود ۱۲۰۰۰ هکتاری قرار گرفته‌اند؛ علاوه بر این در حوزه فرهنگی ۳۰۰۰۰ هکتاری، آثار تاریخی و باستانی از جمله معماری دستکند به چشم می خورد که بسیار حائز اهمیت بوده و نباید نادیده گرفته شوند. بنابراین تعیین حریم منظومه میمند، امری است بسیار پیچیده که نیازمند بحث وبررسی‌های بیشتری است.
مشخصات عمومی میمند دستکند

روستا از محلات و کی‌چه‌‌های مختلف تشکیل‌شده ‌است. تاکنون ۱۱محله و بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ کی‌چه که با مطالعات پژوهشی کاملتر می‌توان به عدد دقیق‌تر آن پی‌برد؛ در تقسیمات کالبدی روستا تشخیص داده شده است.
در بخش‌های مختلف روستا با سنگهای خشکه‌چین آبهای سطحی را به پائین دست هدایت می‌نمایند، تا از ریزش آب بدرون دالان و کی‌چه‌‌ها جلوگیری شود.
از داخل روستا دید مناسبی به دژ تاریخی معروف میمند وجود دارد. احتمالاً در مواقع اضطراری از این دژ به روستا علامت می‌داده‌اند. دژ نیز، نیاز به مطالعات باستان‌شناسی مفصلی دارد و مطمئناً با حفاری و مطالعات جامع‌تر، نکات تازه‌ای آشکار ‌خواهد شد.

• واحدهای مسکونی
  واحدهای مسکونی روستا در سطح شیبدار تپه‌های سنگی به صورتی نامنظم و پراکنده در طبقات مختلف ایجاد شده‌اند. انتهای کوچه‌ها به یک فضای باز به نام دالان منتهی می‌گردد که نقش ایوان را در منازل روستایی بازی می‌کند. سبک واحدهای مسکونی به لحاظ عملکرد، کاملاً شبیه به یک روستای ایلیاتی است. بیشتر عملکردها در دالان انجام می‌شود و فقط در مواقع بسیارسرد فعالیت‌ها به داخل اتاقها کشیده می‌شود؛ اتاقی که جز درب ورود هیچ روزن دیگری ندارد. این خصیصه در روستاهای عشایری نیز بدلیل معیشت مشابه و رمه‌گردان بودن هر دو، تکرار شده است.

• وضعیت معابر
  روستا شامل یک جاده‌ی دسترسی اصلی است که اخیراً بخشی از آن آسفالت شده است و وجود این جاده باعث بروز صدمات و دخالتهای بی‌رویه‌ی مراجعه‌کنندگان به روستا و زمینهای کشاورزی گردیده و موجبات نارضایتی ساکنین را فراهم نموده است. حمام نیز در زیر این جاده قرار گرفته و تردد بیش از اندازه خودرو در این مسیر، باعث تخریب این بنای تاریخی خواهد گردید.
  دیگر معابر روستا در طبقات مختلف تپه قرار گرفته و با خشکه‌چین کردن سنگها، مرز آنها مشخص شده است. برخی از این معابر به حدی باریک است که عرض آنها فقط برای ردشدن یک نفر کفایت می‌کند.

• خدمات روستا
  1. مسجد روستا
     در ابتدای دره مرکزی و مشرف به رودخانه لاخیس. این فضا، سه ستون گرد سنگی به ارتفاع تقریبی ۲ متر دارد و مساحت‌اش حدود ۱۲۰ متر مربع است. با توجه به وجود ابیاتی که توسط شیخ میمند قرائت ‌شده، اتمام بنای مسجد را حدود ۱۲۴۰ هـ .ق. تخمین می‌زنند.
     متأسفانه در سالهای اخیر با توجه به مرمتهای محلی، دخالتهایی در آن صورت گرفته که از اصالت فضای مسجد کاسته و لازم است در طرح مرمت، راه‌حل مناسبی ارائه گردد.
  2. حسینیه روستا
     حسینیه در بخش‌شرقی محوطه‌ی نسبتاً بازی، واقع شده. با سه ایوانچه که با طاق گهواره‌ای آجری به فضای صخره‌ای پیوند یافته است. متأسفانه منبر سنگی و تراشیده شده از جنس کوه را برای توسعه‌ی بیشتر حسینیه، تخریب کرده‌اند.
  3. حمام روستا
     حدود ۱۲۰ مترمربع مساحت دارد و گفته می‌شود که در حدود ۲۰۰ سال پیش ساخته شده. مصالح این بنا هم سنگی است و از ملات ساروج در پوششها استفاده شده است. همچنین نورگیری حمام توسط چند سنگ مرمر که برروی حفره‌هایی در سقف قرار می‌گرفته انجام می‌شده که متأسفانه سنگها در حال حاضر وجود ندارند.
  4. مدرسه روستا
     مدرسه‌ی روستا که زمانی از آن به عنوان یک مدرسة چند کلاسه استفاده می‌شده پنج بخش دارد که هرکدام یک کلاس درس بوده است. در حال‌حاضر از این فضا به عنوان پایگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری میمند استفاده میشود.

[معمار]

تاریخچه‌ی میمند

روستای میمند را می‌توان یکی از قدیمی‌ترین زیستگاه‌های بشر در ایران و جهان دانست.
این ده در لایه‌های رسوبی حاصل از چشمه‌های آتشفشانی در شیب ملایم تپه به‌وجود آمده که سابقه تاریخی آن به‌طور دقیق تعیین نشده است.
بدیهی است تا هنگامی‌ که در اطراف این دهستان گمانه‌زنی نشود، تعیین تاریخ دقیق ایجاد این روستا و روند تکامل آن امکانپذیر نیست. بنابراین، آنچه در این زمان درباره‌ی تاریخ میمند آمده است، با قید احتیاط کامل است.
با توجه به شواهدی چون قبور و قلعه‌های اطراف میمند و سفال‌های به‌دست آمده می‌توان اوج تمدن میمندی‌ها را در دوره ساسانیان دانست.
به‌گفته آقای دکتر سرفراز؛ قدیمی‌ترین آثار دوره تاریخی در حوزه شهرستان کرمان بیشتر مربوط به دوره ساسانی است که مظاهر آن در نقاط مختلف کرمان به چشم می‌خورد. حمله‌ی اعراب در اواخر دوره‌ی ساسانیان به ایران و نفوذ مذهب اسلام سبب شد، بسیاری از ایرانیان نقاط دوردست و امن مانند نقاط شمالی (صعب العبور) را به‌عنوان پناه‌گاه انتخاب کنند. کرمان نیز تقریباً، چنین امنیتی را دارا بوده است. بنابراین توجه وعزیمت اقوام ساسانی در حمله اعراب به کرمان بیشتر شده است. (سرفراز،ع/ مقاله میمند شهر ساسانی ص:۵۲-۵۱)
احتمالاً به‌دلایلی که ذکر خواهد شد روستای میمند بیشتر تاریخی می‌نماید تا پیش از تاریخ.
معماری میمند نمی‌تواند پیش از تاریخ باشد. این نظریه که روستای میمند قبل از ورود آریائی‌ها به فلات ایران موجودیت پیدا کرده نمی‌تواند درست باشد؛ زیرا در آن صورت می‌بایست میمند گونه‌ای از روستاهای دوره مزولتیک باشد که امکان آن بسیار کم است - در روستاهای دوره مزولتیک زن‌ها حاکم مطلق بوده و در حقیقت حکومت مادرشاهی برقرار بوده است - در روستای میمند هیچ اثری از چنین تسلطی را نمی‌توان یافت؛ بلکه به‌عکس، تمامی نشانه‌ها، به خصوص فیزیک روستا، تسلط کامل مردان و قدرت و نفوذ آنان را در تسلط بر طبیعت، نمایان می‌سازد. علاوه بر آن معماری صخره‌ای روستای میمند، می‌تواند ارتباطی با آئین مهرپرستی داشته باشد و می‌دانیم که این آئین با آریائی‌ها به فلات ایران آمده است، بنابراین باید نتیجه گرفت که معماری صخره‌ای میمند متعلق به زمان آریائی‌ها است.
آخرین شاخه آریائی‌ها در حدود اواخر هزاره دوم و اوائل هزاره اول ق.م رهسپار حوالی کرمان گردیدند بنابراین موضوع پیش از تاریخ بودن به‌کلی منتفی بوده و نتیجه‌گیری شده که معماری صخره‌ای روستای میمند نمی‌تواند قبل از حدود ۱۰۰۰ ق.م باشد. (همایون،غ/ طرح تحقیقاتی روستای صخره ای میمند در استان کرمان/ دانشگاه تهران، دانشکده هنرهای زیبا/۱۳۶۱ص: ۱۹-۱۷)
دکتر همایون به دو تئوری اشاره دارد، یا مجموعه میمند در حدود قرون هشتم و هفتم ق.م بوجود آمده و یا این‌که در اواخر دوره اشکانیان و اوایل دوره ساسانیان و معماری صخره‌ای روستای میمند را زودتر از قرون هشتم و هفتم ق.م و دیرتر از قرن سوم میلادی نمی‌دانند.
احتمال می‌دهند که یکی از قبایل کوچ نشین زمان اشکانیان به کرمان، در میمند سکنی گزیده‌اند. از دوره ساسانیان تا حمله اعراب از میمند تاکنون سند کتبی به دست نیامده است. کرمان هنگام گریز یزدگرد، مورد تاخت و تاز اعراب قرار گرفت و گویا در طی قرون مختلف حکومت اسلامی، بیش از نقاط دیگر ایران، مورد تاخت‌وتاز و قتل ‌و غارت اقوام مختلف قرار گرفته است.
چون میمند از نظر دفاعی، همچون قلعه‌ای مستحکم است، قبایل متعدد شکست خورده جنگ‌های کرمان، اغلب به این نقطه پناه می‌آوردند.
دکتر باستانی پاریزی در کتاب تاریخ کرمان نقل قول‌هایی را از کتاب‌های تاریخی- جغرافیایی قدیمی در مورد میمند آورده است که خلاصه آن بدین شرح می‌باشد:
از قول معجم البلدان:
پس از آن که ابن‌عامر حکومت فارس یافت مجاشع بن مسعود سلمی را در تعقیب یزدگرد به کرمان فرستاد. لشگرابن‌مجاشع در میمند دچار شکست شده ولی پس از آمدن کمک، ابن‌عامر موفق به فتح سیرجان شده است، در تاریخ حدود ۱۳۰ هجری حکمرانی میمند را شخصی به نام عیسی از خانواده خدیع کرمانی داشته است.
در سنه ۷۴۱ هجری حکومت آل‌مظفر در کرمان مسلط شد و در سال ۷۴۳ میمند و حوالی ‌آن نیز تحت حکومت امیر مبارزالدین محمد مظفر در آمد.
قبل از فتح امیر مبارزالدین مظفر، میمند و حوالی کوهستانی آن در دست اعراب بود همین‌که امیر‌مبارزالدین مظفر بم و نرماشیر را فتح کرد، لشکر خود را به سوی رفسنجان راند. اعراب، رفسنجان و انار را تخلیه کرده عیال و اموال خود را به کوهستان راویز و میمند که میانه شهربابک و رفسنجان است بردند. امیرمبارزالدین میمند و حوالی آن را از دست اعراب بیرون آورده و بزرگ آنان که حسن فولاد نام داشت کشته می‌شود. بقایای لشگریان حسن فولاد به سمت هرات فرار می‌نمایند. امیرمبارزالدین دستور می‌دهد که زنان و کودکان را رها نمایند تا به‌سوی فارس که وطن اصلی آن‌ها بود بروند.
در سال ۸۴۸ هجری عبدالرزاق نامی که از کرمان می‌گذشته می‌نویسد به قلعه ترزک و از آن‌جا به میمند و فرسان روان شدم.
در دوره گورکانیان، کرمان تحت حکومت ابوسعید بهادر بود تا اینکه ابوسعید مغلوب حسن بیگ از طایفه آق قویونلو گردید (۸۷۳ هجری) و حسن بیگ، زینل بیگ پسر خود را به حکمرانی کرمان فرستاد. زینل بیگ در سال ۸۷۴ سلطان حسین میرزا را به طرف میمند و فاریاب گریزانید و به دارالحکومه معاودت کرد. در دوره صفویه زمان حکومت گنجعلی‌خان دوره رفاه و امنیت کرمان بود ولی بعدها در سال ۱۱۳۳ محمود افغان به کرمان تاخت. بر حسب دستور پادشاه وقت لطفعلی‌خان یکی از سرداران خود به نام محمد قلی بیگ قزوینی را با سپاهیانش به کرمان فرستاد وی از کفه نمک مابین فارس و کرمان عبور نموده وارد خیرآباد نمک که اول دهات میمند و سیرجان است گردید ولی از محمود شکست یافت.
محمود به قندهار عزیمت کرد ولی در سال بعد مجدداً به کرمان آمده و آن‌جا را محاصره کرد سپس از راه میمند و سیرجان متوجه اصفهان گردید.
پس از اینکه محمود افغان اصفهان را تصرف می‌کند و حکومت صفویه متلاشی می‌گردد یکی از بازماندگان صفویه به نام سید احمدخان در کرمان قیام می‌کند و سکه به نام خود می‌زند و یاغی می‌شود در سنه ۱۱۳۸ ولی محمدخان والی کرمان به اتفاق میراسپهر بیگ‌طاهری و خواجه حکیم بیگ‌دولت‌آبادی و سرکردگان براکوه و سیرجان و شهربابک و سالارعسکر بلوک اقطاع و اسمعیل‌بیگ‌را‌دری و میرزاابوالحسن‌بمی و خاندانقلی بیگ کرمانی و سایر سرکردگان جمعیت نموده در شمالی شهر میمند با سیداحمدخان صف مصاف آراستند … .
در زمان نادرشاه افشار تمام سربازان منطقه شهربابک تحت فرماندهی یک نفر از اهالی میمند به‌نام محمود قرار گرفت وی جزء سپاهیان نادر بود که به‌علت تدبیر و لیاقتی که در گشودن یکی از قلاع کوهستانی به خرج داد حکومت شهربابک به وی تعویض گردید این حکومت تا دوره قاجاریه ادامه داشته است.
عده‌ای به اظهار نظر باستان شناسی در۲۰ سال پیش استناد نموده و به‌دلیل این‌که ایشان نقوش سنگ‌نگاره موجود در منطقه (واقع در آبادی لاگُرگوندر در ۸کیلومتری جنوب شرق میمند) را به ۱۲۰۰۰ سال قبل نسبت داده‌اند. قدمت روستا را ۱۲۰۰۰ سال پیش برآورد نموده‌اند.

دکتر مرتضی فرهادی در کتاب موزه‌هایی در باد درباره این‌گونه سنگ‌نگاره‌های یافته شده در ایران، چنین می‌نویسد: « شواهد این‌گونه است که خالی بودن صحنه‌های نقاشی‌ها از مناظری چون شیردوشی، لباس چوپانی، آغل گوسفندان، ساختمان و ابزار تولید و درصد بسیار اندک حیوانات اهلی… و در عوض وجود صحنه‌های شکار، دلالت بر زندگی شکارگری نگارگران می‌کند.» وی علت حضور این نگاره‌ها در اطراف لرستان و میمند را وجود شکارگاه‌، آبشخور و گذرگاه (محل عبور و تردد شکار) در این مناطق می‌داند.
ولی آن‌چه که در این مورد می‏توان به‌طور قطع و به‌صورت مستند مطرح نمود، وجود آثاری (سفال و سکه) است که در پی‌گردی‌های سطحی باستان‌شناسی(سال ۱۳۷۹) از دژ میمند به‌دست آمده و توسط سازمان میراث فرهنگی بررسی شده به دوره ساسانی- اشکانی (حدود دو هزارسال پیش) نسبت داده شده است. با استناد به این مطلب می‌توان قدمت روستا را حدود دو هزار سال دانست؛ با علم به این‌که هنوز کاوش‌های باستان‌شناسی در عمق انجام نشده و مسلماً تاریخ روستا بیش از این است.
چنانچه مطالعات نشان می‌دهد اوج جمعیت و سکونت در این روستا تا دهه ۴۰ خورشیدی بوده که به ایجاد فضاهای جدید جهت زندگی و خدمات عمومی منجر شده که با بافت اصیل آن تا حدودی ناهماهنگ بوده است ـ تعدادی از این فضاها طی اقدامات حفاظتی و ساماندهی توسط پایگاه مستقر در روستا در سالیان اخیر برچیده شده‌اندـ سپس در اواخر دهه ۵۰ جمعیت روستا با سرعت زیادی روبه کاهش گذارده و تعداد بسیار اندکی در بخش دستکند روستا باقی مانده‌اند.
نامگذاری

نظرات متفاوتی در این زمینه وجود دارد:

• برخی بر این باورند که میمند آمیزه‌ای است از مِی (می، خوردن) و پسوند مند. با این حساب، میمند کنایه از مردمانی است که مِی می‌خوردند و می‌کَندند.

• بعضی دیگر میمند را واژه‌ای با ریشه به معنی سخت (سخت می‌کَنَند) می‌دانند.{‌تقوی شیرازی،م/ گزارش فرهنگ جامع واژگان میمند/ پایگاه میراث فرهنگی میمند/ ۱۳۸۴-۱۳۸۰}

• همچنین میمند به معنی جای امن نیز آمده است.سخنرانی دکتر (نام در منبع ذکر نگردیده است)در جشنواره کرمان شناسی- میمند ۱۳۸۲

• بعضی نیز اعتقاد دارند که کلمه میمند ترکیبی از نام ماد (حروف میم و دال)، آریایی‌ها (حرف ی)، ایران(حرف ن) است تا برای همیشه باقی بماند و حرف الف که در هر سه مشترک است در واژه میمند به‌کار رفته و به صورت می‌ماند بوده و به مرور الف آن حذف گردیده و به‌صورت میمند در آمده است.فارسی نژاد،ع/ سیمای کهن شهربابک/۱۳۷۲ ص:۱۹

• عده‌ای نیز معتقدند؛ میمند برگرفته از کلمه «مُغ» بوده، چون قبل از اسلام مذهب مردم زرتشتی بوده و مُغان زیادی داشته، به مُغستان تعبیر می‌شده که در اثر گذشت زمان به میمند تبدیل شده است.عزیزی، م/ تاریخ و فرهنگ شهربابک/ مرکز کرمان شناسی/۱۳۸۲ ص: ۳۰۳

• بعضی دیگر عقیده دارند؛ میمند از میمنت و مبارکی بوده است.همان ص: ۳۰۴

• همچنین می‌گویند چون مردم این نواحی از میمند فارس مهاجرت کرده‌اند آن را میمند نامیده‌اند.همان ص: ۳۰۴

• و نیز گفته شده، میمند به معنای برکه آب و جایی بوده است که آب در آن‌جا جمع می‌شده است.همان ص: ۳۰۴

[معمار]

جغرافیا
راه‌ها

دسترسی به روستای میمند از طریق جاده آسفالته شهر بابک - سیرجان امکانپذیر است. مرکز دهستان میمند به‌وسیله یک جاده آسفالته به طول ۳۶ کیلومتر به راه ارتباطی و اصلی دهستان که در جنوب آن واقع است متصل است و اکثر روستاها و آبادی‌های اطراف از طریق راه‌های شوسه و خاکی به این جاده اصلی متصل می‌کردند.

آب و هوا

آب و هوای دهستان میمند، معتدل کوهستانی است. از مساحت شهرستان شهر بابک %۶۰ مربوط به مناطق کویری و %۴۰ باقی‌مانده را کوه‌ها و ناهمواری‌ها پوشانده است. میمند در منطقه کوهستانی این شهرستان واقع شده. بنابراین از نقاط سردسیر محسوب می‌شود. دی‌ماه سردترین ماه میمند است (گاهی تا ۱۷ درجه سانتی‌گراد زیر صفر) و گرم‌ترین ماه سال تیر است که به ندرت دمای هوا به ۳۵ درجه سانتی‌گراد بالای صفر می‌رسد. در نتیجه، میمند تابستان‌هایی معتدل دارد‌. میانگین میزان کل بارندگی در میمند، ۱۸۵ میلی‌متر ثبت شده است.
از منظر رطوبت هوا، اغلب در دی‌ماه، بالاترین رطوبت نسبی و در خرداد، کم‌ترین آن رخ می دهد. دور بودن از دریا و وجود دیواره های کوه‌ستانی که جلوی نفوذ رطوبت را از نواحی جنوب و جنوب شرقی می‌گیرند، سبب شده تا جبهه‌های هوای گرم ـ مانند جریانهای موسمی‌ هند ـ بر این منطقه، تأثیر چندانی نداشته باشند.
منابع آب

رودخانه‌های این دهستان فصلی بوده و مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: دره‌بید، لا‌خیس و بُنِ‌‌لا.
در مجموع ۲۶ دهنه چشمه شناسایی شده که ۲۱ دهنه آن مربوط به روستای میمند است. نزدیک‌ترین چشمه، نی‌ریزو است که در تمام سال آب‌دهی دارد. ۵۱ رشته قنات نیز شناسایی شده که برای زراعت و باغداری مورد استفاده قرار می‌گیرند و آبدهی دارند. ۲۳ رشته از این قنات‌ها در دهستان میمند و ۲ رشته از این قنات‌ها در خود میمند است. نزدیک‌ترین رشته قنات موجود نیز حدکنوئیه است که آخرین رشته آن در میمند ختم می‌گردد.

ارتفاعات

ارتفاعات منطقه در ادامه کو‌ه‌های مرکزی ایران و شیرکوه یزد است. این رشته کوه‌ها از جهت شمال، شرق و غرب روستا را احاطه کرده‌اند. بلندترین ارتفاعات منطقه عبارتند از:
کوه کمر خاکو با ارتفاع ۲۶۳۵ متر در شرق
کوه گردکوه با بلندای ۲۶۳۹متر در شمال غرب
کوه خورین با ارتفاع ۲۶۰۹ متر در غرب مرکز دهستان
کوه کمر اشکفت با ارتفاع ۲۱۶۰متر در شمال و
کوه سرجنگ با ارتفاع ۲۰۳۰متر در شمال شرق
در محدوده میمند، اختلاف ارتفاع از دشت جنوبی تا بلندترین ارتفاعات شمالی چیزی در حدود ۱۰۰۰ متر است. ۱۰۰۰ متر اختلاف ارتفاع بین دو محدوده با فاصله‌ی حدود ۱۸ کیلومتر .

پوشش گیاهی

روستای میمند با توجه به منابع آبی مانند رودخانه‌های فصلی و قنات‌ها و چشمه‌هایی که دارد دارای پوشش‌های گیاهی متنوعی است.
گونه‌های مختلف گیاهی شامل:
گیاهان دارویی (آلاله، زیره، کلپوره، خارخاسک، خاکشیر، بومادران، اسپند، کاسنی، آویشن، زیره سیاه، گل ختمی و…)
گیاهان صنعتی (آنغوره، گون)
گیاهان علوفه‌ای (آدور، رواسه، کلور، جاز، لاشک، پیچک، سلمک، کنگر، ریواس، بزچر، مُور، کُما، کال، جاشیو، تلخه و…) و
گونه‌های درختی و درختچه (بادام کوهی، بَنه، کهکم، غنسک، شغن، سیاه چوب و…).
به علت وضعیت کوهپایه‌ای و پوشش گیاهی مناسب شغل اصلی مردم دامداری می‌باشد.

[معمار]

فرهنگ
ساختار اجتماعی

اهالی میمند خود را ایلیاتی می‌نامند؛ اما نحوه معیشت آن‌ها‌، ویژگی‌های دوگانه ایلیاتی‌ ـ روستایی را دارد.
هر یک از طوایف میمند، در محدوده‌ای مخصوص به خود استقرار یافته‌اند. (از جمله اختصاص یافتن هر آبادی به یک طایفه خاص؛ مانند آبادی لاخورین متعلق به طایفه لاخورینی‌ها) در هر طایفه چند تیره مشاهده می‌شود که نام تیره رفته‌رفته به‌صورت نام خانوادگی اهالی ثبت شده است. (مانند تیره ابراهیمی از طایفه لاخورین)
در زمان کنونی، ساختارهای ایلی رفته‌رفته رنگ باخته و مرزبندی‌های گذشته در زندگی اجتماعی و در نهایت کالبد معماری، بسیار کم‌رنگ شده است و در میان اهالی مردمانی مهاجر از یزد و کرمان و مناطق دیگر نیز مشاهده می‌شوند.
صنایع دستی روستای میمند

برخی از مهمترین صنایع دستی میمند به این ترتیب است: رنگرزی، ریسندگی، کاربافی، پوشاک، نمدمالی، قالی بافی، گلیم بافی، پلاس، بند تنبان، بند قنداق، قلاب بافی، گیوه چینی، سفتو بافی، پرده دشتی، ابزارکشاورزی، ابزاردامداری، آهنگری، سنگتراشی، صحافی، چشم زخم
بازی ها (اين بخش خيلي به معماري ربط داره ... چشمك)



بازیها، نماد خلاقیت فردی و گروهی اقوام مختلف است. هر بازی، بخشی از یاد و یادگارهای کودکی و جوانی مردم را تشکیل می‌دهد. در میمند نیز بازیهای بسیاری از قدیم رایج بوده که برخی از آنها امروز از رونق افتاده است. از جمله بازیهای میمندی، به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

• اسب بازی
  اسب بازی از بازی های متداول در عروسی است. در بعضی مواقع نیز به صورت مسابقه این بازی را انجام می دهند که فرد اسب سوار باید بتواند در هنگام اسب سواری خم شود و اشیایی را از روی زمین بردارد.
• انداختن عاشق
  عاشق چندین رو داشت که هر طرف به عنوان یک اسم معرفی می شود. یک طرف شاه, یک طرف وزیر, یک طرف جلاد و یک طرف دزد. در هنگام انداختن اگر فردی دزد می شد، می بایست توسط شاه دستور بگیرد و توسط جلاد کتک بخورد. در روستای میمند این بازی بر روی قوطی کبریت امروزی نیز انجام می‌شود.
• بیست و چهار خطو
  این بازی بین دو نفر انجام می شود. ۲۴ دانه نخود و عدس را انتخاب کرده، ۱۲ دانه از یک نوع و ۱۲ دانه از نوع دیگر. در این بازی باید دانه های خود را طوری قرار بدهد که در یک ردیف قرار بگیرند و فرد مقابل یکی از دانه های خود را کنار می گذارد که به آن کشتن می گویند. این بازی با جابجا کردن دانه ها یک نفر برنده و یک نفر بازنده دارد و هر کدام از این دو نفر مبلغی را انتخاب کرده اند که برنده آن مبلغ پول را برده است.
• پروپوچ
  این بازی نیز از بازی‌هایی می باشد که چند نفر با هم می نشینند و دو تیم را تشکیل می دهند. دانه‌ای که در دستانشان جابجا می گردد، گل نام دارد. هر تیم ممکن است ۳ نفر یا بیشتر باشدکه شامل ۶ دست می باشد و گل داخل یکی از این شش دست می باشد. در این بازی پوچ داریم، خالی بازی داریم و کف زدن داریم.
  پوچ: یعنی تیم مقابل مطمئن است‌که داخل یکی از دست ها گل وجود ندارد. بنابراین آن دست را پوچ می‌کند.
  خالی بازی: وقتی تیم مقابل به دستان یک نفر شک نماید دستور خالی بازی را میدهد که فرد مقابل باید دست خالی را نشان دهد و دست پر را داخل دست خالی جابجا می نماید.
• پشکل گودو
  این بازی توسط دو نفر بر روی ۶ عدد چاله کوچک انجام می شد. این دو نفر در دو طرف چاله های کوچک قرار گرفته و هر کدام ۲۷ دانه پشکل در دست خود دارند. داخل هر چاله کوچک برای شروع بازی ۹ عدد پشکل می گذارند و بعد جهت عقربه های ساعت به نوبت یک مرتبه شخص سمت راست و یک مرتبه شخص سمت چپ ۹ دانه پشکل داخل چاله کوچک را برداشته و هم جهت عقربه های می چرخد و داخل هر کدام از این چاله ها یک دانه پشکل می اندازد. زمانی که چاله ها جفت شدند آن شخص دانه های پشکل را برده و در صورتی که سه تا شدند یک چشم برای خود ایجاد نموده و در پایان دانه ها را شمارش کرده هرکدام که بیشترین دانه پشکل را داشته باشد، آن شخص بازی را برده و این کار تا انتها ادامه پیدا می کند. یک نفر به عنوان بازنده و یک نفر به عنوان برنده مسابقه انتخاب می شود. کسی که برنده شده باید فرد بازنده را خاک پوفو بدهد. مثلا ۲۷ دانه را داخل یک چاله انداخته و مقداری خاک بر روی آن می ریزد، فرد بازنده باید با دهان پف کند و آن خاک را از روی دانه ها بردارد تا به ۲۷ دانه پشکل دست یابد.
• پل بازی
  پل بازی در میمند به چند صورت متداول بوده است که به نام ارنشک برنشک مشهور می‌باشد:
  پل خط، پل زو و پل گودو
  شیوه بازی: این بازی با یک نفر یا یا چند نفر صورت می گرفت.
  پل خط: یک دایره بر روی زمین ترسیم می نمودند از مرکز دایره پل زده می شد و می بایست فرد مقابل پل را با دست پرتاب کندتا به خط برسد و یک نفر جلو خط می ایستاده که اگر می توانست نمی گذاشت پل وارد خط شود و اگر پل وارد خط می شد، یک بازیکن تعویض می‌شد.
  پل زو: این نوع بازی به دو روش پل خط و پل گودو صورت می گیرد.
  شیوه بازی: در این بازی دو نفره، پل توسط یک نفر زده می شد و یک نفر می بایست با نهایت پل را به خط برساند. اگر پل وارد خط می شد، جای بازیکن عوض می شد. چنانچه وارد خط نمی شد با همان چوبی که پل زده شده فاصله را شمارش می نمودند و ۵۰ یا۱۰۰ شمارش را یک زو می دانستند. در این مرحله شخص می‌بایست وارد زو میدانی شود. در این زو میدانی توسط پِل وچوب که به صورت کشیده صورت می گرفت.؟؟
  پل گودو: این بازی نمونه‌ای از دو بازی قبلی می باشد که پل را بر روی گودالی قرار می‌دادند و پل را با چوب بالا انداخته و با همان چوب به صورت کشیدن زیر آن می زدند و چوبی که پل با آن پرتاب شده پهلو گودال قرار می دادند فرد مقابل می بایست پل را با چوب پرتاب کند تا به چوب برخورد کند و اگر چوب به پل برخورد کند، جای بازیکن عوض می شود.
• تاب بازی
  یکی از بازی‌های دو نفره که بیشتر بین بچه ها رایج می باشد، تاب بازی است. شیوه کار به این شکل است که با یک تکه ریسمان و شاخ یک درخت به قطر ۱۰ الی ۱۵سانتیمتر می توان مقدمات بازی را فراهم کرد. ریسمان را دولا کرده به شاخ درخت می اندازیم. سپس دو سر آن را گره زده و یک شی‌ء نرم مثل بالش داخل آن گذاشته یک نفر داخل تاب نشسته و نفر بعد کمی او را به طرف خود کشیده و او را به جلو رها کند تا این که نوبت عوض شود.
• تفنگ بازی
  این بازی فقط در مراسم خاص عروسی اجرا می شده است. چند نفر با تفنگی که در دست داشتند جلو درب حمام تا ساعتی که داماد از حمام بیرون می آمد، تیراندازی می کردند. این کار فقط به منظور با خبر کردن بقیه مردم و ایجاد تکاپو و جنجال بوده است.
• چوب بازی
  چند نفر که به این بازی وارد بودند، وارد میدان معرکه می شدند و بر روی چوب می چرخیدند تا اینکه از طرف مقابل کتک نخورند. در این بازی چنان ضربه می زدند که چوب به دو نیم می شد.
• چوب چغلو
  یک چوب را در روی درب ورودی کیچه گذاشته و چند نفر از انتهای کیچه با چوب های کوچکی که در دست داشتند، می بایست طوری چوب را پرتاب کنند که به چوب اولی برخورد کند و هر مرحله تکرار می شود. در نتیجه باعث کسب امتیاز شده و در پایان برنده جایزه ای را که پول یا مواد غذایی بود، دریافت می کرد.
• عاشق بازی
  این بازی نبز شبیه به گردو بازی می باشد. به استخوان پاشنه پای گوسفند عاشق گفته می شود. ۶ نفر در این بازی فعالیت می کردند. هر کدام می بایست ۲ عاشق بنشانند. عاشق در امتداد یک خط نشانده شده و عاشق بزکوهی به عنوان تیر در نظر گرفته می شد. وقتی بازی شروع می شد، برد با کسی بود که بیشترین عاشق را بزند. بازی آنقدر ادامه یافته تا یک نفر تمام عاشق را برده و برنده شود.؟
• غزغزو ( سرسر بازی )
  این بازی در مناطق کوهستانی بر روی سنگ های لعل و سبز و توسط بچه های بین ۹ تا ۱۵ سال انجام می‌شود. برای کاهش اصطکاک مقداری خاک بر روی سنگ ها می پاشند.
• قل بازی
  قل بازی بر چند نوع است :
  ۵ تا و ۱۲ تا. ۵ قل حلال و حرام دارد.
  1. سنگ (قل) را کف دست گذاشته و بعد به بالا می اندازیم و پشت دست را زیر آنها گرفته تا اینکه چند تا از آنها بر پشت دست باقی می مانند. این تعداد اگر جفت بود، به بالا انداخته و به کف دست برمی گردانیم. در این صورت نصف آنها حلال است؛ یعنی آنها را برده ایم. این نصف را کنار می گذاریم و نصف دیگر را در بازی شریک می داریم. اگر طاق بود دوباره بر روی زمین برمی گردانیم و در این حالت یک دانه را به میل خود از روی زمین برمی داریم و سعی می کنیم که دانه های روی زمین را تا جای ممکن جفت جفت برچینیم که در این صورت نیز یکی حلال است؛ یعنی آنرا برده ایم و برای خود کنار می گذاریم و دیگری حرام است که دوباره باید آن را در بازی شریک بداریم و به همین ترتیب بازی می کنیم تا آنکه دانه ها (قل ها) تمام شود. درضمن هر نوبت که بازی کنیم و همه قل ها را ببریم، ۶ عدد از طرف مقابل برده ایم؛ یعنی ۶ دانه به طرف مقابل قرض داده ایم و از او طلبکاریم.
  2. بازی ۵ قل فقط با ۵ قل
     شروع این بازی به این صورت است که ابتدا دو نفری که می خواهند با هم بازی کنند، قل ها را امتحان می‌کنند و یکی یکی آنها را در دست چیده و به هوا پرتاب می کنند (حدود ۲۰ سانتیمتر) و پشت دست را زیر آنها می گیرند تا ببینند چند تا از آنها بر روی دستشان می افتد، هر کس که قل های پشت دستش بیشتر بود بازی را شروع می کند و در مرحله اول قل ها را به زمین می ریزد و آنها را یکی یکی بر می چیند، مرحله دوم دوتا دوتا به دستور طرف مقابل، مرحله سوم باید سه تا را با هم و دیگری را تک برچیند (یکی از آنها نیز که داخل دستش است باید با آن دانه های روی زمین را برچیند. ). مرحله چهارم باید یکی را در دست گرفته و چهار قل روی زمین را با هم برچیند. مراحل بعدی از این قرار است: ناخنک، پمپ، تخم گذاشتن و عوض کردن آنها،کرنو، لانه مرغی، سفره پهن کردن و … که در ضمن خوب است این مراحل را دیگر در حین عملی بازی کردن مشاهده کنیم تا برایمان جا بیفتد که به چه صورت است و در آخر که همه مراحلش را بازی کردیم، دوباره آنها را پشت دست رها می کنیم به هر تعداد قلی که پشت دست افتاد ۹ عدد دیگر اضافه می‌کنیم و می گوییم که این قدر برده ایم؛ مثلاٌ اگر سه قل از پنج قل پشت دست ما افتاد می گوییم سی تا برده ایم ۳۰=۳+۲۷=۹*۳ و طرف مقابل نیز باید همه این مراحل را طی کند و در آخر ببینیم چند عدد برپشت دستش افتاده است و با هم مقایسه می کنیم، هر کدام هر قدر که بیشتر برده اند از طرف مقابل طلبکار است و بازنده باید در مرحله بعدی جبران کند.
• کلاس بازی
  این بازی توسط دو نفر صورت می گرفت. یک شش خانه بر روی زمین ترسیم کرده و یک سنگ کوچک را در جلو پا قرا ر می دادند. هر فرد می بایست روی یک پا حرکت کند به طوری که سنگ بر روی خطوط قرار نگیرد و این کار را باید تا پایان انجام دهند و همینطور ادامه دهند تا به خانه ششم برسد و خریدن هر خانه نیز اخرین مرحله بازی می باشد. این بازی در سنین ۵ الی ۲۰ سال رواج بیشتری داشته است که از یک زاویه پشت بر کلاس قرار می گرفت و خانه سنگ را پرتاب می کردند.
• کلاکوکو
  در این بازی دو تیم ۵ نفره انتخاب شده یک خط دایره ای شکل کشیده می شود. ۵ نفر داخل خط و۵ نفر بیرون خط و یک کلاه در وسط دایره گذاشته شده که ۵ نفر بیرون می بایست کلاه را از داخل دایره ربوده و به نقطه مبدا یعنی توس برسانند. اگر کلاه در بین راه ربوده می شد بازی را تیم بیرونی باخته اند و هیچ جابجایی صورت نمی گرفت.
• گردو بازی
  گردو بازی در میمند رایج بوده و این بازی دو نفری می باشد و برد و باخت دارد.
  شیوه بازی: هر فرد می بایست سه گردو داشته باشد تا بتواند بازی راشروع کنند. در ابتدا برای رعایت کردن نوبت شیر یا خط می کردند یا سرابیخ می نمودند.
  سرابیخ: یک نفر گردو را در دست خود پنهان می نمود و نفر مقابل می بایست ابتدا یا انتها را انتخاب کند اگر درست می گفت نوبت اول بود.
• گوتی بالو ( بازی چوگان )
  این بازی توسط چند نفر در دو تیم صورت می گرفت و روی میدان شامل پی, روکش و تی بالا می باشد.
  شروع بازی: یک تیم بر روی تی بالا توپ را با چوب به تیم بعدی پرتاب می کنند و هر فرد ۳ ضربه دارد که ضربه سوم می بایست خود را به پی برساند و گرنه در مرحله بعدی نمی تواند بازی نماید. این بازی در سنین ۱۵ تا ۴۰ سال رواج دارد.
• هنگال هنگی ( الاکلنگ )
  یک چوب را داخل فاق قرار می دهند و دو نفر در دو سرچوب به پایین و بالا حرکت می کنند.

[معمار]

جاذبه های گردشگری
سکونتگاه‌ها

روستای دست‌کَند میمند اقامتگاه زمستانی و قلب این منظومه، مجموعه‌ای از حدود۴۰۰ خانه دست‌کَند و حدود ۲۰۰۰ اتاق، همچنین مسجد ،حسینیه ،حمام و فضایی که برخی آن را آتشکده خوانده‌اند را در خود جای داده، که همگی با جزئیاتی دیدنی درون کَمَر، صخرههای نرم با رنگ روشن در بستری از نهشته‌های آذرآواری و در شیب درّه‌ای گشاده کنده شده‌اند.

کیچه که گویشی از واژه کوچه است، به دالان‌هایی گفته می‌شود که در این شیب با کف تقریبا افقی برای دسترسی به عمق مناسب جهت حفر اتاق‌ها ایجاد شده و نمای بیرونی خانه‌ها را شکل می‌دهد. بهره‌گیری از فضای درون زمین، به عنوان عایق حرارتی کارآمد و طبیعی، برای اقامتگاه زمستانی، نمونه‌ای شایسته از انتخاب این اقامتگاه است، همچنین، از دیگر عوامل انتخاب این مکان، علاوه بر چشمه‌های بن میمند و لایِ نیریزو و کِلو مرادی و کِلو میمند (‌قنات‌های نسبتا کوچک) و رودخانه فصلی آن، صخره‌های پیش آمده‌ای، به نام تاق است؛ که، دژی طبیعی را در بخش زیادی از محیط میمند، پدید آورده‌اند. این پیش آمدگی به دلیل سختی لایه فوقانی‌،که اهالی، جنس آن را تاوه می‌نامند و فرسایش بیشتر لایه نرم‌تر زیرین، پدید آمده ‌است؛ به‌علاوه معماری دستکند در این منطقه، نمونه‌ای قابل توجه از استتار نیز هست.
سرآغل و احشام

بیشتر مردم در کوچ بهاره به سَرآغل‌ها می‌روند. ۱۹ سرآغل متعلق به طایفه‌های گوناگون است که اکنون حدود ۱۲ تا از آنها فعال هستند.
سرآغل‌ها مراکز اقامتی و دام‌داری درون دشت هستند. معماری مَرخانه (اقامتگاه)، کاهدان یا جیره‌دان، کوز (محل نگهداری خَلَمه که همان بَرّه و کَرّه است) و کُرم (محل نگهداری خلمه چند روزه)، شامل گودالی مدور یا بیضی هستند؛ که، سقف آن را با تیرهای چوبی به شکل مخروطی می‌پوشانند و روی آن خار و سپس خاک می‌ریزند.
از عناصر جالب سرآغل‌ها، گودالی به ابعاد حدود ۵۰ سانتیمتر است که به آن زندان می‌گویند. میشی که از شیر دادن به بچه خود پرهیز می‌نماید را، همراه بره، درون این گودال می‌گذارند. میش که نمی‌تواند در آنجا حرکت نماید یا بنشیند، ناچار به تسلیم می‌شود و خلمه خود را شیر می‌دهد و به آن خو می‌گیرد.
آغل‌ها، که امروزه به جای آنها سول ( فضاهایی کشیده، با دیوار سنگی و طاق آهنگ آجری) می‌سازند، پیش‌تر، با تیرهای چوبی، که در امتداد هم به شکل ۸ ،سقفِ فضایی مستطیل و کشیده را پدید می‌آورده‌اند، ساخته می‌شده است. محل استقرار این آغل‌ها به نام کیچه آغل، را هر چند سال یک بار جابه‌جا می‌کرده‌اند تا با قرارگیری بستر آنها در برابر فضای باز، گندزدایی شود.
کپر که دیواره و سقف آن ساخته از تیر‌های چوبی و سرشاخه و خار است، و با ایجاد سایه و جریان هوا، خنکا می‌بخشد، از دیگر فضاهای اقامتی در سرآغل است.

احشام نیز اقامتگاه بهاری برای دستیابی به مراتع، لیکن در کوهپایه است و معماری اقامتگاه‌های آن کپر و پلاس می‌باشد. پلاس چادری است که در بافت آن، تارها را از ریس مودی (رشته های بافته از موی بز) و پود از شت (ریس پنبه‌ای) است.
آبادی‌ها

آبادی‌ها، محل کوچ سوم در تابستان است. حدود ۳۵ پارچه آبادی (دهات) در میان دره‌های سرسبز، در کنار باغات و مزارع (امروزه مزارع فعال، به دلایلی، همچون؛ کم آبی و حمله گرازها، بسیار کاهش یافته‌اند)، هریک از ۲ تا ۲۸ خانوار را در خود جای می‌دهند. از محصولات باغات می‌توان به گردو، بادام، سنجد، به، اَنار، کلکویی (زالزالک)، توت، هُرمو (گلابی)، انگور، شاتوت، هَلی‌سیا (آلوسیاه) و… اشاره کرد. برگ این درختان، به ویژه سنجد و گردو و گاه انگور و همچنین تایی(تاویق) و تلخه‌بید را، در پاییز برای مصرف دام باز می‌کنند. امروزه مزارع فعال نیز، به دلایلی، همچون کم آبی و حمله گرازها، بسیار کاهش یافته‌اند.
اقامتگاه اهالی در اینجا، کَپَر (همان‌گونه که شرح آن در بالا رفت) و گُمبه است. راه گمبه از کپر است. دیواره آن سنگچین مدوری به ارتفاع حدود قد انسان است و پوشش مخروطی آن از تیر چوبی و سرشاخه و گاه خاک است. چنان‌که گمبه را به دلیل سختی بستر، نتوانند درون زمین پایین ببرند و یا قطر دایره آن زیاد باشد، از ستونی چوبی، به نام چِل‌مرد، که بارِ راس سقف مخروطی آن را تحمل می‌نماید بهره می‌برند. پوشش کامل‌تر گمبه، پناه بهتری برای روزهای بارانی و سرد اوایل پاییز پدید می‌آورد و نیز، جا‌یگاه مناسبی برای اسباب زندگی است.

پرواربند یا کوزاردون یا کُت‌پرواری (کُت = سوراخ، حفره)، نیز کنار کپر است و آخور، ایندو را تا حدی، به شکل نیمه‌باز، از یکدیگر جدا می‌کند. پَزدان، پستو و یا پرواربندی است محفوظ‌تر، که در کنار گمبه ساخته می‌شود.
مشکدان، همانند کپر کوچکی است که سازه و جریان هوا برای نگهداری مشک او ( مشک آب)، مشک اسپار (دوغ جوشانده یا مایه کشک بی آنکه در آفتاب خشکش کنند؛ که با ادویه می‌آمیزند و از خوراک‌های پایه میمندی‌هاست) و دوغدون ( مشک نگهداری دوغ و ماست) تأمین می‌کند.

کَهنی سه معنا دارد، یکی فلاخن، که آن را می‌بافند، دیگری کپری کوچک و قابل جابه‌جایی که با سه تیرک چوبی که سرآنها دوفاق است و هرمی را شکل میدهند، ساخته می‌شود و نیز ساخت جایگاه ساده‌ای به‌روی درخت، با جای دادن چند تیرک چوبی افقی و تکه‌ای گلیم، برای استراحت و نگهبانی از محصولات یا پهن کردن و خشک کردن فرآورده‌ها.
طبیعت میمند

جداسازی طبیعت و زندگی مردم، در میمند، ممکن نیست، طبیعت بستر زندگی و زندگی برگرفته و آمیخته با طبیعت است. آمیزشی که در ابعاد گوناگون مردم‌شناسانه، همچون؛ پزشکی سنتی، خوراک، بازی های محلی، باورهای عامیانه؛ ادبیات بومی، ابزار و صنایع‌دستی و معماری و … به چشم می‌آید.
همچنین چشم‌اندازهای چشم‌گیری در منطقه پراکنده است، که به چند مورد آنها می‌پردازیم.
چشم‌اندازهای چشم‌گیر

• اشکفت‌ها
  غار را در میمند اشکَفت می‌گویند. آنها نه به شکل دالان، بلکه فضاهای منفی گشاده‌ای درون صخره‌ها، و شاید الهام‌بخش بناهای دست‌کند منطقه‌اند. چرا که بناهای دست‌کند اولیه (مانند لاخورین) که آنها را سُم یا بوکن می‌نامند، نیز بدون جزییاتی نظیر کیچه، درگاه، ایوان و … بوده و همچون اشکفت‌ها، صرفا فرورفتگی درون دیواره قائم کمر هستند، که گاه جلو آنها را با دیواره سنگچین محفوظ می‌کرده‌اند.از اشکفت‌ها می‌توان اشکفت کُرُم (قدمگاه حضرت علی)، اشکفت نوکِن (دارای چشمه‌ای درون خود)، اشکفت لاخیس را نام برد؛ که عظیم‌ترین آن‌ها اشکفتِ لاشکورگوئیه است‌ با دهانه‌ای حدود ۱۰۰ متر و ارتفاع و عمق حدود ۵۰ متر. آثاری از نقوش رنگی و کنده‌نگاره، درون و بیرون آن به چشم می‌خورد و باور‌های مذهبی نیز نسبت به آن وجود دارد و چشمه‌های فصلی یا دائم زیبایی در اطراف آن جاری است. کُتِ‌پلنگ (محل زندگی پلنگ در گذشته)، کُت خیک (محل امنی برای قرار دادن اشیا)، کُت مسگه‌دان (جای خنک برای نگهداری مسگه که همان کَره است)، حفره‌های طبیعی هستند با دهانه‌های تنگ‌تر از اشکفت‌ها.
  چاه‌برف در شمال غربی درِبِنِه در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی میمند جای گرفته و به نظر می‌رسد گسل یا شکافی‌ است که بالای آن با ریزش سنگ مسدود شده و آن را همچون غاری در آورده است که به گفته اهالی آب در تابستان نیز گاه در آن یخ می‌بندد.
  
  

• تیرخورین
  قله کوه خورین، به شکل برآمدگی‌ایست که اهالی آنرا تیر می‌نامند و با ارتفاع ۳۰۰۰ متر از سطح دریا، بلندترین قله منطقه است و از دور کمی به شکل کلاه نمدی و شاخصی برای یافتن مکان میمند از چند ده کیلومتری است. این قله برف‌گیر، که دور‌نمای زیبای آن، مشرف بر میمند، همواره خودنمایی می‌نماید، از نزدیک مجموعه‌ای شگفت‌انگیز از خلل ‌و فرج و حفره‌های کوچک و بزرگ صخره‌های آتشفشانی را با رنگ‌های خیره کننده طیف سیاه، قهوه‌ای، سرخ، نارنجی و زرد را به نمایش می‌گذارد. فاصله آن از میمند حدود ۵کیلومتر است.
  

• طاق گهواره
  بر فراز کوهی در کنار کُرُم، صخره‌ها، شکلی را پدید آورده‌اند که به تعبیر بومیان، زن و مردی است که گهواره‌ای در میانشان است و به سنگ بدل گشته‌اند. و این از آن روست که، چون تن و لباس فرزندشان در جاییکه دسترسی به آب و پوشاک ندارند، ناپاک می‌گردد، از خدا‌وند برایش پارچه و لباس طلب می‌کنند، و آن هنگام که لباس‌هایی نو زیباها برایشان فرو مآید، دلشان نمی‌آید با آنها فرزندشان را پاک کنند، و این کار را با سفره نان( و به قولی؛ خودِ نان) انجام می‌دهند و با این کار ناشایست، به سنگ بدل می‌شوند.

• جنگل بَنِه (پسته کوهی یا پسته وحشی)
  در ابتدای دوراهی میمند، منشعب از جاده خاتون‌آباد، خلنگزار درختان کهن‌سال بَنِه در گستره ۳۵ کیلومتر مربع چشم‌نوازی می‌کند. به ویژه در تابستان که بوته‌ها به زردی گرویده‌اند و تاج درختان سرسبز است و نور صبحگاه یاغروب قلم سرخ رنگی بر این بوم به گردش می‌آورد.
  اینجا در بهار و تابستان جایگاه صفای گردشگران منطقه نیز هست و در آخر تابستان به جمع‌آوری دانه‌های پسته کوهی نیز می‌پردازند. گونه‌ای از این درخت، کَهور بنه یا کِسیدونه نامیده می‌شود؛که، پوسته دانه‌های آن نرم و مرغوب است و با دندان هم جو‌یده می‌شود (درخوزستان به آن کُلخونگ می‌گویند).
  
  ولی آنچه در این منطقه فراوان است، دانه‌های سختی دارد که نه جویده می‌شود و نه به دلیل کوچکیشان، می‌توان آنها را دانه‌دانه شکست و مغزشان را بیرون آورد. بنا‌براین مصرف خوراکی آن در غذایی به نام سیروبنه (سیرآب+ بنه) چنین است که، ابتدا دانه‌های بنه را می‌کوبند و پس از چَگمال (چنگ‌مال) کردن وافزودن آب، صاف می‌نمایند و این خوارک سرد را با نان داغ می‌خورند.
  ترشی بنه را نیز از بنه‌اوشو (بنه نارس) تهیه می‌نمایند.
  برگ درخت بنه در ساخت مشک به کار می‌آید. مشک را برای محکم تر شدن درون برگ این درخت می‌خوابانند.
  چوب نادرِ این درختان که عمرشان به چند صد سال می‌رسد؛ بسیار سخت و محکم است و به عنوان تیر‌های ارزشمند و قوی در ساخت بناها به کار می‌رود و نیز بهترین چوب برای ساخت قندیل یا کندوهای عسل است.
  بِنِشک که صمغ این درخت است نیز برای رفع ترک دست و پا یا چسباندن مایه ( پستان) گوسفند یا بز برای رها شدن بَرّه و کَرّه (بزغاله) از شیر خوردن و نیز درمان دندان‌درد، به کار می‌آ‌ید.
  

• بنه نظری
  بنه نظری، یک جفت درخت بنه شبیه و کنار هم در آبادی سرگله، روبه‌روی اشکفت لاشکورگو قرار دارد که همگی مقدس‌اند. در باورهای عامیانه گفته می‌شود؛ صاعقه‌ای یک درخت را اینگونه به ۲ درخت مشابه بخش کرده است. اگر پای درختان بنه دیگر خرده شاخه‌ای دیده می‌شود، پای این درختان به چشم نمی‌خورد و مردم باور دارند، هرکه از این درختان مقدس شاخه‌ای، حتی خشک، بِکَنَد، خوش نمی‌بیند. براین درختان که‌ در مزارستان قرارگرفته‌اند، دخیل هم می‌بندند.

• مَر یا بادام کوهی
  پوشش انبوه این گیاه در تپه‌ها و کوهپایه‌های منطقه فراوان است و نقش مهمی در زندگی مردم دارد؛
  سرشاخه‌های مَر، پوشش مناسبی برای کپر و گمبه است و همچنین از آنها در بافت لوازمی همچون سبد به نام سفتو یا گمبر و کت مرغ (لانه مرغ) و .. استفاده می‌شود.
  صمغ بادام کوهی را زدو یا جَدو (جدی) می نامند. که برای دندان درد و مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ضمن آن را در آب حل کرده و برای شستشوی موهای سر و یا آهار دادن به کلاه نمدی نیز مصرف می کنند.
  گونه‌های دیگر بادام‌کوهی نیز مانند قُمس و اَرچَن و اَرچَن‌بادام نیز در منطقه فراوانند.
  دانه‌های این گیاهان را که تَلخو می‌نامند و پس از جمع‌آوری درون تُربه ، پوست سبزش را جدا کرده و با دست) یا کمودونه (غربال درشت‌دانه) آن را پاک کرده، با دست‌آس (آسیای دستی)یا گودُن (سنگ پهنی زیر دست) و اَوِرگ (سنگی در مشت) پوست چوبی را می‌شکنند. سپس مغز آن را بیرون آورده، داخل آب می‌کنند تا تلخی‌اش گرفته شود. و آنگاه نمک زده و درون سطل می‌جوشانند تا تلخی آن گرفته و شیرین شود و پس از خشک کردن در آفتاب، به تنهایی یا در آجیلی از گندم بو داده و شاه‌دانه و … مصرف می‌نمایند.
  
  ریشه‌های سرخ رنگ آنها، در رنگ‌آمیزی و مقاوم کردن مشک و مشک‌او (مشک آب) به کار می‌آید. از این‌رو تا مدتی آب این مشک‌ها زرد رنگ و طعم دار است. لیکن گفته می‌شود برای تقویت جدار معده و دستگاه گوارش مفید است.
  و چوب آنها که آرام و دیر می‌سوزد، مناسب آهنگری است.
  شاخه‌ها و سرشاخه‌های متراکم و پیچ درپیچ قُمس و اَرچَن، پناه خوبی برای رشد گیاهان دیگر به ویژه بنه است و در ساخت پرچین تلگَرد ( حریم فضای باز نگهداری احشام) نیز به کار می‌آیند.
  شاخه‌های ارچن که از دیگر گونه‌های این خانواده است، راست‌تر است و بسیار مقاوم؛ و در ساخت دسته کلنگ و تیشه و پتک و چوب‌دست و گرز و همچنین میخ چوبی (برای ساخت در) به کار می‌آید.

[۱] -تُربه (توبره) که دانه‌ها را هنگام جمع‌آوری درون آن می‌ریزند، ساختار جالبی دارد؛ این کیسه که همچون گلیم و با شَت پنبه‌ای بافته می‌شود، دارای حلقه‌های محکمی به نام گِرم در چهار گوشه آن و یکی هم در وسط یک ضلع دهانه آن است. چنان‌که بندهای تُربه را به چهار گِرم گوشه‌ها ببندند، همچون کوله‌پشتی مورد استفاده چوپانان است، یا بند‌های آنرا بلند‌تر می‌بندند و در حمل برگ‌های باز کرده گردو (‌برای مصرف دام)، آنها را بین بدن و تربه جای می‌دهند. ولی هنگام جمع‌آوری دانه‌های بادام کوهی، یک سرِ بندِ تربه را به یکی از گوشه‌های بالایی و سر دیگر را به گِرم میانی می‌بندند و تربه را جلو بدن خود‌، از کمر می‌آویزند و اینگونه دهانه تربه همواره باز می‌ماند. اگر هردو سوی بند تربه را به گِرم‌های گوشه بالایی می‌بستند، دهانه تُربه بسته می‌ماند و دانه‌چینی دشوار می‌شد.