از آذرخش تا صاعقه(مروری بر ساخت جنگنده ملی)

[Black Hawk]

از آذرخش تا صاعقه
پر سیمرغ بر آتش ققنوس

آذرخش
ترجمه و گرد آوری : محمد حسین جهان پناه
هر گونه برداشت بدون ذکر دقیق منبع مجاز نیست



تصویر منتشر شده در جراید منتصب به آذرخش

پروژه ی آذرخش از جمله پروژه های بسیار معروف تولید جنگنده در ایران است این جنگنده بر اساس F-5E گسترش یافت این پروژه به دنبال جایگزینی تعداد به نسبت زیاد جنگنده های صدمه دیده یا از رده خارج اف-5 در حال پیگیریست
بعدها قسمتهایی از دست آورد های این پروژه در طرح سیمرغ اعمال شد
IACI (که مخفف Iran Aircraft Industries)" صها مخفف فارسی صنايع هواپيمايی ايران" با استفاده از تجربیات این پروژه و توانایی های تعمیرات اساسی F-5 اقدام به ساخت یک جنگنده بر مبنای F-5 که توانایی وظایف سنگین تری را داشته باشد نمود
اولین پیش نمونه در 1997 پرواز کرد و تا 1999 سه پیش نمونه ی دیگر نیز پرواز نمود و سرانجام در سال 2000 سری ساخت این جنگنده در مجتمع OIC (مخفف Owj Industrial Complex) که یکی از زیر مجموعه های صنایع هواپیما سازی ایران است آغاز شد و سفارشی برای تولید 30 تا 35 فروند از جانب نیروی هوایی دریافت نمود اما از سرنوشت این پروژه بعد از سال 2001 هیچ اطلاعی دردست نیست گویی سر رشته ی ماجرا بکلی گم شد
آخرین خبر ها که توسط Jane’s منتشر شد حاکی از جایگزینی موتورهای RD-33 و کشیده تر شدن بدنه بین 15 تا 20 درصد نسبت به F-5F خبر میداد(اما این خبر دو سوال را بر می انگیخت:اول آنکه بدنه چرا کشیده تر شد و دوم آنکه چگونه موتور های RD-33 با ابعاد بدنه F-5 اندازه گردید(در حالی که با خصوصیات بدنه همخوانی نداشت)



این تصویر یکی از مشهور ترین تصاویر منتصب به آذرخش است اما نکته اینجاست که این تصویر یک منتاژ ماهرانه است


و حالا تصویر اصلی

رادار و سیستم کنترل آتش

به خاطر درخواست نیروی هوایی برای یک رادار چند منظوره ابتدا مبنا بر اساس یک رادار بومی بود
از جمله توانایی های سفارش شده این رادار توانایی حمل دو بمب لیزری 1,000 کیلوگرمی Sattar-1/2 که به این منظور کابین خلبان نیز مورد بهینه سازی کلی قرار گرفت از لحاظ رادار ایران اقدام به ساخت یک سیستم کنترل آتش چند حالته با استفاده از تکنولوژی رادار AN/APQ-120 جنگنده های فانتوم و رادار روسی Spear .رادار جدید 17 سانتیمتر دراز تر از رادار استاندارد F-5 بود که منجر به بزرگتر شدن نسبی دماغه گردید
اما خبر های بعدی حاکی از گزینش رادار N-019M Topaz بود نمونه اصلي رادار N-019A كه با هدف مقابله با نمونه هاي غربي طراحي شده بود و اميد بسياري بدان ميرفت ولي نتوانست اين خواسته شوروي را براورده كند و باعث ناميدي شد .اين رادار داراي اشكالات جدي در زمينه كارايي در(BVR) در محدوده خارج از ديد (beyond-visual-range) است اين رادار براي رهگيري هدف يا همان تراك كردن (Track) اهدافي به اندازه يك جنگده تا شعاع 70 و در اندازه يك بمب افكن تا شعاع 90 كيلومتر بيشتر توانايي ندارد و براي اهداف كوچكتر و يا اهداف از پشت سر اين مقدار به35 كيلومتر كاهش ميابد . رادار N-019A توانايي شناسايي 10 هدف را در محدوده عملياتي خود در اختیار دارد اما تنها قادر به هدف قرار دادن بيش از يك هدف به وسيله موشك هاي هدايت شونده خود نيست از نقاط ضعف ديگر اين رادار در سيستم پردازش سيگنال آن است كه در شناسايي اهداف زميني و يا اهدافي كه ارتفاع كم هستند و در برابر اهداف بسيار يا اشباع هدف داراي ضعف است و استعداد خوبي براي جيمينگ شدن در برابر جنگ الكترونيك دارد و به سادگي از كار مي افتد .(این رادار هنوز در فالکروم های A نیروی هوایی استفاده میشود) در پي ضعف زياد رادار(N-019A) شوروي با شتاب تصميم به اصلاح نمودن آن گرفت و براي رفع اين نواقص اقدام به بهينه و به روز رساني اين رادار كرد و نمونه ساخته شده توپاز (N-019M Topaz) نامگزاري شد

موتور و سیستم رانش:





در ابتدا دو موتور J-85 برای آن برگزیده شد موتور توربوجت ساخته مرکز لین در ماساچوست با کد J-85 بود که سفارشی از طرف نیروی هوایی ایالات متحده برای ساخت یک موتور کم مصرف با کارایی بالا برای هواپیمای فریدم فایتر اف-5 ساخت نورث روپ محسوب می شد این موتور رانشی برابر با 4,080 lb دارد
بعدها با مطرح شدن ساخت تحت امتیاز موتورهای قدرتمند RD-33 این موتور در پروژه جایگزین موتور جی 85 گردید این موتور امکان پرواز تا سرعتهای ۱٫۵ تا ۱٫۷ ماخ را به این هواپیما می‌دهد. تنها ایراد این موتور بزرگ بودن آن به میزان 15 درصد از موتور J-85 بود که نیازمند تغییر در فریم اف5 بود

تسلیحات


تسلیحات این جنگنده شامل AIM-9 بمب های سری Mk.80 و موشک های چینی PL-5 و راکتهای ساخت داخل Shabaz-1/2 ولی بر خلاف شایعات توانایی حمل R-73 و ورژن تغییر یافته توسط ایران AIM-7 را نداشت

سایر مشخصات:

خدمه: 2 نفر
طول: Wingspan: 9.20 m -------17.70m
مساحت بال:21.9 m²
وزن خالی:8000 kg
بیشترین وزن هنگام برخواستن:18000 kg
برد:1200 km


ادامه دارد.......

[Black Hawk]

صاعقه-80



جنگنده صاعقه یا صاعقه-80 (عدد 80 بعدا بدنبال پرواز اولین پیش نمونه در سال 1380 به اسم جنگنده اضافه شد) طراحی صاعقه بر خلاف آذرخش طراحی این پروژه توسط مرکز تکنولوژی و الکترونیک نیروی هوایی با کمک دانشگاه شهید ستاری انجام گرفت و نه صنایع هواپیما سازی ایران
در آذر سال 1379، سرتیپ علی اکبر شوقی، رئیس دانشگاه شهید ستاری، اعلام کرد که هواپیمای جدیدی که با نام صاعقه در دست تولید است تا در 1382 اولین پرواز خود را به انجام رسانید در تابستان سال 1383، صدا و سیما، تصاویر و فیلم های ویدیویی این هواپیمای جدید را با توضیحات کامل مخابره کرد و بدین سان صاعقه بدنیای واقعیت گام نهاد
صاعقه در واقع طرحی بسیار پیشرفته تر با طراحی بهتر و بهینه سازی دقیق تر از آذرخش بود که به آذرخش-2 نیز معروف شد که پس از آن اسمهایی همچون Super F-5 نیز رایج شد و حتی مقایسه های بسیار عجیب و بچه گانه ی صاعقه با YF-17
یکی از تفاوت های مهم صاعقه با آذرخش جایگزینی دم یگانه ی اف5 با دم پروانه ای شبیه به F/A-18 بنابر این کارخانه ی سازنده ی صاعقه نیاز داشت به یک دم جدید در نتیجه به جای موتور های توربو جت J-85 مورد استفاده در آذرخش از موتور های J-85 مجهز به پس سوز ساخت داخل(یا بهینه سازی شده توسط صنایع داخلی) با تکنولوژی موتور های TF-30 بهره برد این موتور ها(بخصوص قسمت پس سوز) بطور قابل ملاحظه ای فشار بر روی قسمت های قدیمی وارد میکرد



هنوز بدرستی مشخص نیست چرا متخصصان ایرانی اصرار داشتند از یک دم دوگانه بهره ببرند اما آنها معتقدند این روش به کاهش دید راداری و همچنین کوتاه شدن مسافت طی شده برای بلند شدن از باند و همچنین چرخش افقی هواپیما حول محور افقی کمک شایانی میکند(البته بالاترین آهنگ غلتش هنوز هم در بین جنگنده ها متعلق به اف 5 است) و دیگر آنکه به پایداری بیشتر موتور ها در حالت پس سوز و کاهش مصرف سوخت نیز کمک میکند بالهای صاعقه هم از آذرخش بزرگتر بود(ساخته شده از مواد مرکب) که با طراحی جدید نه تنها کارایی بالها افزایش یافت بلکه میزان مخازن سوخت موجود در آنها نیز افزایش یافت
در کل صاعقه نسبت به آذرخش پنهانکاری بیشتری داشت
اولین پیش نمونه ی صاعقه در 30 می 2004 پرواز کرد و از آن پس سلسله پرواز های آزمایشی آن آغاز شد ولی هیچ درجه یا گواهی به آن داده نشد آزمایشات نشان میداد وضعیت برخواست و نشست بسیار راحت تر و بهتر از چیزی که پیشبینی میشد انجام شده زمانی که آزمایش های پروازی صاعقه به پایان رسید زمان آن بود که برنامه ی ساخت آن آغاز گردد ولی تعداد کمی وارد خدمت گردید و به درستی هیچ جنگنده ای جایگزین نشد و تنها برخی ویژگی ها بر روی دیگر جنگنده ها اعمال گردید احتمالا این را باید نقطه ی توقفی دیگر در برنامه ی ساخت جنگنده ی ایران برای جایگزینی جنگنده های قدیمی خود دانست
(روایتی دیگر از سال‌ها پیش، طرح هواپیمایی به نام هواپیمای اوج در نیروی هوایی ارتش ایران در کار بود که البته این طرح ادامه نیافت. اما با پیگیری مسئولان، در آذر سال 1379، نیروی هوایی ساخت هواپیمای صاعقه را اعلام کرد. در سال 1382، هواپیمای صاعقه اولین پرواز‌های آزمایشی خود را به انجام رساند. در تابستان سال 1383، این هواپیما به پرواز در آمد و به ایرانیان معرفی گردید. در این هواپیما، از بدنه هواپیمای اف-5 آمریکایی، به دلیل طراحی خوب و قدرت مانور بالای آن الهام گرفته شده است. تفاوت اساسی ظاهری این هواپیما با اف-5، وجود دو سکان عمودی V شکل می‌‌باشد که برای ایجاد توانایی لازم برای مانور‌پذیری بهتر جنگنده صورت گرفته است. هواپیمای جنگنده صاعقه در حقیقت یک نمونه 10تا 15 درصد بزرگ‌تر شده هواپیماهای اف-5 با سکانهای عمودی پروانه‌ای به منظور افزایش مانورپذیری و کاهش سطح مقطع راداری با سیستم های الکترونیک و موتورهای روسی می‌‌باشد.

موتور و سیستم پیشران:
پیشرانه این هواپیما دو دستگاه موتور RD-33 سارکیسف می‌باشد که از موتورهای هواپیمای اف-5 بسیار قدرتمندتر بوده و امکان پرواز تا سرعتهای 5/1تا 8/1 ماخ را به این هواپیما می‌دهد. رادار این هواپیما از نوع N019-ME است که در ایران بهسازی شده تا کارایی آن بر ضد اهداف زمینی افزایش یابد.
بیشترین وزن محموله این هواپیما 4,400 کیلوگرم و وزن خالی آن 8,000 کیلوگرم است. در ضمن بیشترین وزن برخاست این هواپیما 15,000 تا 18,000 کیلوگرم بوده و بردی در حدود 600 تا 1000 کیلومتر را داراست. این هواپیما، برای اولین بار، در طی سفر آیت الله خامنه ای به همدان پروازی آزمایشی را با موفقیت تمام به انجام رساند که در پی آن، رهبر انقلاب به جمعی از خلبانان نیروی هوایی ایران تاکید نمود که این موفقیت، نتیجه تلاش بی وقفه و ایمان پایدار جوانان دانشمند این کشور است. اما هواپیمای آذرخش را می توان یک جنگنده اف-5 دانست که در آن مساحت بال ها تا حدودی افزایش یافته و موتورها و اویونیک آن با نمونه های جدیدتر روسی تعویض گشته است.




سایر مشخصات:
بیشترین وزن محموله این هواپیما 4,400 کیلوگرم و وزن خالی آن 8,000 کیلوگرم
بیشترین وزن برخاست این هواپیما 15,000 تا 18,000 کیلوگرم
برد:بردی در حدود 600 تا 1000 کیلومتر


ادامه دارد..............

[Black Hawk]

F-5E Tiger II/F-20 Tigershark VS Saegeh-80.
---------------------------------

نویسنده:محمد حسین جهان پناه
هر گونه برداشت بدون ذکر منبع مجاز نیست



مبحثی که مدتهاست مورد توجه بسیاری از دوست داران صنایع هوانوردی ایران مقایسه صاعقه با جنگنده های سبکی در این کلاس است من در این بخش از این مطلب قصد دارم تا به این مقوله بپردازم
تاریخچه:

[IMG][/IMG]
در سال 1954 میلادی، شرکت نورث روپ تحقیقاتی را برای طراحی و ساخت جنگنده ای سبک وزن، کاملاً ارزان قیمت و با نگهداری آسان که بتواند حتی از فرودگاه های بسیار کوتاه نیز پرواز نماید نمود که منجر به اف 5 شد
. مدل A این هواپیما توانایی های هوا به هوای بسیار کمی داشت و بیشتر قدرت خود را در بمباران و حمله به اهداف و مواضع زمینی نشان می داد مدل F-5E گونه ای بسیار بهبود یافته تر و قدرتمند تر است که بعدها طراحی و به کشورهای مختلفی از جمله ایران عرضه گردید
در آذر سال 1379، سرتیپ علی اکبر شوقی، رئیس دانشگاه شهید ستاری، اعلام کرد که هواپیمای جدیدی که با نام صاعقه در دست تولید است تا در 1382 اولین پرواز خود را به انجام رسانید در تابستان سال 1383، صدا و سیما، تصاویر و فیلم های ویدیویی این هواپیمای جدید را با توضیحات کامل مخابره کرد و بدین سان صاعقه بدنیای واقعیت گام نهاد



هواپیمای جنگنده اف20 ملقب به تایگر شارک ساخت شرکت نورثروپ گرومن در سال 1982 وارد عرصه گشته و اولین پرواز خود را نیز همین سال در 30 آگوست به ثبت رسانید. این جنگنده را می توان نوع ارتقا یافته و بهبودیافته هواپیمای جنگنده اف-5 تایگر برشمرد.

موتور و سیستم رانش:


GE's J85 engine
جنگنده F-5E از دو موتور توربوجت جنرال الکتریک J-85 با قدرت 4.080 پوند تراست استاتیک بهره می جوید که این میزان کشش، در نمونه Tiger II افزایش یافته است. حداکثر سرعت این هواپیما حدود 4/1 ماخ یا سرعت صوت بوده و دارای سرعت گشت زنی و کروزی معادل 97/0 ماخ می باشد.


F404 engine

F-20 از یک موتور نیرومند F-404 ساخت شرکت جنرال الکتریک با قدرت کشش یا کشش خشک استاتیکی معادل 18000 پوند بهره می برد. لازم به ذکر است این موتور یک از کارآمدترین وقابل اطمینان ترین موتورها در جهان بوده که در هواپیمای ناونشین F-18E نیز مورد استفاده قرار می گرفت


RD-33 Turbojet Engine

حال آنکه صاعقه از دو موتور کلیموف RD-33 با نیروی تراست خود با قدرتی معادل 8,000 کیلوگرم بهره میبرد که سرعتی برابر با 5/1تا 8/1 ماخ را به آن میدهد در این زمینه صاعقه بر هردوی این جنگنده ها برتر است البته موتور F-404 قابل قیاس با RD-33 میباشد ولی با توجه به استفاده تایگرشارک از یک F-404 در مقابل صاعقه از دو RD-33 بهره میبرد که کارامد تر است

رادار و سیستم کنترل آتش:




رادارAPQ-159 هواپیمای جنگنده F-5E برد کشف هوابرد آن 32 کیلومتر و برد ردگیری آن از 16 کیلومتر است

جنگنده ی F-20 از رادار AN/APG-67 بهره میجست که امکان استفاده از AIM-7 را نیز به تایگر شارک میداد که بردی برابر 75 کیلومتر را نیز دارا بود

و صاعقه از N019-ME که در ایران بهسازی شده تا کارایی آن بر ضد اهداف زمینی افزایش پیدا کند استفاده مینماید برد این رادار قابلیت ردگیری از 52 تا 62 مایل و ردگیری همزمان 10 هدف را داراست
که در این زمینه هم صاعقه نسبت به اف 5 برتری قطعی و به اف20 برتری نسبی دارد اما این وسط تایگر شارک لیزر خودکار هانی ول، سیستم هد آپ دیسپلی یا دستگاه مربوط به هدفگیری و اطلاعات مربوط به آن که در شیشه کابین جلو خلبان تعبیه شده نیز مجهز است که شاید در این زمینه صاعقه کمی عقب باشد

تسلیحات:



در زمینه تسلیجات تایگر(اف5) به دو تیربار 20 میلیمتری Pontiac M39A2 با 280 گلوله بهمراه دو تا 4 فروند موشک گرمایاب AIM-9 Sidewinder برای نبرد های هوا به هوا و همچنین بمب های Mk82/84 و CBU-24/49/52/58 و همچنین موشکهای هوابه زمینه AGM-12 بولپاپ در کل وزن تسلیحاتی برابر با 3200 کیلوگرم



و اما F-20 تایگر شارک; از دو تیربار 20 میلیمتری M39 cannon بهمراه موشک های AIM-9 و AIM-7 اسپارو و قابلیت حمل 3630 کیلوگرم مهمات



و صاعقه 80 احتمالا دو تیربار 20 میلیمتری Pontiac M39A2 و موشکهای AIM-9 و موشک های چینی PL-5 و شاید PL-7 ولی بر خلاف شایعات توانایی حمل R-73 و ورژن تغییر یافته توسط ایران AIM-7 را بعید است داشته باشد همچنین توان حمل بمب های Mk.80 و راکتهای ساخت داخل Shabaz-1/2 را دارد دکل توان حمل 4,400 کیلوگرم مهمات را دارد که از هر دو نوع هواپیمای فوق بیشتر است

که در این زمینه با وجود توان حمل مهمات بیشتر صاعقه کمبود یک موشک میانبرد در صاعقه خود نمایی میکند

جمع بندی:
هواپیمای صاعقه را می‌توان یک جنگنده اف-۵ دانست که در آن مساحت بالها تا حدودی افزایش یافته و موتورها و اویونیک آن با نمونه‌های جدیدتر تعویض گشته‌است. همچنین توان مانور پذیری و پنهانکاری بیشتری پیدا کرده است با وجود برتری های صاعقه به هواپیماهای فوق نباید انتظاری بیش از توان این جنگنده از آن داشت صاعقه را در حال حاضر نمیتوان یک جنگنده خط مقدم دانست و در عین حال نمیتوان رقیبی برای جنگنده های مدرنی همچون هورنت F/A-18 اما میتوان گزینه مناسبی برای جایگزینی اف7 ها یا تایگر های نیروی هوایی دانست

[مصطفی]

خب محمد جان ...
یه نتیجه گیری كلی در مورد مطالبی كه ارائه دادی و همچنین در مقایسه این جنگنده با سایر نمونه های مشابه خارجی ارائه می دی..؟

ممنون

[sasan]

به نظر من كار كار خوبی است از این جهت كه باعث افزایش توان و علم و جسارت كارشناسان امر برای طراحی و تولید تجهیزات جدید می گردد و می تواند در صورت تولید در تیراژ بالا جایگزینی برای اف 5 های قدیمی ما باشد ولیكن نمی تواند خلع كمبود جنگنده های روزامد را برای كشور ما پر كند

[Mohamad-14]

ببخشید دوستان در مورد مقایسه این جنگنده با Yf-17 توضیه میدید واقعا برابرن

[amirhessam]

در عكس بالا دقت كنید؟؟؟
علت این تفاوت ها چیست؟؟؟

[rezarsh]

ممنون از زحماتت خیلی خوب بود.