تاريخچه خدماتي F-5 در نيروي هوايي ايران

[Black Hawk]

تاريخچه خدماتي F-5 TIGER II/Freedom Fighter در نيروي هوايي ايران

ترجمه و گردآوری: محمد حسین جهان پناه



F-5 از جمله جنگنده هاييست كه با وجود سادگي يكي از محبوب ترين جنگنده هاي تاريخ هوانورديست كه در بيش از 32 كشور جهان براي مدت 40 سال به خدمت مشغول بوده و همچنان آينده قابل تصوري را پيش رو دارد با اين وجود اين جنگنده تنها در دو نبرد به شكل مهم شركت داشت نبرد ويتنام و نبرد هشت ساله ي ايران و عراق (كه شايد بايد بدون اغراق مهمترين توانايي اين جنگنده ي كوچك اما پرتوان را در خدمت ايران اين بزرگترين خريدار خارجي اين جنگنده دانست)
جنگنده ي F-5 در اصل بعنوان بمب افكن سبك در 1959 تكميل شد اين جنگنده با قابليت مانور پذيري فوق العاده ي خود همچنين قهرمان بيشترين توانايي غلتش حول محور طولي خود ميباشد

F-5A/B Freedom Fighter



در يكم فوريه 1965 اولين گروه 13 فروندي F-5 شامل 11 فروند F-5A و 2 فروند F-5B تحويل شد تا اولين اسكادران F-5 در پايگاه يكم مهراباد جانشين جنگنده هاي قديمي F-84 Thunderjet در نقش ضربتي گردند تمامي جنگنده ها تا ژانويه همان سال عملا فعال شدند
درنهايت دولت وقت 104 فروند F-5A و 32 فروند F-5B خريداري نمود اين جنگنده ها در نيروي هوايي (IIAF) از شماره 200-3 تا 400-3 سريال بندي شدند
در پي جنگ ويتنام تحت تاثير ايالات متحده تعدادي از جنگنده هاي F-5A به ويتنام جنوبي واگذار شد(البته تعدادي از فانتوم هاي دي ما نيز موقتا در اختيار ويتنام قرار گرفتند كه هنوز موجود هستند)
در 1972 ايران اقدام به خريد تعداد بسيار زيادي F-5E براي جايگزيني مدلهاي قديمي كرد در پي اين ماجرا تعداد زيادي از F-5A به كشور هاي دوست همچون يونان و اردن و تركيه واگذار يا فروخته شد ولي F-5B براي منظور هاي آموزشي باقي ماندند



هيچ اطلاعي از شركت جنگنده هاي F-5A/B باقيمانده در جنگ موجود نيست اما جنگنده هاي باقي مانده همگي از رده خارج شده اند(حدود 22 فروند F-5A/B در دو پايگاه هاي يكم و هفتم شكاري خاك ميخورند)
البته در طي برنامه ي جاري نيروي هوايي تحت برنامه سيمرغ F-5A به مدل B براي منظورهاي آموزشي در حال تبديل ميباشند

ادامه دارد.......................

[Iranian Aviator]

نيروي هوايي ايران اولين نيرويي بود كه Northrop F-5 Freedom Fighter را دريافت نمود

نيروي هوايي ما اولين كشوري بود كه F-5E را دريافت كرد ، اما در مورد F-5A/B ما اولين كشور نبوديم ...

[phoenix80]

دوست عزیز Black Hawk

اف-5 های دو كابینه ایران بنام سیمرغ در حقیقت F-5B هستند و ایران در تولید و یا بازسازی انها نقشی نداشته.

[Black Hawk]

Northrop F-5E/F Tiger II



پس از خروج انگلیس از خلیج فارس حکومت وقت تلاش گسترده ای را برای استفاده از این خلا قدرت آغاز نمود در این دوران خریدهای تسلیحاتی ایران از غرب شروع به رشدی فزاینده نمود در 1972 نیکسون از ایران دیدن کرد ش ا ه از این فرصت برای سفارش جنگ افزار و آغازی نوین برای همکاری های تسلیحاتی استفاده کرد
در همین راستا در جولای همان سال ایران با استفاده از این نزدیکی روابط بعنوان اولین مشتری خارجی تعداد بسیار زیادی F-5E/F خریداری نمود
تا ژانویه 1974 تعداد 28 فروند F-5F بعنوان اولین تحویلها تحویل نیروی هوایی ایران شد نهایتا تا 1976 تمامی 166 فروند F-5E/F تحویل گردید و در قالب 8 اسکادران عملیاتی مود بهره برداری قرار گرفت



بدون شک نقش F-5E در پشتیبانی زمینی در کنار F-4 ها غیر قابل انکار است پس از شروع جنگ در سالهای اولیه نبرد ایران برتری هوایی را در دست داشت ولی با فرسایشی شدن نبرد و نبود قطعه شرایط سخت و سختر میشد بشکلی که به گفته برخی منابع در 1986 تعداد F-5E/F های عملیاتی به تعداد تنها 10 الی 15 فروند رسیده بود و نیروی هوایی روزانه 30 تا 60 سورتی را به سختی انجام میداد این شرایط با ورود موشکهای Matra R-550 با توان رهگیری فوق العاده خود و جنگنده های اتندارد سخت تر نیز شد در نتیجه تعداد بسیار زیادی از F-5 های آسیب دیده یا فریم های ناقص به امبار های نیروی هوایی منتقل گردیدند
پس از پایان جنگ روند نوسازی شکلی سریع به خود گرفت جنگنده های ناقص یا آسیب دیده باز سازی شدند اکنون گفته میشود 60 تا 65 فروند F-5 همچنان در خدمت باشد



Northrop RF-5A-35-NO Freedom Fighter



نیروی هوایی ایران اولین مشتری خارجی هواپیمای شناسایی RF-5A بود . به دنبال ورود به خدمت جنگنده های F-5A , F-5B و رضایت مسئولان و پرسنل نیروی هوایی از این جنگنده و همچنین احساس نیاز به یک جنگنده شناسایی مدرن ، نیروی هوایی ایران بر آن شد تا دست به خرید RF-5A بزند ، از این رو در سال 1967 ، ایران قراردادی برای خرید 16 فروند RF-5A منعقد کرد. از مجموع 16 فروند جنگنده تحویل شده ، 13 فروند از جنگنده ها نو بوده و توسط شرکت نورثروپ برای ایران ساخته شده بودند و 3 فروند نیز قبلا متعلق به USAF بودند . در قبل از انقلاب RF-5A ها در پایگاههای تهران ، تبریز ، همدان و شیراز مستقر بودند اما از مکان استقرار کنونی آنها اطلاع چندانی وجود ندارد .همانند سایر RF-5A های تولید شده ، RF-5A های ایرانی نیز از 4 دوربین KS-92 بهره میبردند که هر کدام از دوربین ها نیز خشابی 100 متری از نگاتیو داشت . کار خارج کردن دروبین ها و نگاتیو ها و پر کردن مجدد خشاب آنها را می شد در کمتر از 5 دقیقه انجام داد



ترجمه و گردآوری محمد حسن جهان پناه
قسمت RF-5A ترجمه ایست از دوست عزیزم رضا(کمک خلبان)
ادامه دارد......

[Black Hawk]

IRANIAN F-5 Air to Air Victories

[kayvan6079]

Black Hawk عزیز

با تشکر از زحمات شما

این لیست شما قدری جای بحث دارد، موارد ذیل به عنوان نمونه تقدیم می گردد:

1-
در تاریخ 24 مهر ماه 1359 (16 اکتبر 1980) 2 فروند F-5E از پایگاه دوم شکاری جهت بمباران پایگاه هوایی کرکوک، آخرین تیم پروازی از یک گروه حمله 11 فروندی طی بازه زمانه 50 دقیقه، در ساعت 0802 به خلبانی یدالله جوادی پور و شیرازی به پرواز در می آیند. در زمان 5 دقیقه به هدف، گروه به وسیله 2 فروند Su-20 مورد حمله قرار می گیرد و ... .
خلبان جوادی پور موفق به سرنگونی هر دو سوخو-20 عراقی در عمق 200 کیلومتری عراق با استفاده از توپ 20 م م می گردد.

2-
در تاریخ 13 تیرماه 1365 (4 جولای 1986) خلبان محمد زارع نژاد به همراه یک خلبان دیگر به عنوان Alert پایگاه چهارم در حال استراحت بودند که آژیر Scrambel به صدا در می آید. گروه پس از 9 دقیقه به پرواز در می آیند (بدلیل اشکال در هواپیمای اول زارع نژاد و استفاده از هواپیمایی دیگر) و با هدایت کنترلر زمینی رو به سمت هور الهویزه می گردانند و ... .
در نهایت زارع نژاد موفق به صدمه زدن به میگ-25 عراقی (احتمالا به خلبانی سرهنگ دوم محمد ریان، تکخال نیروی هوایی عراق در آن زمان) با استفاده از توپ 20 م م می شود.
MiG-25PD عراقی پس از طی مسافتی طولانی در هور سقوط می نماید و جستجوی تیمهای تجسس عراقی برای یافتن خلبان بی نتیجه می ماند.

و ...

[Black Hawk]

ضمن تشکر از شما واقعیت اینه هیچوقت نمیشه آمار کاملی از پیروزی های هوایی جنگ ارائه کرد من سعی کردم در دسترس ترین آمار رو استفاده کنم که حتما کبودهایی داره البته این رو هم ذکر کنم بخشی از همین آمار هم مورد تردید است

[Fariborz]

One of 28 two - seat F-5 Fs sold to the IIAF seen here with a USAF 50th FW F-4 E Phantom in the 1970s

[kayvan6079]

فریبرز عزیز

از بابت این عکس شخصا باید یک تشکر ویژه از شما به عمل بیارم.

[Davood]

مصاحبه با خلبانان F-5E و ماجرای سرنگونی MIG-25 عراقی در 13 تیرماه سال 1365

رژیم جنایتکار عراق هر گه طعم تلخ شکست را از رزمندگان کفر ستیز اسلام می چشد با بکارگیری خلبانان مزدور دیگر کشورها مرتجع منطقه دست به بمبلاران مناطق مسکونی و اقتصادی کشورمان میزند.طبق اسناد منتشره و به اعتراف فرمانده وقت نیروی هوایی عراق سپهبد حمید شعبان 130 نفر از خلبانان مزدور مصری در حمله به بمباران شهرها و مناطق اقتصادی کشورمان شرکت داشته اند در این رابطه خلبانان شجاع نیروی هوایی ساکت ننشسته اند و به حملات آنها پاسخ دندان شکنی داده اند و در چندین عملیات برون مرزی منابع اقتصادی و صنعتی عراق را مورد حمله مکرر هواپیمای خود قرار داده اند و یا هواپیماهای متجاوز عراقی را در آسمان میهن اسلامی سرنگون کرده اند.این بار جمعی از این تبزپروازان صحنه نبرد حق علی باطل در یکی از پایگاه های نیروی هوایی در غرب کشور رفته و با دو تن از آنان که در سرنگونی یک فروند هواپیمای دشمن از نوع MIG-25 دست داشته اند به گفتگو نشسته ایم.توجه شما خوانندگان عزیز را به مشروح این مصاحبه جلب می نمائیم.

لطفا نحوه ره گیری و سرنگونی هواپیمای دشمن را شرح دهید؟

بسم الله الرحمن الرحیم.با سلام و درود به رهبر کبیر انقلاب و امت شهید پرور ایران و با سلام به ارواح پاک شهدای جنگ تحمیلی بالاخص شهیدان به خون خفته نیروی هوایی بایستی عرض کنم در تاریخ 13 تیر ماموریت آلرت بعهده من و برادرمان گذاشته شده بود صبح زود به محض رسیدن به محل کار از ما خواسته شد تا بریا مقابله با هواپیمای دشمن که وارد خاک کشورمان شده بود به پرواز در آئیم.بعد از بلند شدن از زمین رادار از ما خواست که خیلی ریع خود را به هدف برسانیم.چرا که خلبان بزدل دشمن قصد حمله به یک هواپیما از نوع مسافربری را داشت و می خواست با این کار جنایت دیگری را مرتکب شده و فاجعه ای برای مملکت ما بوجود آورد من با هماهنگی با رادار دست به انجام یک سری مانور و تاکتیکهائی که زدم و هواپیما دشمن را با چشم رهگیری می کردم تا اینکه به آن نزدیک شدم هواپیما دشمن از نوع MIG-25 بود که در مقایسه با هواپیما من از نظر مانور و ارتفاع پروازی و تجهیزات دیگر فوق العاده پیشرفته بود ولی من به او مجال فرصت هیچگونه عمل متقابلی را ندادم او می خواست از خود عکس العمل نشان بدهد و با تاکتیکهائی که آموزش دیده بودمخود را به هواپیما دشمن رسانده و آنرا هدف آتش مسلسل خود قرار دادم تا اینکه سرنگون شد اهالی شهرهای خوی و شاهپور با چشم خود هواپیما را که در آسمان می سوخت مشاهده کردند.و بعد از اینکه من به زمین نشستم ده دقیقه بعد از مناطق مختلف زنگ زدند که هواپیما در نزدیکی پل قطور سقوط کرده است.این مسئله را خدمت شما عرض کنم که با توجه به اینکه هواپیما دشمن از نوع پیشرفته بود خلبانان آن تصور می کردند که هواپیما ما جرات نزدیک شدن به او را ندارد ولی به خواست خدا و با الطاف الهی که همیشه شامل حال ماست من توانستم با عمل فوق العاده ساده و با مسلسل این هواپیما را سرنگون کنم و امیدوارم که خلبانان عراقی بفهمند که آسمان کشور ما جای اینگونه قدرت نمائی ها نیست.

همانگونه که مطلع هستید رژیم بعث عراق دوباره حمله به نقاط مسکونی و صنعتی کشورمان را از سر گرفته شما فکر می کنید عراق از این کار خود چه هدفی را دنبال می کند؟

با توجه به اینکه رژِیم تحت سلطه ابر قدرت هاست بنابراین اراده ای از خود نداشته و هر چه که آنها به این رژِیم دیکته می کنند عینا به آنها عمل می کنند ولی اگر نظر مرا در مورد خلبانهایشان بخواهید باید بگویم هر ماموریتی که به آنها داده شود کورکورانه قبول می کنند و انجام می دهند و طبق اطلاعاتی که بدست ما رسیده اکثر آنها در موقع انجام ماموریت محوله هست و لا یعقل هستند و لذا دیگر به فکر مردمی نیستند که در زیر بار ستم رژیم جنایتکار عراق قرار دارند.ولی با تمام این تفاصیل می بینیم هنگامی که خلبانان و با افسران ارشد که به اسارت رزمندگان در می آیند اظهار ندامت و پشیمانی می نمایند که این خود نشانه تزلزل و نا بسامانی حزب بعث عراق می باشد.والسلام

گفتگو با خلبان دیگر

لطفا بفرمایید شاهد چه جریاناتی در آن روز بودید؟

بسم الله الرحمن الرحیم.با سلام به پیشگاه امام امت همیشه در صحنه در آن روز با توجه به اسکرمبنی (حالت فوق العاده) که داده شده بود.برادرم و من به ترتیب 1 و 2 از زمین بلند شدیم.از برج به ما گفته شد که هواپیمای هدف در حال رفتن به سمت شمال کشور و در تعقیب یک هواپیما مسافربری است.افسر کنترل شکاری به ما گفت که من شما را در یک نقطه می گردانم و مانور می دهم که در برگشت بتوانید این هواپیما را رهگیری و انشالله سرنگون کنید و ما درست طبق دستور العمل های افسر کنترل شکاری عمل می کردیم و بخاطر دارم که دقیقا در ساعت 5:20 دوستم در سمت چپ من بود و ایشان هواپیمای دشمن را در سیزده مایلی و حدودا 7 یا 8 هزار پا از ما بالاتر پیک آپ (در زیر پوشش خود گرفت) کرد.ما با سرعت خوبی که داشتیم توانستیم همزمان با هم و بخوبی بطرف هواپیمای دشمن گردش بکنیم.منتهی دوستم با توجه به فاصله نزدیکتری که به هواپیما داشت هواپیما را رهگیری کرد و زمانی که فشنگهای مسلسل ایشان به هواپیما اصابت کرد من حدودا چهار یا پنج هزار پا پشت سر ایشان با همان ارتفاع در حال پرواز بودم و دقیقا اصابت فشنگها را بر روی هواپیمای MIG-25 عراقی مشاهده کردم و آتش نارنجی رنگ و دود سفیدی در پشت سر هواپیمای دشمن کاملا به جشم می خورد و در برگشت سوختن و قطعه قطعه شدن هواپیما را مشاهده کردم و ما توانستیم سالم به پایگاه مراجعت کنیم.آن طور که ما بعدا شنیدیم هواپیمای مسافربری سالم در خاک ترکیه به زمین نشست.

به نظر شما برادران کنترل شکاری در این عملیات چه نقشی داشتند؟

شاید این اولین باری باشد که من چنین مهارتی را از یک افسر کنترل شکاری می دیدم و این نشان دهنده این مسئله است که برادر سروان هدی کاملا به کارشان وارد و بر اعصابشان مسلط هستند.کار پرسنل کنترل شکاری و رادار در سطح بسیار عالی بود و به هیچ وجه هیجان زده نشده بودند.و دقیقا از موقعیت های ما و هواپیما دشمن مطلع بودند و حتی دقیقا می دانستند که راه برگشت هواپیمای دشمن در کجاست و ما را در این منطقه با ارتفاع پایین تر نگه داشتند و نگذاشتند که ما با هواپیمای دشمن رو در رو قرار بگیریم چون اگر چنین می شد هواپیما دشمن با موشک های دوربردی که داشت ما را هدف قرار می داد و در مجموع کار بزرگی که این برادر انجام دادند.باعث شد که نه تنها هواپیما دشمن نتوانست ما را رهگیری کند و بلکه رادارهای آنها نیز نتوانستند ما را تشخیص دهند و ما توانستیم در این ماموریت محوله موفق باشیم.
با ارزو موفقیت و پیروی نهایی رزمندگان اسلام.