ساز ویولون

[ICE]

ویولن


از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد



سازهای زهی (آرشه‌ای)
محدودهٔ صوتی




طریقه نواختن



ویولون ساز زهی و آرشه‌ای است. این ساز کوچک‌ترین عضو سازهای زهی آرشه ای است.

برای نواختن معمولاً روی شانه چپ قرار می‌گیرد و با آرشه که در دست راست نوازنده‌است نواخته می‌شود.

کوک سیم‌های ویولن از زیر به بم به ترتیب :

می‌ (سیم اول)، لا (سیم دوم)، ر (سیم سوم)، سل (سیم چهارم).


بنابراین اصوات سیم‌های مجاور نسبت به‌یکدیگر فاصله پنجم درست را تشکیل می‌دهند. در این وسعت صدا ویولن قادر است تمام فواصل کروماتیک و کوچکتر از آن را اجرا نماید.



تاریخچه ویولون

تاريخچه ويلن در اروپا به قرن 9 ميلادي باز ميگردد.بسیاری معتقدند که ویلن نمونه تکمیل شده ساز رباب است. رباب سازی است که بعدها وقتی به اروپا آورده شد و تغییراتی در آن بوجود آمد به نام ربک در اروپا شهرت گرفت. برخي بر اين باورند كه ساز ويلن متعلق به يك امپراطوري هند در 5000 سال قبل از ميلاد بوده است و برخي ديگر ريشه ان را در افريقا و حتي كشورهاي عربي ميدانند. فرمهاي اوليه داراي سوراخي بودند كه بر روي ساز قرار داشت اما بعد ها اين سوراخ از بدنه ساز ها حذف شدند و اين ساز با چهار سيم سر اغاز ساز ويلن تكامل يافته در سالهاي اينده شد. در اروپا از قرن 11 ما ميتوانيم ساز ويلن را به صورتي تكامل يافته تر بيابيم


پیشینهٔ ساز

از اولین سازندگان ویلن می‌توان به گاسپارو برتولونی ایتالیایی نام برد ، که در برخی موارد وی را مختراع این ساز می‌دانند. از شاگردان مشهور گاسپارو برتولونی آندره آماتی بود که او هم بهترین سازنده ویولن در سطح جهان یعنی آنتونیو استرادیواری ایتالیایی را پرورش داد. تا کنون کسی در جهان پیدا نشده که نه تنها بتواند هنر او را تکمیل نماید بلکه قادر نبوده ویولنی بسازد که از حیث زیبایی و صوت بتواند با ویولن‌های آنتونیو استرادیواریوس برابری نماید. جلا و ظاهر خوش ویولن استرادیواریوس چیزی در حد کیفیت خورشید که روی پوست ابریشمی تابیده باشد است و هم چنین نرمی و لطافت خاص و منحصر به فرد یا می‌توان گفت پختگی.

یکی از کارهای استرادیواریوس ایجاد ویولن کنسرت است که با طنین نیرومند خود در کنسرتها مقام ارجمند دارد و موسیقی بیشتر از این لحاظ مدیون استرادیواریوس می‌باشد.

تاکنون بیش از سه سده از اختراع اولین نمونه ویولن توسط گاسپارو برتولونی میگذرد و در این مدت با وجودی که کشفیات جدیدی در علوم فیزیک و شیمی نموده‌اند نه تنها نتوانسته‌اند در ساختمان ویولن تغییری بدهند بلکه از رموز کار سازندگان قدیم نیز چیزی درک نکرده‌اند.

بخش‌های ویولون

خرک (در جلو)، گریف (جسم سیاه‌رنگ در عقب) و سیم‌های ویولون

این ساز از ۵۸ قطعه مختلف ساخته می‌شود.وزن آن در حدود ۴۰۰ گرم می‌باشد.

ویلن از بخش های زیر تشکیل شده است :

* آرشه: یا کمان ترکه‌ای چوبی است که رشته‌های موی دم اسب در طول آن کشیده شده و به دو سر آن ثابت شده‌است.

* جعبه طنینی (جعبه ریزونانس) : جعبه‌ای است که از سه بخش صفحه روئی ، صفحه زیرین و زوارهای دور تشکیل شده است. گریف ،خرک و سیم گیر در این ساز از جنس چوب آبنوس ( به دلیل استحکام بیشتر)می باشد.

* دسته یا گردن: در واقع دنباله چوب آبنوس تکیه سیم هاست که محل انگشت گذاری نوازنده در قسمت بالای آن قرار دارد. نوازنده ویولن قادر است در تمام طول چوب آبنوس انگشت گذاری کند.انتهای دسته به جعبه کوچکی (جعبه کوک) ختم می‌شود که سیم‌ها در درون آن به دور گوشی‌های کوک پیچیده می‌شوند.

* خرک: پلیست بین سیم‌ها و جعبه طنینی . نقش خرک تقسیم راه سیم ها ، نگه داشتن سیم ها با ارتفاع خاص برای عبور بر روی جعبه طنینی و انتقال ارتعاشات سیم‌ها به جعبه طنینی . در داخل جعبه طنینی استوانه چوبی کوچکی قرار دارد (تقریباً در زیر محلی که خرک قرار دارد)، که نقش آن انتقال ارتعاشات به صفحه زیرین ساز و مانعی در جهت عدم شکسته شدن صفحه روئی ساز از فشار سیم ها و خرک.

* گریف: از آبنوس ساخته شده و در طول دسته ویلن چسبیده‌است و تا میانهٔ جعبهٔ ساز ادامه دارد. گریف بخشی است که نوازنده با انگشت خود سیم را به آن می‌چسباند و به این ترتیب طول سیم را کوتاه می‌کند و نت‌های مختلف را می‌نوازد.

* سیم گیر: از آبنوس ساخته شده و در فاصله اندکی از خرک تا آخر تنه ویولن کشیده شده‌است. با زهی از جنس روده یا پلاستیک یا سیم به دکمه‌ای که در قسمت پائین جدار تعبیه شده بند می‌شود.

* سیم‌ها: سیم‌ها از جعبه کوچک سر ساز آغاز شده در طول چوب آبنوس تکیه‌گاه سیم‌ها ادامه یافته، از روی خرک عبور کرده و در سیم‌گیر مهار می‌شوند. سیم‌های ویولن قبلا از روده گوسفند (زه) ساخته می‌شد. امروزه در سیم‌های بم‌تر، روی روده سیم فلزی نازکی می‌پیچند و در سیم‌های زیرتر از مفتول فلزی تنها استفاده می‌شود.


نقش این ساز چه در ارکسترها، به صورت گروه نوازی و چه در ارکستر مجلسی و ختی بصورت تکنوازی پر اهمیت است و بیشترین نقش را در ارکستر بر عهده دارند. نخستین سازندگان معروف ویولن ازایتالیا هستند. گاسپارو داسالو نخستین ویولن حقیقی را ساخت، اما معروفترین ویولن‌ها در شهر کرمونا ساخته شدند. آندره اماتی و فرزندش نیکولا آماتی و شاگردش آنتونیو استرادیواری، بهترین ویولن‌های دنیا را تاکنون ساخته‌اند.

نوازندگی ویولون

نقش این ساز چه در ارکستر بزرگ چه به طور جمعی و انفرادی بسیار پر اهمیت است. وجهه جهانی ویولن را می‌توان در سازگاری آن با فرهنگهای مختلف و حضور این ساز در موسیقی ملل مختلف دید.


محل قرار گرفتن ویلن بر روی سطح شانه و در نزدیکی گردن نوازنده است.

نوازندگان ویلون

با ورود ویولن به ایران برخی از نوازندگان کمانچه مانند حسین خان اسماعیل زاده، علی اصغر بهاری، حسین یاحقی و... به آموختن آن پرداختند.

از جمله نوازندگان صاحب سبک این ساز(در سبک موسیقی ایرانی)، می‌توان به علی محجوبی، رکن الدین مختاری، ابوالحسن صبا، علی تجویدی، اسدالله ملک، حبیب‌الله بدیعی، پرویز یاحقی، ابراهیم لطفی، همایون خرم، مجتبی منصوری، رحمت‌الله بدیعی، امیرحسین وفائی و همایون خرم اشاره کرد.


‎

نوازندگان ویولون ایرانی

پرویز یاحقی یکی از نوزاندگان یزه دست ویولون ایرانیست.


طبیعت هر چندین سال و یا چندین قرن یكبار به درست كردن آدم هایی خارق العاده دست می‌زند ، *"پرویز یاحقی"* از آن آدم هایی است كه كمتر از دست طبیعت هم ساخته است تا نظیر او را با چنین استعداد عجیبه یی خلق كند .

نویسنده : شمیم راسخیان



منابع

*
* منصوری، پرویز. فرهنگ تفسیری موسیقی.
* شش درس ویولن یهودی منوهین
* مردان موسیقی سنتی
* هنر موسیقی

[ICE]

تاریخچه ویولن

ویولن یک ساز زهی و آرشه ای است. این ساز کوچکترین عضو

خانواده ی ویولن است. برای نواختن معمولا روی شانه ی چپ

قرار می گیرد، و با آرشه ای که در دست راست نوازنده است،

نواخته می شود.

سیم های ویولن از زیر ترین تا بم ترین سیم، به ترتیب زیر کوک

می شوند :

می:سیم اول ، لا:سیم دوم ، ر:سیم سوم ، سل:سیم چهارم

نوازندگی ویولن:



ویولن

سیم گیر : از آبنوس ساخته شده است و در فاصله ی اندکی با خرک

نقش این ساز چه در کنسرت های بزرگ و چه به طور جمعی و

انفرادی ، آنقدر پر اهمیت است، که آن را «شاه ساز ها» گفتند.

پیشینه ی ساز:

ویولن یک ساز ظریف و فرهنگیست و طبق نمونه هایی که ساخته

می شود، از ۵۸ قطعه ی مختلف که به طرز دقیقی که با هم جور

شده اند و وزن آن در حدود ۴۰۰ گرم می باشد که ابتدا توسط

سازنده ی ایتالیایی «گاسیارو برتولونی» اختراع شده است.

قطعات ویولن:



نمای ویولن

قسمت های ساز ویولن عبارتند از :

آرشه : یا کمان ترکه ای چوبی است که رشته های مویی دم اسب،

در طول آن کشیده شده است و به دو سر آن ثابت شده است.

تنه : جعبه ای که مابین تخته ی روئی و تخته ی زیرین و جداره های

طرفی محصور شده است.

دسته یا گردان : در واقع دنباله ی چوب آبنوس تکیه سیم هاست که

محل انگشت گذاری نوازنده در قسمت بالای آن قرار دارد. نوازنده ی

ویولن قادر است ، در تمام طول چوب آبنوس انگشت گذاری کند ، انتهای

دسته به جعبه ی کوچکی ختم می شود که سیم ها در درون آن به دور

گوشی های کوک پیچیده می شوند.

خرک : بین سیم ها و طبله ی ویولن قرار گرفته و فشار سیم ها آن را

عمود نگه می دارد. نقش خرک ان است که ارتعاش سیم ها را به طبله

و به جعبه ی ویولن منتقل می کندو نیز در داخل جعبه میله ای چوبی

تقریبا زیر خرک ، اندکی بلند تر از جدار طرفی قرار داده شده که شکل

گرده ماهی ، طبله و زیره را حفظ می کند.

گریف : از آبنوس ساخته شده است و در طول گردن ویولن چسپیده

است و تا میانه ی جعبه ی ساز ادامه دارد . گریف جایی است که

نوازنده با انگشت خود سیم را به آن می چسباند و به این ترتیب طول

سیم را کوتاه می کند و نت های مختلف را می نوازد.

تا آخر تنه ی ویولن کشیده شده است. با زهی از جنس روده یا

پلاستیک به دکمه ای که در قسمت پایین جدار تعبیه شده بند می شود.

سیم ها : سیم ها از جعبه ی کوچک سر ساز آغاز شده در طول چوب

آبنوس ، تکیه گاه سیم ها ادامه یافته ۷ از روی خرک عبور کرده و در

سیم گیر مهار می شود . سیم های ویولن قبلا از روده ی گوسفند

«زه» ساخته می شد. امروزه در سیم های بم تر ، روی روده سیم

فلزی نازکی می پیچند و در سیم های زیر تر از مفتول فلزی تنها

استفاده می شود.



اجزا ویولن

*نخستین سازندگان معروف ویولن در ایتالیا پیدا شدند .

«گاسپارو داسالو» نخستین ویولن حقیقی را ساخت، اما معروفترین

ویولن ها در شهر کرمونا ساخته شدند.

«آندره اماتی» و فرزندش «نیکولا اماتی» و شاگردش «آنتونیو استرادیواریوس»

بهترین ویولن های دنیا را تا کنون ساخته اند.

فهرست ویولنیست ها:

از میان ویولنیست های زنده ی ایران نیز که حرفی برای گفتن دارند،

می توان از «شادمهر عقیلی» نام برد که با وجود جوانی ، خالق آثار نو

و قطعات بی نظیر بوده است. او بر خلاف ویولنیست های تازه کار ایران،

که مقلدان صرف نت های غربی هستند و از خود چیزی ندارند و به نواختن

آهنگ های آماده ی دیگران مباهات می کنند ، دارای روحیه نوآوری

و خلاقیت شگفت آوری در نوازنگی این ساز می باشد.



*
برخی از مطالب گرفته شده از وبلاگ آوای عشق

منبع:

[ICE]

پست مفید:

ويولن

خانواده ويولن شامل سه ساز ويولن، ويولا و ويولن‌سل است. اين سازها به ترتيب در منطقه زير و مياني و بم صدا مي‌دهند. ساز کنترباس از اين خانواده نيست و در خانواده ويول قرار دارد. اين مسئله را مي‌توان از شانه‌هاي شيبدار آن متوجه شد.

اين خانواده از سازها در سده 17 در ايتاليا پديد آمدند.

ويولون ساز زهي آرشه‌اي است. اين ساز کوچک‌ترين عضو خانواده ويولن است.

براي نواختن معمولاً روي شانه چپ قرار مي‌گيرد و با آرشه که در دست راست نوازنده است نواخته مي‌‌شود.

سيم‌هاي ويولن از زيرترين تا بم‌ترين سيم به ترتيب زير کوک (ساز) مي‌‌شوند: مي سيم اول، لا سيم دوم، ر سيم سوم، سل سيم چهارم.

بنابراين اصوات سيم‌هاي مجاور نسبت به‌يکديگر فاصله پنجم درست را تشکيل مي‌‌دهند. در اين وسعت صدا ويولن قادر است تمام فواصل کروماتيک غربي و فواصل کروماتيک مخصوص موسيقي ايراني و هر موسيقي ديگر را حاصل کند.

جالب اين که در عربي ويولون را با نام فارسي «کمان» مي‌نامند.

نوازندگي ويولون



طريقه نواختن

نقش اين ساز چه در ارکستر بزرگ چه به طور جمعي و انفرادي آنقدر پر اهميت است که آن را شاه سازها گفته اند. وجهه جهاني ويولن را مي‌توان در سازگاري آن با فرهنگهاي مختلف ديد.

اين ساز هيچ محل ثابت و ساکني به عنوان تکيه گاه ندارد و خود نوازنده نيز چنين وضعي دارد جز در آن نقاطي که پايش زمين را لمس مي‌کند. دستهاي نوازنده بايد تا حد زيادي انعطاف‌پذير و قوي و داراي حالت فنري باشد و هميشه در سطح شانه يا در حدود آن سطح به کار گرفته شوند

براي دستيابي به نوازندگي بهداشت هم خيلي مهم است: پاکيزگي- برانگيختن جريان خون به کمک اختلاف دما- مالش پوست با دستکش زبر- حرکتهاي ورزشي خاص- استراحت متناوب

پيشينه ساز

ويولن يک ساز ظريف و فرنگي است و طبق نمونه‌هاي که ساخته مي‌شود از 58 قطعه مختلف که به طرز دقيقي با هم جور شده‌اند و وزن آن در حدود 400 گرم مي باشد و ابتدا توسط سازنده ايتاليايي گاسپارو برتولوني اختراع شده است.

از شاگردان مشهور گاسپارو برتولوني آ آماتي بود که او هم بهترين سازنده ويولن در سطح جهان را پرورش داد يعني آنتونيو استراديواري ايتاليايي.

تا کنون کسي در جهان پيدا نشده که نه تنها بتواند هنر او را تکميل نمايد بلکه قادر نبوده ويولني بسازد که از حيث زيبايي و صوت بتواند با ويولن‌هاي آنتونيو استراديواريوس برابري نمايد. جلا و ظاهر خوش ويولن استراديواريوس چيزي در حد کيفيت خورشيد که روي پوست ابريشمي تابيده باشد است و هم چنين نرمي و لطافت خاص و منحصر به فرد يا مي‌توان گفت پختگي.

يکي از کارهاي استراديواريوس ايجاد ويولن کنسرت است که با طنين نيرومند خود در کنسرتها مقام ارجمند دارد و موسيقي بيشتر از اين لحاظ مديون استراديواريوس مي باشد.

تاکنون بيش از سه سده از اختراع اولين نمونه ويولن توسط گاسپارو برتولوني ميگذرد و در اين مدت با وجودي که کشفيات جديدي در علوم فيزيک و شيمي نموده‌اند نه تنها نتوانسته‌اند در ساختمان ويولن تغييري بدهند بلکه از رموز کار سازندگان قديم نيز چيزي درک نکرده اند.



قطعات ويولون

قسمت‌هاي ساز ويولن عبارت‌اند از:



خرک (در جلو)، گريف (جسم سياه‌رنگ در عقب) و سيم‌هاي ويولون
آرشه: يا کمان ترکه‌اي چوبي است که رشته‌هاي موي دم اسب در طول آن کشيده شده و به دو سر آن ثابت شده است.
تنه: جعبه‌اي که ما بين طبله (تخته روئي)، زيره (تخته زيرين) و جدارهاي طرفي محصور شده است. در روي طبله سيم‌ها، چوب آبنوس تکيه گاه سيم‌ها، خرک، سيم‌گير و دو شکاف قرينه به شکل f قرار دارد.
دسته يا گردن: در واقع دنباله چوب آبنوس تکيه سيم هاست که محل انگشت گذاري نوازنده در قسمت بالاي آن قرار دارد. نوازنده ويولن قادر است در تمام طول چوب آبنوس انگشت گذاري کند.انتهاي دسته به جعبه کوچکي ختم مي‌‌شود که سيم‌ها در درون آن به دور گوشي‌هاي کوک پيچيده مي‌‌شوند.
خرک: بين سيم‌ها و طبله ويولن قرار گرفته و فشار سيم‌ها آن را عمودي نگه‌مي‌دارد. نقش خرک آن است که ارتعاش سيم‌ها را به طبله و به جعبه ويولن منتقل کند. و نيز در داخل جعبه ميله‌اي چوبي تقريباً زير خرک، اندکي بلندتر از جدار طرفي قرار داده شده که شکل گرده ماهي، طبله و زيره را حفظ کند.
گريف: از آبنوس ساخته شده و در طول گردن ويولن چسبيده است و تا ميانه? جعبه? ساز ادامه دارد. گريف جايي است که نوازنده با انگشت خود سيم را به آن مي‌چسباند و به اين ترتيب طول سيم را کوتاه مي‌کند و نت‌هاي مختلف را مي‌نوازد.
سيم گير: از آبنوس ساخته شده و در فاصله اندکي از خرک تا آخر تنه ويولن کشيده شده است. با زهي از جنس روده يا پلاستيک به دکمه‌اي که در قسمت پائين جدار تعبيه شده بند مي‌‌شود.
سيم‌ها: سيم‌ها از جعبه کوچک سر ساز آغاز شده در طول چوب آبنوس تکيه‌گاه سيم‌ها ادامه يافته، از روي خرک عبور کرده و در سيم‌گير مهار مي‌شوند. سيم‌هاي ويولن قبلا از روده گوسفند (زه) ساخته مي‌‌شد. امروزه در سيم‌هاي بم‌تر، روي روده سيم فلزي نازکي مي‌‌پيچند و در سيم‌هاي زيرتر از مفتول فلزي تنها استفاده مي‌‌شود.
نقش اين ساز چه در ارکستر بزرگ، به طور جمعي و چه در ارکستر مجلسي و انفرادي آنقدر پر اهميت است که آن را «شاه سازها» گفته‌اند. در يک پارتيتور موسيقي ارکستري، ويولن‌ها از تمام سازهاي ديگر کمتر سکوت دارند.

نخستين سازندگان معروف ويولن در ايتاليا پيدا شدند. گاسپارو داسالو نخستين ويولن حقيقي را ساخت، اما معروفترين ويولن‌ها در شهر کرمونا ساخته شدند. آندره اماتي و فرزندش نيکولا آماتي و شاگردش آنتونيو استراديواري، بهترين ويولن‌هاي دنيا را تاکنون ساخته اند.

نوازندگان ويالون

نوازندگان چيره دستي در ايران و جود داشته و دارند که ميتوان از استادان صبا (که شايد پدر موسيقي ايراني باشد) حبيب الله بديعي و پرويز يا حقي -علي تجويدي- همايون خرم - مجتبي منصوري -رحمت الله بديعي و صدها نوازنده ديگر نام برد

منبع: