پیانو [آرشیو] - سایت علمی دانشجویان ایران

مشاهده نسخه کامل : پیانو

ICE

Sep-08-2008, 14:38

پیانو

پیانو یکی از سازهای صفحه‌کلیددار و مشهورترین آن‌ها است. صدای پیانو در اثر برخورد چکش‌هایی با سیم‌های آن تولید می‌شود. این چکش‌ها در اثر فشرده‌شدن کلیدها (یا کلاویه‌های به حرکت در می‌آیند. سیم‌های پیانو به صفحه‌ای موسوم به «صفحهٔ صدا» متصل شده‌اند که نقش تقویت‌کنندهٔ صدای آن‌ها را دارد

چکش‌های پیانو به واسطهٔ مجموعه‌ای از اهرم‌های ظریف به کلیدهای پیانو متصل می‌شوند. به مجموعهٔ این اهرم‌ها و چکش‌ها عملگر یا Action پیانو گفته می‌شود. وظیفهٔ این مجوعه افزایش شتاب چکش‌ها در برخورد به سیم‌ها، و کنترل عکس‌العمل بازگشتی آن‌ها پس از برخورد به سیم است. معمولاً سر چکش‌ها توسط لایه‌ای از نمد یا الیاف مشابه طبیعی یا مصنوعی پوشانده می‌شود تا کیفیت صدای پیانو را بهبود ببخشد. کیفیت صدای پیانو متأثر از عوامل دیگری نظیر کیفیت صفحهٔ صدا و غیره نیز می‌باشد.

پیانو به عنوان مادر سازها و کامل‌ترین ساز نیز شناخته می‌شود؛ علت نسبت دادن این لقب‌ها به این ساز آن است که پیانو قادر است محدودهٔ بسیار گسترده‌ای از اصوات را تولید کند در حالی که سایر سازهای اصیل موسیقی تنها بخشی از این محدودهٔ صدا را تولید می‌کنند. پیانو در شکل فعلی‌اش بیش از هفت اکتاو دارد و قادر به تولید فرکانس‌هایی از حدود ۲۰ تا ۵۰۰۰ هرتز می‌باشد، در حالی که در مقام مقایسه ساز ویولن تنها قادر به تولید کمتر از چهار اکتاو و بهترین خواننده‌ها تنها قادر به خواندن کمتر از سه اکتاو صدا هستند.

عکس:

مجموعهٔ اهرم‌ها و چکش‌های داخل پیانو

ICE

Sep-08-2008, 14:47

تاریخچه

پیانو را آقای بارتولومئو کریستوفوری در سال ۱۷۰۹ میلادی در شهر پادووای ایتالیا اختراع کرد. قبل از اختراع پیانو از سازی قدیمی‌تر به نام «هارپسیکورد» (Harpsichord)استفاده می شد. تفاوت عمده و مهمی که پیانو با سازهای مشابه قبل از خودش داشت آن بود که در سازهای مشابه قبلی، شدت صدای حاصل از فشرده‌شدن یک کلاویه، مستقل از شدت ضربهٔ واردشده بر کلید پیانو، مقداری ثابت بود، اما در پیانو نوازنده قادر بود با ملایم ضربه‌زدن به کلیدها صدایی نرم‌تر ایجاد کند، یا با ضربات محکم‌تر صدایی درشت‌تر با پیانو تولید کند. همین ویژگی باعث شد که به سرعت پیانو مورد توجه آهنگسازان قرن هجدهم میلادی قرار بگیرد.

نام‌گذاری

نام کامل ساز پیانو، پیانو فورته (Pianoforte) است، که از دو قسمت پیانو به معنی ملایم و فورته به معنی قوی تشکیل شده‌است، و به خوبی منعکس کنندهٔ توانایی این ساز در تولید صداهای ملایم و قوی می‌باشد.

پیانو‌های اولیه ابعاد بزرگ، و شکل خاصی داشتند. آن‌چه که در اصطلاح به آن پیانوی بزرگ گفته می‌شود (و در ایران با نام نادرست پیانویرویال شناخته می‌شود) غالباً بیش از دو متر طول دارد و دارای در بزرگی‌است که برای هرچه‌بهترشدن صدای پیانو، معمولاً در هنگام نواختن ساز این در را در وضعیت نیمه‌باز توسط پایهٔ کوچکی ثابت می‌کنند. انواع دیگر پیانو با نام‌های پیانوی ایستاده یا دیواری (Stand یا Upright) پیانوی چهارگوش (Square) و غیره، ابعاد کوچک‌تری دارند و برای مصارف خانگی یا در اماکن عمومی طراحی شده‌اند.

انواع پیانو

* پیانو دیواری (Vertical - Upright)
* پیانو اسپینت
* پیانو کنسول
* پیانوی بزرگ

البته پیانو‌های بسیار زیادی در گذشته رایج بوده‌اند. برای مثال پیانوهای گنجه‌ای، صرافی، میزی، میز منشی، دوطبقه و انواع دیگر. ولی امروزه دیگر آنها رواج ندارند و از پیانو‌های پیشرفته تر استفاده می‌شود.

منابع

* مصطفی کمال پورتراب. تئوری موسیقی. نشر چشمه، ۱۳۷۲.

‎ * "Piano". Britannica. Printed Edition.

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

ICE

Sep-08-2008, 15:20

به دلیل شباهت هایی که بین ساز سنتور و پیانو موجود است و گفته می شود که طرح اولیه ی ساخت ساز پیانو از .سنتور اقتباس شده است
در سال های اخیر دوره ی قاجار، پیانو نیز وارد موسیقی ایرانی شد و از آن با تغییر کوک استفاده کردند. محمد صادق خان یرور الملک نخستین کسی بود که تغییر کوک در پیانو را انجام داد و بعد از او چند تن از شاگردان تار و سنتور، :مکتب نوازندگی موسیقی ایرانی در پیانو را ایجاد کردند. از آن جمله اند
محمود خان مفخم، مشیر همایون شهردار، رضا قلی خان تجریشی(که نوازنده تنبک و تصنیف خان بود) و مرتضی .محبوبی که تنها نوازنده ی پیانو در موسیقی ایرانی با خط تمام حالت ها و خصوصیات هایی عالی نوازندگی بود
تکنیک ویژه ی نوازندگی مرتضی محبوبی در پیانو شباهت زیادی به تکنیک های نوازندگی تار،سه تار و سنتور داشت .و نوازندگان بزرگی از رهیافت های هنری او بهره مند شده اند. از جمله رضا ورزنده نوازنده مشهور سنتور که سال .های زیادی با او دوست و همکار بود و در سنتور نوازی خود از حالت های ساز این استاد الهام گرفته است
تقریبا همزمان با مرتضی محبوبی ، مکتب نوازندگی پیانو در موسیقی ایرانی با استفاده از تکنیک های بین المللی پیانو نوازی نیز ایجاد شد و سر آغاز آن جواد معروفی است ، معروفی تنظیم کننده ی آثار بزرگان موسیقی ایرانی بود .و آثاری از تنظیم های او به همراهی پیانوی او باقی مانده است.

ICE

Sep-08-2008, 15:24

انواع پیانو

پیانو یکی از سازهای بزرگ موسیقی با یک صفحه کلید است.

صدای آن توسط زه‌هایی که بر روی یک سطح سخت کشیده شده‌اند تولید می‌شود. با فشردن کلیدهای روی صفحه کلید، چکشک‌های نمدپوش بر روی زه‌ها زده می‌شود و این کار تولید صدا می‌کند.

واژهٔ پیانو کوتاهشدهٔ واژهٔ پیانوفورته (به معنی آهسته‌بلند یا نَرم‌سخت) است که آن هم به نوبهٔ خود از نام اصلی ایتالیایی این ساز یعنی gravicembalo col piano e forte مشتق شده. این واژه به معنی «چنگ میزی با آهسته و بلند» است. این نام به توانایی پیانو در تولید نت‌هایی با شدت و ضعف متفاوت اشاره دارد.

عرض و تقریبآ عمق پیانو ها با کمی تفاوت یکسان است و این ارتفاع ساز است که در حجم بدنه پیانو تاثیر بیشتر را می‌‌گذارد، هرچه ارتفاع بیشتر باشد پیانو حجم صوتی بیشتری دارد. حجم صوتی ارتباطی به رنگ یا شفاف و مات بودن صدا ندارد و صرفآ صوت حاصله از این پیانو قوی تر خواهد بود. چرا که پیانو بلند علاوه بر آنکه سیم های طولانی تری هم دارد، صفحه صدای (Sound Board) بزرگتری دارد که باعث تولید صدای قوی تر می‌‌گردد.

به باور یکی از شرکت‌های بزرگ سازنده پیانو بنام بالدوین(Baldwin) سنتور (Dulcimer) از اجداد پیانو است که کمی پس از زایش حضرت عیسی مسیح در ایران بوجود آمده است. ساختار این ساز شبیه پیانو است و شامل جعبه صدا و خرکهایی است که سیم ها را نگه میدارند و تنها تفاوت عمده چکش ها هستند که بجای کلاویه توسط دست به سیم ها ضربه وارد می‌کنند.

کلاویه پیانو

از قرن پانزدهم میلادی سازهای کلاویه‌دار شبیه به پیانو در اروپا ساخته شدند. بعضی از این سازها به نام کلاویکورد و هارپسیکورد هنوز در اجرای آثار قدیمی به‌کار می‌روند. در این سازها با فشردن هر کلید مضرابی زه را به صدا درمی‌آورد.

اولین پیانو به معنای امروزی را "بارتولومئو کریستوفوری" در سال ۱۷۰۹ اختراع کرد. در ساز اختراعی او صدای زه نه در اثر زخمه زدن مضراب بلکه بر اثر کوبش چکش تولید می‌شد. چون در این ساز با محکم زدن یا آهسته زدن کلید صدای زه کوتاه یا بلند می‌شد، کریستوفوری نام ساز خود را پیانو-فورته گذاشت که به معنی نرم-سخت یا آهسته-بلند است.
پیانو دیواری (Vertical - Upright)

پیانوهای ایستاده و قدبلند که برای قرار دادن کنار دیوار مناسبترند.
پیانو اسپینت

پیانوهای اسپینت (Spinet) معمولآ کوتاه‌ترین نوع پیانوهای دیواری و از ارزانترین نوع آنها هستند. ارتفاع این پیانوها از حدود ۹۰ سانتیمتر شروع می‌‌شود و تا حداکثر ۱۰۰ سانتیمتر ادامه دارد. جعبه صدای آنها کوچک و سیستم انتقال نیرو (Action) آنها ساده‌ترین شکل خود را دارد به همین علت، اغلب قیمت مناسبی دارند و برای مبتدی هایی که معلوم نیست در آینده نوازندگی را ادامه دهند بسیار مناسب است. فاصله سطح صفحه کلید تا بلندترین قسمت این پیانوها بسیار کم بوده و حداکثر حدود ۲۰ سانتیمتر است.

پیانو کنسول

دستهٔ بعدی پیانوهای کنسول (Console) است که از ارتفاع حدود ۱۰۰ سانتیمتر شروع می‌‌شود و تا حدود ۱۱۰ سانتیمتر ادامه پیدا می‌‌کند. ساختمان سازه آنها بگونه است که بدنه‌ای بسیار محکم و بادوام دارند و معمولآ در آموزشگاه ها یا مدارس موسیقی و نیز استودیوها برای تمرین - نه معمولآ ضبط - از آنها استفاده می‌‌شود. انواع آمریکایی این پیانوها - که در بازار ایران کم هستند - زیبایی خاصی دارند و روی بدنه خارجی آنها زیاد کار شده است.

اگر قصد دارید از ابتدا پیانویی بخرید که به احتمال زیاد دیگر آنرا عوض نکنید، حتمآ از نوع کنسول انتخاب کنید، چرا که قمیت و دوام خیلی خوبی دارند. بدنه این پیانوها بخصوص در قسمت صفحه کلید، تکیه‌گاه نت (Music Rest) و نیز دیواره‌های اطراف صفحه کلید به گونه‌ای ساخته شده است که شباهت زیادی به پیانو های بزرگ (رویال) دارد. به تفاوت سطح بالایی پیانو از صفحه کلید در پیانوهای اسپینت و کنسول دقت کنید.

پیانوهای حرفه‌ای

از ارتفاع ۱۱۰ سانتیمتر به بالا معمولآ پیانوهای حرفه‌ای شروع می‌‌شود، ارتفاع این پیانو ها ممکن است در بهترین حالت به ۱۳۳ سانتیمتر هم برسد. البته ناگفته نماند که برخی از مدل های بسیار قدیمی پیانوهای دیواری تا ارتفاع ۱۵۰ سانتیمتر هم ساخته شده اند، اما امروزه حداکثر در ارتفاع ۱۳۳ و اغلب ۱۳۰ سانتیمتر ساخته می‌‌شوند. فراموش نکنید که طول سیم ها، کیفیت سیستم انتقال نیرو (Action) سایزهای بالای این پیانوها از بسیاری پیانوهای بزرگ (معروف به پیانو رویال) که در ابعاد کوچک ساخته می‌‌شود بهتر است.

پیانوی بزرگ

همانند پیانوهای دیواری، پیانوهای بزرگ (رویال) در اندازه‌های مختلف ساخته می‌‌شوند که تفاوت اصلی آنها با یکدیگر در طول پیانو است. طول یک پیانو بزرگ (رویال) از قسمت جلوی صفحه کلید تا انتهای پشتی آن اندازه گیری می‌‌شود. امروزه با توجه به ساخت صنعتی این پیانوها قیمت آنها نیز کاهش چشمگیر پیدا کرده بگونه‌ای که می‌‌توان با بودجه نه خیلی زیاد اندازهای کوچک آنرا تهیه کرد.

کوچکترین اندازه این پیانوها نوزاد (Baby) نامیده می‌‌شود. طول این پیانوها از حدود ۱۴۵ سانتیمتر شروع می‌‌شود و تا حداکثر ۱۶۰ سانتیمتر ادامه دارد. پیانوهای نوزاد طرفداران بسیاری دارد چرا که ابعاد آنها بگونه‌ای است که در بسیاری از خانه ها می‌‌توان برای نگهداری آن محلی را اختصاص داد. تجربه نشان داده است که اغلب پیانوهای نوزاد بهتر از پیانوهای خوب دیواری نیستند پس اگر الزام خاصی ندارید، خرید یک پیانوی خوب دیواری بر یک پیانو نوزاد ارجحیت دارد.

اندازه بعدی پیانوهای متوسط (Medium Grand) هستند. طول آنها از حدود ۱۶۰ سانتیمتر شروع می‌‌شود و تا حدود ۲۱۵ سانتیمتر ادامه دارد.

اندازهٔ حرفه‌ای (Professional Grand) سازی در حدود ۱۹۰ سانتیمتر در این محدوده است که معمولآ نوازندگان حرفه‌ای در منزل از آن استفاده می‌‌کنند. از حدود ۲۰۰ - ۲۱۵ سانتیمتر پیانوهای بزگ را با نام هنرمند (Artist) می‌‌شناسند که هنرمندان در اجراها از آنها استفاده می‌‌کنند.

طول سیم بلند، صفحه صدای وسیع و جعبه بزرگ از جمله ویژگی های این پیانوها است که به آن توانایی تولید حجم صدای بالا می‌‌دهد. با توجه به ابعاد این گروه از پیانوهای بزرگ از آنها معمولآ بعنوان پیانوهای خاص در مدارس موسیقی، استودیوهای ضبط، سالن های کوچک و متوسط کنسرت و ... استفاده می‌‌شود.

بزرگترین اندازه پیانوهای بزرگ ممکن است تا ۲۷۵ سانتیمتر هم طول داشته باشند که معمولآ جز در اجراهای بسیار جدی موسیقی و سالن های کنسرت بزرگ و تالارهای اجرای موسیقی کاربردی ندارند. برخی از این سازها در قسمت باس تعداد کلیدهای بیشتری هم دارند و ممکن است بجای ۸۸ تا ۹۶ کلاویه داشته باشند. پیانوها در این بازه با نامهای نیم‌کنسرت (Half Concert) یا تمام ‌کنسرت (Full Concert) با توجه به طول آنها نیز نامیده شوند.
مقایسه بین پیانو دیواری و بزرگ

اگر تفاوت قیمت و شکل ظاهری این دو ساز را کنار بگذاریم تفاوت اصلی این دو ساز که بسیار قابل هم توجه است، تنها در سیستم انتقال نیرو (Action) از کلاویه ها به چکشها - و البته سیستم های خفه کن هر سیم (Damper) - است. این اختلاف طبیعتآ به این دلیل است که سیم های پیانو دیواری عمودی و سیم های پیانو بزرگ افقی است. نمود بارز این تفاوت تفاوت حسی است که هنگام نوازندگی با این دو ساز آنرا احساس می‌‌کنیم.

در پیانوهای بزرگ سیم ها افقی هستند و چکشها بصورت افقی از پایین به بالا ضربه می‌‌زنند برای همین هنگام زدن ضربه به کلاویه، نیروی انتقالی به چکش خلاف در جهت خلاف جاذبه زمین است و این باعث می‌‌شود کلاویه‌های پیانو بزرگ هنگام زدن ضربه سنگین تر باشد. برعکس هنگام برگشت چکش، جاذبه به برگشت آن کمک می‌‌کند و چکش سریعتر برمی گردد و لذا نوازنده می‌‌تواند با سرعت بالاتری یک کلاویه را درجا نواخته و نت هایی با تمپوی بالا روی یک کلاویه اجرا کند. به همین دلیل معولآ سرعت پاسخگویی یک کلاویه در پیانوهای بزرگ بهتر از پیانوهای دیواری است.

اما در پیانوهای دیواری سیم ها و چکشها عمودی هستند و جاذبه تقریبآ تاثیر یکسانی به چکش چه در هنگام ضربه زدن و چه در هنگام بازگشت، وارد می‌‌کند. به همین خاطر سرعت اجرا در پیانوهای عمودی عمومآ از پیانو با کیفیت مشابه افقی پایین تر است.

فاکتور توان اجرای سریع تنها برای نوازندگی قطعات بسیار پیچیده با تمپوهای بسیار بالا مورد نیاز است و یک پیانوهای خوب دیواری می‌‌تواند در سرعت های معمولی و حتی بالا بازده خوب و قابل قبولی را از خود نشان دهد.

لینک به منبع ()

ICE

Sep-17-2008, 23:10

پیوند مفید :
اجداد پیانو در ایران میزیستند! ()